Buzz
Trong cuốn sách “Hướng dẫn du hành dải Ngân Hà”, Douglas Adam đã tạo ra một cảnh tượng khó quên. Nhân vật trong sách hỏi một chiếc máy tính, 'Cuộc sống, vũ trụ và tất cả mọi thứ' có nghĩa là gì? Và câu trả lời của máy tính - 42 - như Stephan Hawking và Leonard Mlodinow đã chỉ ra trong cuốn sách “Bản kế hoạch tuyệt vời”, là không có ý nghĩa gì cả. Hawking, người không cần phải giới thiệu nữa, và Mlodinow, một nhà vật lý tại Caltech, tác giả của một chuỗi tác phẩm tuyệt vời, đã dũng cảm trả lời câu hỏi trên một cách quyết liệt hơn. Hai tác giả đặt ra ba câu hỏi khác có liên quan:
Tại sao có cái gì đó thay vì không có gì?
Tại sao chúng ta tồn tại?
Tại sao vũ trụ hoạt động theo quy luật này mà không phải quy luật khác?
Kiến thức chuyên sâu quá phức tạp phải không? Trên hành trình đầu tiên, Hawking và Mlodinow dẫn dắt người đọc vào lịch sử trang nhã và thân thiện của tri thức khoa học, bắt đầu từ thời cổ đại của Hy Lạp đến ngày nay trong lĩnh vực vũ trụ học. Những bước quan trọng không thể bỏ qua được đều được đề cập. Đầu tiên, khi người Hy Lạp tại biển Ionia (Ionian Greeks) nhận ra khả năng giải thích tự nhiên bằng quy luật hơn là tin vào sức mạnh phi lý của các vị thần, điều này cũng đánh dấu bước khởi đầu của khoa học hiện đại. Thứ hai, phát hiện của Copernicus về việc Trái Đất không phải là trung tâm của vũ trụ. Phát hiện này mở ra cánh cửa cho việc khám phá thực tế của Hệ Mặt Trời, sau đó là Dải Ngân Hà và vũ trụ.
Cho đến thời điểm đó, mọi thứ vẫn tốt, nhưng những sự thật mà chúng ta coi là hiển nhiên ngày nay không được đón nhận một cách nồng nhiệt trong thế kỷ 20. Hai lĩnh vực mới đã xuất hiện - vật lý lượng tử, giải quyết các vấn đề ở mức nguyên tử và phân tử, và lực hấp dẫn, nền tảng của chúng ta trong việc cố gắng hiểu lực hấp dẫn. Những điều này đã thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về các quy luật cơ bản của vật lý (Tôi cũng muốn thêm rằng, như hai tác giả đã chỉ ra, các quy luật này vẫn cực kỳ hiệu quả trong cuộc sống hàng ngày).
Các tác giả diễn đạt vật lý lượng tử bằng ngôn ngữ thông thường dễ hiểu, trong đó sử dụng một phương pháp được thiết kế bởi Richard Feynman gọi là 'phương pháp tổng sóng'. (Một ví dụ về phong cách văn chương của cuốn sách: khi nhắc đến Feynman, giải Nobel của ông bị bỏ qua và thay vào đó họ nói rằng ông thích chơi trống bongo tại một hộp đêm khỏa thân gần Caltech). Bằng phương pháp của Feynman trong nghiên cứu cơ học lượng tử, xác suất của một sự kiện nào đó - ví dụ như một electron di chuyển từ nơi bạn đứng đến cửa phòng bạn - được tính toán bằng cách tổng hợp tất cả các khả năng mà sự kiện đó có thể xảy ra. Nó có thể di chuyển theo đường thẳng, vòng tròn quanh phòng một vài lần, hoặc thậm chí (một khả năng rất nhỏ) đi qua sao Hỏa trước khi đến cửa.
Trên nền tảng đó, Hawking và Mlodinow dẫn dắt chúng ta đến trung tâm của cuốn sách: làm thế nào các lý thuyết về vật lý lượng tử và lực hấp dẫn đã kết hợp để tạo nên hiểu biết của chúng ta về sự hình thành của vũ trụ. Vũ trụ không thể xuất phát từ hố đen. Giải thích tốt nhất đến nay, như được nói trong sách, là “Thuyết M” (M-theories), dự đoán rằng không chỉ có một vũ trụ mà chúng ta biết mà còn có một số lượng vô tận các vũ trụ khác. Nói cách khác, không chỉ có Trái Đất là một trong số hàng tỷ hành tinh trong Hệ Mặt Trời và hàng triệu dải Ngân Hà trong vũ trụ.
Các kết luận sau đó thực sự là một bước ngoặt. Trong tất cả các vũ trụ có thể tồn tại, một số vũ trụ phải có khả năng hỗ trợ sự sống. Chúng ta đang ở đây, điều đó đủ nói rằng chúng ta tồn tại trong một góc nhỏ của tất cả các vũ trụ. Bằng cách này, tất cả các câu hỏi cơ bản đều có thể được giải đáp bằng cách đếm số lượng vô hạn các vũ trụ, trong đó một số trong số đó tình cờ phải là những vũ trụ 'được sự sống hỗ trợ'.
Tôi đã rất mong chờ cuốn sách này. Nó khám phá sâu vào những câu hỏi cổ điển nhất của vũ trụ học hiện đại, cho phép người đọc hiểu mà không bị chìm đắm trong biển kiến thức khoa học, và tôi hy vọng rằng nó sẽ không quá chuyên môn. Ai biết được? Cuối cùng, thuyết 'đa vũ trụ' có thể là sự thật!
James Trefil, giáo sư vật lý tại Đại học George Mason, sẽ đồng hành cùng bạn trong hành trình khám phá về đa vũ trụ trong cuốn sách kế tiếp của ông.
Mytour (Trạm Đọc) tổng hợp
