Bài viết được tư vấn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Bùi Thị Hà - Chuyên gia Nhi - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Quốc tế Mytour Hạ Long.

Sự tăng trọng nhanh chóng của bé từ sơ sinh đến 1 tuổi cũng ảnh hưởng đến cách bé ngủ, điều này quan trọng trong năm đầu tiên.

1.1 Ý nghĩa của giấc ngủ với trẻ sơ sinh

Ngủ đủ giấc giúp bé phát triển nhanh chóng, phát triển trí não tốt hơn. Theo bác sĩ, bé chỉ tỉnh khi đói hoặc cần thay tã. Trong thời gian còn lại, bé sẽ dành để ngủ, một phần vì chưa quen với ánh sáng bên ngoài, một phần vì thói quen nhắm mắt giống như trong bụng mẹ.

Giấc ngủ có lợi ích gì cho bé:

• Bé sẽ tăng chiều cao khi ngủ.
• Phát triển trí não.
• Đảm bảo sự phát triển của hệ thần kinh trung ương.
• Giúp bé thoải mái tinh thần hơn.
• Củng cố hệ miễn dịch cho bé khỏe mạnh.
• Góp phần làm cho bé trở nên năng động, thích tương tác với mọi thứ xung quanh.

=> Mẹo hữu ích từ Bác sĩ Nhi sơ sinh tại Bệnh viện Quốc tế Mytour:

• 7 cách bảo đảm giấc ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh
• Mức độ nhiệt độ phòng thích hợp cho bé sơ sinh là bao nhiêu?

1.2. Bé sơ sinh nên ngủ nhiều hay ít?

Chu kỳ ngủ của bé ngắn hơn so với người lớn, bé thường ngủ nhiều trong giai đoạn chuyển động mắt nhanh (REM - Rapid eye movement: giấc ngủ có chuyển động mắt nhanh), quan trọng cho sự phát triển não bộ của bé. Giấc ngủ REM không sâu như giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh (Non-REM - Non Rapid Eye Movement), điều này làm cho bé dễ thức giấc hơn.

Trong thời kỳ chu sinh, bé thường ngủ liên tục, thậm chí có bé ngủ đến 20 giờ mỗi ngày, chỉ thức dậy để ăn hoặc cần thay tã. Khi đến 6 - 8 tuần tuổi, hầu hết bé bắt đầu ngủ ít hơn vào ban ngày và nhiều hơn vào ban đêm, mặc dù vẫn thức dậy để ăn vào ban đêm nhưng sẽ nhanh chóng quay trở lại giấc ngủ. Lúc này, giấc ngủ của bé chuyển từ REM sang trạng thái ngủ sâu (Non-REM) nhiều hơn.

Ở giai đoạn 4-6 tháng, hầu hết bé có thể ngủ liên tục từ 8-12 tiếng mỗi đêm. Nhiều bé có thể ngủ lâu từ 6 tuần tuổi, nhưng có bé phải đợi tới 5 hoặc 6 tháng tuổi mới có thể làm điều này.

Ngủ đủ giấc trong khoảng thời gian khuyến nghị là rất tốt cho sự phát triển về cả thể chất lẫn tinh thần của bé.

1.3. Bé sơ sinh ngủ ít có sao không?

Bé khó ngủ hoặc ngủ ít trong giai đoạn 0 - 3 tháng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và chiều cao của bé trong tương lai.

Bé cần ngủ sâu trong khoảng 22 giờ - 24 giờ - 2 giờ, vì đây là thời kỳ mà hormone chiều cao phát triển mạnh mẽ nhất, bé ngủ sâu trong thời kỳ này sẽ phát triển chiều cao tối đa. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, bé sẽ không cao bằng các bé khác. Ngủ không đủ cũng làm bé cáu kỉnh, mệt mỏi, kém tập trung và khả năng học hỏi giảm đi.

Đối với giấc ngủ của bé, không quan trọng bé ngủ nhiều hay ít, mà quan trọng là bé có giấc ngủ sâu, chất lượng. Chất lượng giấc ngủ sẽ quyết định nhiều yếu tố quan trọng về sau. Do đó, hãy tạo môi trường thoải mái, tối, ít tiếng ồn, nhiệt độ phòng phù hợp để bé có thể ngủ sâu và tránh giật mình.

2.1. Từ Sơ Sinh Đến 2 Tháng Tuổi

Trong những tháng đầu đời, bé sẽ dành đến 15–16 giờ mỗi ngày để ngủ. Lúc này, nhu cầu chính của bé xoay quanh 3 điều: Ăn - Ngủ - Vệ sinh; vì dạ dày bé còn nhỏ nên cứ 2 - 3 giờ, bé tỉnh dậy để ăn, làm bạn mệt mỏi.

Bậc cha mẹ mới thường hỏi tại sao phải có nhiều bữa ăn như vậy? Đó là vì trong 10 - 14 ngày đầu tiên, bé sẽ trở lại cân nặng khi mới sinh. Vì vậy, bạn phải đánh thức bé để ăn, tránh bé ngủ quá nhiều mà quên nạp năng lượng.

Một số bé có thể không nhận biết được chu kỳ ngày đêm. Hãy thử đánh thức bé bằng cách: Bật nhạc to, đưa bé ra nơi có ánh sáng, tương tác vui vẻ với bé. Ban đêm, hãy để bé ngủ trong môi trường tối, yên tĩnh, quấn bé bằng túi ngủ hoặc chăn giúp bé không bị giật mình.

Xây dựng thói quen ngủ tốt bằng cách lặp lại quy trình ngủ, đặt bé vào nôi hoặc cũi khi bé còn nhăn nhó chưa vào giấc ngủ sâu.

2.2. Bé Từ 3 - 5 Tháng Tuổi

Sau 6 - 8 tuần đầu tiên, bạn sẽ thấy bé tỉnh táo hơn, muốn tương tác nhiều hơn trong ngày. Bé sẽ ngủ ít hơn khoảng 1 giờ mỗi ngày.

Ban đêm, bé có thể ngủ liên tục hơn 6 tiếng mà không cần ăn dậy. Hãy tiếp tục giữ thói quen ngủ cho bé, đặt bé vào nôi hoặc cũi khi bé còn nhăn nhó chưa vào giấc ngủ sâu. Điều này sẽ giúp bé phát triển khả năng tự ngủ - một kỹ năng quan trọng khi bé bước vào giai đoạn tăng trưởng hay các thay đổi trong giấc ngủ.

Ở khoảng 4 tháng tuổi, có thể bé sẽ thức dậy 1 - 2 lần mỗi đêm, mặc dù trước đó bé có thể ngủ liên tục nhiều giờ. Điều này là bình thường và bé sẽ nhanh chóng quay lại thói quen ngủ khi trải qua giai đoạn này.

2.3. Bé Từ 6 - 8 Tháng Tuổi

Khi bé đạt 6 tháng tuổi, hầu hết bé đã có thể ngủ liên tục 8 tiếng mỗi đêm hoặc hơn. Ở 6 - 8 tháng, bạn sẽ thấy bé thêm 1 giấc ngủ ngắn vào ban ngày vì giấc ngủ ngày có thể kéo dài hơn nhưng vẫn đảm bảo tổng thời gian ngủ 3-4 giờ.

Khủng hoảng ngủ có thể xảy ra khi bạn bắt đầu rời xa bé để quay lại với công việc. Bé sẽ quen dần với việc không có mẹ bên cạnh, nên bé có thể quấy khóc hơn, điều này là hoàn toàn bình thường. Hãy tạo thời gian để bé thích nghi với sự thay đổi đó.

2.4. Bé 9 - 12 Tháng Tuổi

Em bé đang phát triển và chuẩn bị bước ra khỏi giai đoạn sơ sinh. Khi bé đạt 9 tháng tuổi, nhiều bé đã học cách tự ngủ mà không cần sự giúp đỡ của người lớn. Bé có thể ngủ liên tục từ 9 - 12 tiếng mỗi đêm, và thời gian ngủ ban ngày là khoảng 3 - 4 giờ.

Ở giai đoạn 8 - 10 tháng, có thể bạn sẽ thấy bé khó chìm vào giấc ngủ hoặc tỉnh dậy sau giấc ngủ ngắn, đó là khi bé trải qua giai đoạn tăng trưởng và mọc răng sữa đầu tiên, chuyển từ ngồi đến đứng, hay biểu hiện các âm thanh đầu tiên. Hãy tiếp tục giữ các thói quen cũ, bé sẽ nhanh chóng trở lại thói quen bình thường.

Để giúp bé có giấc ngủ ngon, hãy thực hiện một số mẹo hữu ích sau:

• Ban đêm, để bé ngủ trong phòng tối, giảm tiếng động.
• Thiết lập thói quen ngủ sớm và đúng giờ bằng cách tạo tín hiệu cho bé như thay đồ ngủ, hát ru, hôn chúc ngủ ngon,... (có thể giúp khi bé trải qua khủng hoảng ngủ).
• Cho bé thời gian tự học cách ngủ để bé trở nên tự lập hơn và không phụ thuộc nhiều vào người lớn.
• Đảm bảo bé ăn đủ trong ngày, không cần phải ăn đêm nếu không cần thiết.

Bé sơ sinh thường dễ mắc các vấn đề về đường hô hấp, nhiễm trùng đường hô hấp và tiêu hóa nếu bé ăn dặm sớm hoặc sữa không được lưu trữ và pha chế đúng cách. Để bảo vệ sức khỏe của bé, hãy cho bé bú mẹ đầy đủ trong 6 tháng đầu (nếu có thể) và tiêm vắc-xin đúng lịch trình.

Để trẻ phát triển chiều cao và cân nặng đúng chuẩn, cung cấp đủ kẽm mỗi ngày là rất quan trọng. Kẽm đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh học, đặc biệt là phân giải axit nucleic và tổng hợp protein. Thiếu kẽm có thể dẫn đến rối loạn thần kinh và tâm lý, vì vậy cha mẹ cần hiểu rõ về Vai trò của kẽm và cách bổ sung kẽm hợp lý cho bé.

Ngoài kẽm, việc bổ sung vitamin và khoáng chất khác như lysine, crom, vitamin B giúp trẻ ăn ngon, hỗ trợ hệ miễn dịch, và tăng cường sức kháng để tránh bệnh tật.

Nguồn tham khảo: healthline.com, parents.com