Bản dạng hiện hình, là chúng ta chứng kiến cái 'hình tượng' bề ngoài của sự việc, trong khi Tâm dạng, là ta luôn phát hiện cái 'bản chất' ẩn sâu bên trong sự kiện đó là như thế nào.
Thời sinh viên, khi Thầy Cô thường la mắng, nghiêm túc, chúng ta chỉ biết trốn tránh để không phải nghe. Nhưng chỉ khi tham gia các kỳ thi, hay sau nhiều năm đi làm, suy ngẫm về sự nghiêm túc của Thầy Cô, ta mới thấy lợi ích thực sự, giúp ta trở nên kiên nhẫn, mạnh mẽ hơn, tư duy phát triển, và lúc đó ta mới chạm đến 'Tâm thấy', mặc dù đã muộn màng nhưng cũng quan trọng không kém.

Cuộc đời giống như một trò chơi, để 'bản dạng hiện hình' ai cũng có thể nhìn thấy, nhưng để 'tâm thấy' thì ít người làm được, vì nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, bình tĩnh đủ lâu để quan sát sự kiện đó một cách sâu sắc.
Động lực hay mục tiêu ẩn sau luôn là điều vô hình, nằm trong tâm hồn của người tham gia, cũng vô hình. Chỉ khi 'tâm nhìn tâm' thì ta mới hiểu rõ lý do người đó hành động, làm việc với động cơ nào, có tâm hồn gì... sau đó mới có thể lựa chọn cách ứng xử hay phản ứng phù hợp nhất để đồng lòng lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng.
Nhìn chung, chỉ tập trung vào bề ngoài, vào hiện tượng của sự việc, và rồi đưa ra đánh giá hay kết luận về tính tốt/xấu hay thiện/ác của người khác có thể là quá vội vàng.
Vì vậy, tôi thường nhắc nhở, trong 'trò chơi cuộc sống', người có vẻ xấu không hẳn là người xấu, ngược lại, người có vẻ tốt cũng không hẳn là người tốt.
Sự tốt, xấu trong hành động, đôi khi chỉ là cái hiện tượng bề ngoài. Nên khi gặp người tốt với mình, hãy tỏ ra biết ơn mà không vội vã, và ngược lại, khi gặp người xấu, cũng đừng ngay lập tức kết định họ làm hại mình.
Mỗi lần nhìn thấy người đó đang bận rộn với công việc, lòng tôi rực cháy vì sự tận tụy và đam mê mà họ dành cho nó, đó chính là 'Tâm thấy'.
Tự thân tôi từ nhỏ đã trải qua những thử thách khó khăn, Mẫu thân luôn đặt ra những yêu cầu cao cấp, tạo ra những tình huống khiến tôi gặp khó khăn. Nhớ lại, lòng tôi tràn đầy lòng biết ơn vì sự khắc nghiệt của Mẫu thân, là người đã dành nhiều năm để nghiêm túc giáo dục tôi.
Sau nhiều năm đi làm, có một ngày trở về nhà với tấm lương đầu tiên, tôi không kìm nén được cảm xúc, nước mắt rơi vì lòng biết ơn Mẫu thân. Nhận ra rằng cuộc sống không dễ dàng, và có những giáo dục khắc nghiệt mới giúp chúng ta trưởng thành.
Đối mặt với bất kỳ ai, cho dù họ có hành động không đẹp với tôi, tôi không đánh giá hoặc kết luận ngay lập tức. Bởi vì, có những lúc họ đang trải qua những cảm xúc tiêu cực, làm hành động không suy nghĩ. Khi 'tâm thấy', tôi tự nhiên trở nên thông cảm hơn, không cần phải cố gắng. Chợt nhận ra họ xứng đáng nhận sự thấu hiểu hơn là sự lên án.
Khi nói đến điều này, tôi liên tưởng đến khoảnh khắc Chúa Giê-su bị đóng đinh. Môn đồ Ngài, phẫn nộ và muốn trả thù những người gây ra điều này, nhưng Chúa vẫn bình tĩnh nói, “Hãy tha thứ cho những người anh em đó, vì họ thực sự không hiểu họ đang làm gì”.
Những lời Chúa Giê-su nói chính là 'Tâm thấy', hiểu rõ cốt lõi, bản chất tại sao người ta hành động như vậy, phát hiện ra sự ẩn sau sự việc. Điều khiến con người điên đảo là do tâm hồn say mê, sau đó là sự nảy sinh của tham, sân, si khiến con người hành động xấu xa.
Tương tự, cốt lõi của Phật pháp là không nên dựa vào hình dạng bề ngoài và hiện tượng, mà phải nhìn thấu bản chất hay tâm hồn bên trong.
“Nhân chi sơ tính bổn thiện”, dịch nôm na, đó là mọi người đều có Chân Tâm thiện lành. Tuy nhiên, do bị che phủ bởi bản ngã và cái tôi, tâm hồn bị bao phủ bởi ảo tưởng tham lam và sân hận, dẫn đến suy nghĩ và hành động lệch lạc đi ngược với tự nhiên.
Ai nắm vững 'Tâm thấy' 100%, cuộc sống sẽ trở nên nhẹ nhàng và gần như hoàn hảo. Điều này không phức tạp, nhưng đòi hỏi sự kiên trì mỗi ngày. Anh em có thể áp dụng ngay trong gia đình, công ty và mối quan hệ cá nhân.
Theo nguyên tắc, khi gặp mọi tình huống, anh em hãy kiên nhẫn và không đánh giá ngay. Giữ thái độ, không phản ứng ngay, hãy tĩnh lặng quan sát để hiểu rõ tại sao họ làm như vậy.
Sau thời gian kiên nhẫn và quan sát, tâm hồn anh em sẽ phát hiện một sự thật: Ai cũng đáng thương, chỉ vì bản ngã che lấp tầm nhìn và tạo ra những hành động đầy say mê, gây tổn thương lẫn nhau.
Khi lòng quá nặng, mỗi gặp ai, đau khổ cũng trào ra, tạo ra một chuỗi đau khổ lan tỏa. Nếu chỉ nhìn bằng mắt mà không nhìn bằng tâm, anh em sẽ tiếp tục truyền bá đau khổ đó đến người khác, như hiệu ứng domino...
Vợ của sếp gặp xích mích với sếp, khiến sếp căm tức đổ lên công ty và quát tháo bạn. Bạn, bị tức giận, đổ cơn giận lên đồng đội của mình. Và rồi, mỗi người trong đội lại đem theo giận dữ về nhà và trút lên người thân. Chuỗi sự kiện như một vòng lặp vô tận.
Thế giới này có vẻ hoang đảo, điên đảo một cách không hề sai.
Tác giả: Nguyễn Thân Trọng Tính
Từ khóa: Nhìn thấy bằng mắt, nhưng chưa cảm nhận bằng tâm
