Bảng độ tan hóa học là một phần kiến thức quan trọng trong chương trình Hóa học từ lớp 8 đến lớp 11, giúp xác định các chất bay hơi, kết tủa, tan hoặc không tan trong nước. Tuy nhiên, những kiến thức này có thể khó nhớ, vì vậy bạn cần nắm vững các mẹo ghi nhớ để áp dụng một cách dễ dàng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp bảng tính tan đầy đủ cùng những phương pháp ghi nhớ hữu ích, đừng bỏ qua nhé!
1. Bảng độ tan là gì?
Bảng độ tan là công cụ giúp nhận diện xem một chất có khả năng tan trong nước hay không. Các chất này thường thuộc nhóm axit, muối hoặc bazo và được phân loại theo ba mức độ: không tan, ít tan và tan hoàn toàn.
Bảng độ tan hóa học thể hiện khả năng hòa tan của các chất ở nhiệt độ phòng 25.15°C (hoặc 293.15 K) và áp suất 1 atm.

Ý nghĩa của bảng độ tan giúp bạn xác định độ hòa tan của chất trong nước, từ đó biết được chất đó có bị kết tủa, bay hơi hay vẫn tồn tại trong dung dịch. Nhờ vậy, chúng ta có thể nhận diện và sử dụng các chất một cách chính xác trong thực tế.
2. Bảng độ tan các chất chi tiết và cách đọc chính xác
Bảng độ tan các chất là công cụ vô cùng hữu ích cho những người học hóa học. Vậy làm sao để đọc bảng một cách chính xác? Bảng độ tan hóa học gồm nhiều cột và hàng chi tiết như sau, giúp bạn dễ dàng tra cứu thông tin.

Trong bảng độ tan, các hàng đại diện cho anion có gốc axit, trong khi các cột biểu thị cation là các ion dương của kim loại.
Để đọc bảng độ tan, bạn áp dụng công thức: Tên hợp chất + khả năng tan trong nước.
Bước 1: Xác định anion và cation có trong các chất cần xét.
Ví dụ: Để biết NaOH có tan trong nước hay không, ta phân tích chất này: anion là OH- và cation là Na+.
Bước 2: Tìm ô giao giữa hàng OH- và cột Na+. Ô này sẽ cho bạn biết khả năng tan của NaOH.
Bước 3: Đọc kết quả tại ô giao nhau ở bước 2.
Nếu ô có ký hiệu T, có nghĩa là NaOH tan hoàn toàn trong nước.
Nếu ô có ký hiệu -, thì NaOH chỉ tan ít trong nước.
Nếu ô có ký hiệu K, có nghĩa là NaOH không tan trong nước.
Kết luận: NaOH tan hoàn toàn trong nước.
3. Hướng dẫn ghi nhớ bảng độ tan hiệu quả
Dưới đây là bảng độ tan của các chất đã được tổng hợp chi tiết, bạn có thể tham khảo để dễ dàng ghi nhớ hơn nhé:
Hợp chất | Tính chất | Trừ |
Axit (xem cột ion H+ và anion gốc axit). | Đều tan. | H2SiO3 |
Bazo (xem hàng ion OH– và các cation). | Không tan. | LiOH, NaOH, KOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2, NH4OH. |
Muối liti Li+ Muối natri Na+ Muối kali K+ Muối amoni NH4+ | Đều tan. | |
Muối bạc Ag+ | Không tan (thường gặp AgCl). | AgNO3, CH3COOAg. |
Muối nitrate NO3– Muối axetat CH3COO– | Đều tan. | |
Muối clorua Cl– Muối bromua Br– Muối iotua I– | Đều tan. | AgCl: kết tủa trắng AgBr: kết tủa vàng nhạt AgI: kết tủa vàng PbCl2, PbBr2, PbI2. |
Muối sunfat SO42- | Đều tan. | BaSO4, CaSO4, PbSO4: trắng Ag2SO4: ít tan |
Muối sunfit SO32- Muối cacbonat CO32- | Không tan. | Trừ muối với kim loại kiềm và NH4+ |
Muối sunfua S2- | Không tan. | Trừ muối với kim loại kiềm, kiềm thổ và NH4+ |
Muối photphat PO43- | Không tan. | Trừ muối với Na+, K+ và NH4+ |
* Lưu ý: Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không phải tuyệt đối chính xác.
4. Công thức tính độ tan của chất và bài tập có lời giải
Bảng độ tan lớp 9 giúp người dùng nhận biết khả năng hòa tan của các chất. Tuy nhiên, để tính độ tan chính xác, bạn cần sử dụng công thức sau:
S = (mct/mdm) x 100
Trong công thức trên:
S: đại diện cho độ tan của chất.
mct: là khối lượng của chất tan trong dung dịch.
mdm: là khối lượng của dung môi sử dụng để hòa tan.
Độ tan càng nhỏ, chứng tỏ chất đó càng ít hòa tan trong nước.
Độ tan càng lớn, chứng tỏ chất đó càng dễ hòa tan trong nước.

Bài tập:
Xác định độ tan của muối Na2CO3 trong nước tại nhiệt độ 18°C. Biết rằng, tại nhiệt độ này, hòa tan 53g Na2CO3 trong 250g nước sẽ tạo thành dung dịch bão hòa.
Lời giải: Độ tan của muối Na2CO3 là: SNa2CO3 = (53/250) x 100 = 21,2g.
Bài viết trên đã giới thiệu bảng độ tan của muối, axit và bazo. Đây là kiến thức hóa học quan trọng mà bạn cần nắm vững. Hãy sử dụng phương pháp ghi nhớ độ tan của các chất để học tốt hơn nhé!
* Mẹo hay: Để giúp các bạn học sinh dễ dàng tra cứu bảng tính tan hóa học phục vụ việc học, Siêu Thị Mytour mang đến các thiết bị điện thoại di động điện thoại di động, máy tính bảng chính hãng từ các thương hiệu nổi tiếng như Apple, Samsung, Xiaomi, Oppo,... Những sản phẩm này sở hữu hiệu năng mạnh mẽ, dung lượng pin khủng, màn hình sắc nét,... với giá thành đa dạng từ bình dân đến cao cấp, giúp phụ huynh dễ dàng chọn mua thiết bị phù hợp với nhu cầu và ngân sách của con. Ngoài ra, Mytour còn cung cấp dịch vụ giao hàng tận nơi, bảo hành đáng tin cậy, hỗ trợ trả góp 0% lãi suất, hoàn tiền chênh lệch nếu có siêu thị bán rẻ hơn,... Đừng bỏ lỡ cơ hội mua sắm giá tốt, hãy đến ngay các chi nhánh Mytour (xem địa chỉ gần nhất) hoặc truy cập website chính thức: https://Mytour/ để tham khảo và đặt mua ngay hôm nay! |
