
“Các quốc gia chỉ có những nhân vật vĩ đại không tự nguyện”
(Charles Baudelaire,
Nhà thơ người Pháp thế kỷ 19)
LỊCH SỬ không chỉ là bản ghi sự kiện, mà còn là sự tưởng tượng về những 'nếu' trong quá khứ, như 'nếu Julius César không vượt sông Rubicon' hay 'nếu Charles de Gaulle không rút lui vào năm 1946'.

Charles de Gaulle luôn mang trong mình một niềm kiêu hãnh về nước Pháp và đã đóng góp vào việc thay đổi bản đồ thuộc địa của nước Pháp.
Việc viết tiểu sử không chỉ là việc ghi chép sự kiện, mà còn là việc tái hiện các nhân vật lịch sử qua những câu chuyện và suy tưởng, như những gì André Malraux đã viết về Charles de Gaulle.
Nếu bộ hồi ký của Charles de Gaulle là một loại “biên bản” nêu chi tiết cuộc đời ông, thì Lưỡi gươm lại là một tác phẩm văn học đích thực, không chỉ về mặt nội dung mà còn về mặt văn phong và tư tưởng.
Sau Thế chiến I, Pháp thắng trận nhưng bị kiệt quệ về cả vật chất lẫn tinh thần. Lưỡi gươm nhấn mạnh về sự giảm sút nhuệ khí trong quân đội và tầm thường hóa của nghề binh.

Charles de Gaulle nhấn mạnh về tính độc lập và sự đặc biệt của quân đội, tương tự như tôn giáo và lòng ái quốc của người La Mã.
Cuộc đời chính trị của Charles de Gaulle liên quan đến mối quan hệ giữa chính trị và đạo đức, và ông chủ trương duy trì tinh thần truyền thống trong quân đội.
Charles de Gaulle là một con người đạo đức, giữ vững tinh thần truyền thống giữa một thế giới chính trị phổ thông.
Charles de Gaulle đã sống vài kỳ nghỉ ở quê nhà, trong căn phòng ở góc nhà, nơi ông thường ngắm hoàng hôn và suy tư về sự vô nghĩa của cuộc sống.
Vào ngày 9 tháng 11 năm 1970, Charles de Gaulle ra đi yên bình. Việc tiễn đưa ông được diễn ra ở ngôi làng Colombey-les-Deux-Eglises với sự hiện diện của một biển người, trở thành một lễ tang thực sự.
Sau cái chết của Charles de Gaulle, huyền thoại về ông vẫn tiếp tục tồn tại. Hậu thế đánh giá anh ấy không chỉ qua thành công hay thất bại, mà qua tầm nhìn dài hạn của ông dành cho đất nước.
Phạm Anh Tuấn
*LƯỠI GƯƠM – Bàn về nghệ thuật chỉ huy, Charles de Gaulle, Thi Hoa dịch, Phạm Anh Tuấn hiệu đính, Sao Bắc Media và NXB Thế Giới xuất bản tháng 10/2014
