
Chúng ta thường kêu gọi thế hệ trẻ học cách tự tin để đạt được thành công và vượt qua bản thân mình. Nhưng bản chất của sự tự tin là gì, nó có dạng như thế nào và làm thế nào để rèn luyện hiệu quả vẫn là một vấn đề khó khăn đối với chúng ta.
Đại học Harvard đã công bố một nghiên cứu kết quả rằng: “Thành công của một cá nhân, 85% phụ thuộc vào thái độ, 15% là do trí tuệ”. Những người tự tin thường có khả năng thực hiện tốt mọi thứ. Ngược lại, nếu một người cảm thấy tự ti từ bên trong, sự tự ti này sẽ làm hại đến sự thông minh của họ, làm suy giảm ý chí, khiến họ không thể phát huy được tiềm năng thực sự của mình.
Thomas Woodrow Wilson - Tổng thống thứ 28 của Hoa Kỳ từng nói: Cần phải có niềm tin vào bản thân, sau đó hãy nỗ lực hết mình. Một khi đã có niềm tin, mọi vấn đề, thậm chí là những vấn đề khó khăn nhất cũng có thể thành công tới 8 hoặc 9 phần.
Dựa trên những nghiên cứu sâu rộng về sự tự tin từ nhiều góc độ khác nhau, cô Lê Thụy Mỹ Ngân - một chuyên gia tâm lý, giáo viên tại Học viện Kỹ năng VTALK - khẳng định: “Sự tự tin chính là đôi cánh vô hình của mỗi người, càng tự tin, đôi cánh càng mạnh mẽ, càng có thể bay xa và cao hơn”.

Vậy bản chất của sự tự tin là gì?
Sự Tự Tin Thực Sự Là Việc Chấp Nhận Bản Thân Một Cách Tuyệt Đối (Theo Hướng Tích Cực), Đồng Thời Khẳng Định Ưu Điểm Của Mình Và Cũng Có Khả Năng Chấp Nhận Nhược Điểm Của Bản Thân Một Cách Bình Thản, Tin Rằng Chỉ Cần Nỗ Lực, Chúng Ta Có Thể Thu Hẹp Khoảng Cách Giữa Hiện Thực Và Lý Tưởng Một Cách Hiệu Quả.
Theo Các Chuyên Gia Tâm Lý, Có Hai Loại 'Tự Tin' Chính. Một Là 'Tự Tin Về Nhận Thức'. Ví Dụ, Khi Nói 'Tôi Cam Đoan Rằng Kế Hoạch Này Sẽ Hiệu Quả', Chúng Ta Đang Thể Hiện Sự Tự Tin Về Nhận Thức.
Loại Thứ Hai Là 'Tự Tin Về Mặt Xã Hội'. Khi Chúng Ta Ở Trong Một Môi Trường Nào Đó Và Mọi Hành Động, Lời Nói Đều Thể Hiện Sự Xứng Đáng Của Bản Thân Ở Đó, Yên Tâm Về Vai Trò Của Mình Cũng Như Nhận Thấy Lời Nói Của Mình Có Trọng Lượng, Chúng Ta Đang Thể Hiện Sự Tự Tin Về Mặt Xã Hội.
Ông Chủ Của Đế Chế Amazon - Jeff Bezos Là Một Ví Dụ Rất Điển Hình Cho Loại Tự Tin Thứ Hai Này. Trong Mùa Xuân Năm 1996, John Doerr - Đối Tác Của Kleiner Perkins (Một Trong Những Công Ty Đầu Tư Mạo Hiểm Uy Tín Nhất Ở Thung Lũng Silicon) Đến Thăm Amazon. Nhờ Sự Tự Tin Về Mặt Xã Hội, Bezos Đã Làm Cho Doerr Ngạc Nhiên Và Quyết Định Đầu Tư 8 Triệu Đô La Vào Amazon. Sau Này, Doerr Kể Lại: 'Tôi Bước Vào Và Anh Chàng Này (Bezos) Đang Đi Xuống Cầu Thang Với Một Nụ Cười Tươi. Ngay Từ Khoảnh Khắc Đó, Tôi Đã Muốn Hợp Tác Kinh Doanh Với Cậu Ấy'. Và Từ Phút Giây Đó, Bezos Đã Có Ngay Một Khoản Đầu Tư Triệu Đô Nhờ Chính Nụ Cười, Chính Sự Tự Tin Của Mình.
Để Có Thêm Hiểu Biết Rõ Ràng Về Vấn Đề Này, Cô Mỹ Ngân Đã Dành Rất Nhiều Thời Gian Nghiên Cứu Và Phát Hiện Ra Rằng: “Mỗi Người Đều Có Thể Có Cả Hai Loại Tự Tin Này Trong Khi Một Số Người Chỉ Có Một Trong Hai. Tuy Nhiên, Thực Tế Là Nhiều Người Thành Công Và Được Yêu Mến Là Vì Thuộc Loại Tự Tin Thứ Hai, Loại Tự Tin Về Mặt Xã Hội”.
“Loại Tự Tin Xã Hội Được “Ưa Chuộng” Hơn Vì Nó Gắn Liền Từ Những Hoạt Động Nhỏ Nhất Của Con Người Trong Đời Sống Thường Ngày. Nó Thể Hiện Qua Ngôn Ngữ Giao Tiếp, Qua Biểu Cảm Khuôn Mặt, Qua Phong Thái Thuyết Trình Hay Thậm Chí Chỉ Một Ánh Nhìn Cũng Đủ Để Bộc Lộ. Sự Tự Tin Về Mặt Xã Hội Được Truyền Đi Ra Một Cách Rất Tự Nhiên Và Không Gây Cảm Giác Phô Trương, Thể Hiện Bản Thân Quá Mức, Chính Vì Thế, Nó Tạo Cho Người Khác Cảm Giác Kính Nể Nhưng Vẫn Rất Yêu Mến”, Cô Mỹ Ngân Cho Biết Thêm.
Cô giáo Mỹ Ngân cũng chia sẻ rằng: “Dù thuộc kiểu tự tin nào thì cũng không phải là bẩm sinh. Sự tự tin được bồi đắp từ kinh nghiệm và trải nghiệm cuộc sống. Tự tin là một thái độ và cũng là sự lựa chọn. Càng nỗ lực, càng phấn đấu, bạn sẽ càng tự tin hơn”.

Cách rèn luyện và áp dụng sự tự tin xã hội trong giao tiếp và thuyết trình
Khi được hỏi về cách biến sự tự tin thành công cụ đắc lực trong giao tiếp, cô Mỹ Ngân cho rằng: “Tự tin là cần nhất trong giao tiếp và dễ thuần thục nhất nhờ cơ hội chia sẻ, thuyết trình trước đám đông. Về bản chất, tự tin là năng lượng bên trong, khởi phát từ giá trị nội tại. Vì vậy, các phương pháp “bề mặt” như cố gắng mỉm cười hay nói lưu loát không đủ để người khác cảm nhận sự tự tin. Chúng ta nên rèn luyện hai yếu tố quan trọng nhất: Lòng say mê và Sự thấu cảm”.
Say mê là một cảm xúc mãnh liệt và bền vững, khiến con người tập trung mọi ham muốn và sức lực vào đối tượng mình say mê. Đây cũng là lúc chúng ta thể hiện rõ nhất sự tự tin và tình yêu cháy bỏng với điều mình nói. Nguồn năng lượng này dễ lan tỏa và tạo nên cảm xúc đặc biệt cho người nghe.
Thấu cảm là sự hiểu biết sâu sắc, trọn vẹn về ai đó, hiểu được suy nghĩ và cảm xúc của họ mà không có sự phán xét. Thấu cảm là yếu tố quan trọng giúp diễn giả tự tin khi đứng trước đám đông, biết điều khán giả muốn nghe và cách họ tiếp cận, từ đó truyền đạt hiệu quả hơn.
“Trong quá trình học và luyện tập thực tế, thấu cảm là bước khó nhất với học sinh, cũng là bài toán “đau đầu” mà giáo viên tại Học viện Kỹ năng VTALK luôn cố gắng giải quyết. Rèn luyện thấu cảm không dễ, đòi hỏi trí thông minh cảm xúc (EQ) cao và sự tinh tế. Chúng tôi thiết kế bài giảng gần gũi, tạo cơ hội thực tế để học viên trải nghiệm cảm xúc khi thuyết trình. Khi hiểu và điều khiển được cảm xúc trước đám đông, đó là lúc họ thực sự tự tin về bản thân”, cô Ngân chia sẻ về quá trình giảng dạy.
Nếu xã hội hai, ba thập kỷ trước chỉ yêu cầu mỗi cá nhân có nền tảng tri thức vững chắc để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thì với thế hệ trẻ ngày nay, xã hội kỳ vọng nhiều hơn. Bên cạnh kiến thức, kỹ năng sẽ là yếu tố quyết định tương lai của các bạn. Vì vậy, đầu tư phát triển kỹ năng sống và nâng cao năng lực nội tại như sự tự tin, lòng thấu cảm… phải là ưu tiên hàng đầu để các bạn tiến bộ nhanh chóng và vững mạnh hơn.
