Buzz
1. Bản đồ địa hình (TOPO maps) là gì?
TOPO maps là viết tắt của Topographic maps hoặc Bản đồ địa hình. Khác với bản đồ thông thường, bản đồ địa hình có tỷ lệ phóng đại lớn và cung cấp nhiều chi tiết về địa hình của một khu vực cụ thể. Bản đồ này giúp ta biết được khu vực nào có núi, cao độ của đỉnh núi, địa điểm có dốc thoải hoặc dốc đứng, nguồn nước, cũng như những hố hoặc vực. Nhờ bản đồ địa hình, chúng ta có thể dễ dàng hình dung và lập kế hoạch cho hành trình một cách chính xác.
2. Lý do cần sử dụng bản đồ địa hình?
Bản đồ địa hình ra đời để đáp ứng nhu cầu hiểu biết về địa hình của các khu vực hoang sơ, đặc biệt là những vùng rừng núi. Nó giúp người sử dụng có cái nhìn tổng quan về độ cao của địa hình, từ đó lập kế hoạch di chuyển một cách khoa học và an toàn. Hãy cùng xem một ví dụ để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của bản đồ địa hình. Bản đồ của khu vực thành phố
Đây là bản đồ thông thường thường được dùng để hướng dẫn đường đi, thường được hiển thị dưới dạng 2D
Với sự tiến bộ của công nghệ, hiện nay chúng ta cũng có thể sử dụng định dạng 3D để quan sát sự phát triển của các tòa nhà. Việc này giúp chúng ta dễ dàng hình dung trong việc tìm kiếm đường đi
Bản đồ ở khu vực rừng núi
Bản đồ tiêu chuẩn ở khu vực núi rừng thường chỉ hiển thị những con đường lớn và vài điểm địa danh quan trọng, phần lớn còn lại là mảng trắng trơn
Ở chế độ vệ tinh, chỉ thấy màu xanh của cây cỏ mà không thể hình dung được đặc điểm địa hình của khu vực
Bản đồ địa hình (TOPO maps) với các đường kẻ có khoảng cách đều nhau sẽ giúp người xem hình dung toàn bộ địa hình theo khối của khu vực (hình ảnh được chụp từ google)3. Cách hiểu bản đồ địa hình
Mình sẽ sử dụng bản đồ địa hình của khu vực Núi Dinh ở Bà Rịa - Vũng Tàu, nơi mình thường tập chạy bộ địa hình, để minh họa cho cách hiểu bản đồ địa hình. Đây là bản đồ địa hình của khu vực Núi Dinh, được chụp màn hình từ trang usgs.govCách đọc các đường đồng mức (elevation contour lines)
Bản đồ địa hình sử dụng các đường đồng mức để mô tả đặc điểm địa hình. Đường đồng mức là đường nối các điểm có cùng độ cao so với mực nước biển trung bình
Mình phóng to một ngọn núi để bạn thấy được các đường đồng mức. Các đường này sẽ có cùng một độ cao. Những đường đậm là đường đồng mức chuẩn, và sẽ được ghi cao độ tương ứng
Đường màu xanh dương nối các điểm có độ cao 100 mét, tương tự cho đường màu xanh lá là 200 mét, vàng là 300 mét, đỏ là 400 mét và đen là 500 mét
Để tránh làm rối bản đồ, chỉ có các đường cao độ đồng mức tiêu chuẩn được đánh số. Khoảng cách giữa các đường này thường được ghi chú chi tiết trong phần thông tin của bản đồ, thường là 50 hoặc 100 mét tùy thuộc vào tỷ lệ thu phóng
Giữa các đường cao độ đồng mức tiêu chuẩn sẽ có các đường phụ mờ hơn, chia nhỏ cao độ. Ví dụ, giữa đường cao độ 200 mét và 300 mét có thể có 4 đường phụ chia thành 5 phần bằng nhau, mỗi phần khoảng 20 mét
Hãy tưởng tượng ngọn núi như một chiếc bánh kem, mỗi lát cắt cao độ sẽ chia ngang ngọn núi thành các lớp có độ dày đồng đềuDốc cao hay dốc thoải phụ thuộc vào khoảng cách giữa các đường cao độ đồng mức
Trong hình, khu vực dốc thoải có các đường cao độ xa nhau được gạch màu xanh, còn khu vực dốc cao có các đường cao độ gần nhau được gạch màu đỏ
- Khi quan sát bản đồ địa hình, nơi mà các đường cao độ đồng mức gần nhau hơn thì dốc càng cao. Điều này có nghĩa là mỗi khoảng cách di chuyển nhỏ sẽ tạo ra sự thay đổi lớn về độ cao. Bằng cách này, chúng ta có thể xác định các vùng dốc đứng và vực sâu để tránh. Thường thì những khu vực này sẽ ít hoặc không có lối đi do địa hình nguy hiểm
- Ngược lại, nơi mà các đường cao độ đồng mức cách xa nhau sẽ có dốc thoải và dễ đi. Các đường mòn thường được hình thành ở những khu vực như vậy
Đường cao độ đồng mức nhỏ dần cho biết vùng đồi hoặc núi
Khi lớp cắt cao độ cao hơn, diện tích cắt sẽ nhỏ lại, cho biết có đồi hoặc núi ở đó. Bằng cách nhận biết các vị trí này, chúng ta có thể dễ dàng xác định điểm cần leo lên
Nhìn vào bản đồ của núi Dinh, chúng ta thấy 3 khu vực có núi cao hơn 400 mét. Điều này có nghĩa là chúng ta có thể tìm đường để chạy hoặc leo lên một trong 3 đỉnh núi này4. Một vài điều cần biết về bản đồ địa hình
- Bản đồ địa hình thường có tỷ lệ thu phóng là 1:24.000 và bước đo cao độ là 100 mét
- Một số bản đồ địa hình sẽ sử dụng màu sắc để đánh dấu cao độ, với màu sắc càng đậm thể hiện cao độ càng lớn
- Các con sông, suối chảy từ núi ra biển thường tạo ra các dãy đường đồng mức theo hình chữ “V” ngược, việc này giúp chúng ta dễ dàng xác định nguồn nước ngọt trong núi
- Bản đồ cao độ của một số quốc gia như Mỹ thường được cập nhật thường xuyên, với dữ liệu phong phú và độ chính xác cao hơn so với các nơi khác
- Người dùng có thể truy cập và xem bản đồ cao độ này thông qua các phần mềm trên máy tính, điện thoại thông minh, thiết bị dẫn đường GPS và đồng hồ GPS
