Bảo vệ và phòng ngừa sự suy giảm mật độ xương ở phụ nữ vào tuổi mãn kinh

1. Nguyên nhân gây ra hiện tượng này ở phụ nữ mãn kinh là gì?

Theo định nghĩa của WHO, loãng xương là một tình trạng rối loạn chuyển hóa gây suy giảm mật độ xương, làm suy yếu cấu trúc và sức mạnh của xương. Khi phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh (khoảng từ 45 - 55 tuổi), cơ thể trải qua quá trình lão hóa tự nhiên và chuyển đổi sang giai đoạn gọi là “mãn kinh”, kèm theo đó là những nguy cơ về sức khỏe bao gồm cả loãng xương.

Loãng xương ở phụ nữ vào tuổi mãn kinh là một trong những hậu quả không thể tránh khỏi của sự lão hóa

2. Những triệu chứng đáng ngờ liên quan đến loãng xương

Dưới đây là một số dấu hiệu liên quan đến loãng xương trên cơ thể:

• Cảm giác đau ở xương: vị trí thường gặp nhất là lưng, hông, khớp gối, bàn chân, khuỷu tay, cổ tay,… Cơn đau thường mang tính chất âm ỉ, nhưng có thể gia tăng đột ngột khi di chuyển, buộc người bệnh phải nghỉ ngơi để giảm đau và hạn chế hoạt động.

• Tê tay chân, chuột rút: do lượng calci giảm dần nên để đáp ứng nhu cầu sinh lý, cơ thể phải tiêu hao dự trữ trong xương. Hiện tượng này kéo dài gây ảnh hưởng đến xương, thường biểu hiện là tê tay chân và chuột rút.

• Dễ gãy xương: mật độ xương giảm khiến xương trở nên dễ vỡ khi vận động, thậm chí có thể gãy mà không cần tác động ngoại lực.

• Khòm (gù) lưng: do mất đi độ dày ban đầu của xương cột sống do suy giảm mật độ xương và sự yếu đuối do tuổi tác, nhiều người phụ nữ bị khòm hay gù lưng.

Cảm giác đau không bình thường ở những vị trí chịu áp lực trên cơ thể như lưng, hông, đầu gối,… có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của loãng xương

3. Nguyên nhân gây ra loãng xương ở phụ nữ mãn kinh

Sự giảm nồng độ hormone

Bên cạnh quá trình lão hóa, hoạt động của các cơ quan sinh dục của phụ nữ cũng dần suy giảm, dẫn đến sự suy giảm nồng độ hormone estrogen, một nguy cơ làm tăng tỷ lệ mắc loãng xương ở phụ nữ so với nam giới.

Đồng thời, tuyến cận giáp cũng lão hóa theo tuổi tác, gây ra thiếu hụt hormone PTH (parathyroid hormone), ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và lưu trữ calci. Khi thiếu hormone PTH, quá trình tích trữ calci không hiệu quả, dẫn đến thải calci qua nước tiểu, làm giảm mật độ xương.

Lối sống hàng ngày

Thường xuyên thực hiện các công việc vất vả (vận động, cày cuốc,…) hoặc công việc yêu cầu phải đứng lâu, tạo ra áp lực lớn lên hệ xương trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ gặp chấn thương xương. Những tác động này có thể dần dần gây ra loãng xương.

Dinh dưỡng

Việc cung cấp dinh dưỡng không đúng cách có thể dẫn đến hậu quả làm cho cấu trúc xương không đủ mạnh mẽ và dễ gãy, như việc xây dựng một căn nhà mà thiếu vật liệu như sắt, thép, gạch,… có thể khiến công trình mau chóng xuống cấp.

Bệnh lý

Một số bệnh lý ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của cơ thể có thể gây ra biến chứng loãng xương. Vì thế, việc chú ý đến việc bổ sung dinh dưỡng là rất quan trọng nếu bạn đang mắc những bệnh lý sau đây:

• Bệnh lý tiêu hóa: viêm loét dạ dày - tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, viêm tụy, hội chứng kém hấp thu,…

• Bệnh lý thận: suy thận, viêm cầu thận, hội chứng thận hư,…

• Bệnh lý nội tiết: tăng giáp, tăng cận giáp,…

Thuốc

• Corticosteroid: tác dụng phụ của thuốc ảnh hưởng đến quá trình tạo xương, làm giảm hấp thu calci và tăng quá trình thải calci qua đường tiểu.

• Thuốc chống co giật: phenytoin, primidone,…

• Thuốc tránh thai: phụ nữ có nguy cơ mất xương cao khi sử dụng liên tục loại thuốc chứa progestin trong hai năm.

• Thuốc lợi tiểu: furosemide giúp điều trị tăng huyết áp nhưng cũng có tác dụng phụ làm tăng lượng calci thải ra qua nước tiểu.

Nguyên nhân gây ra loãng xương ở phụ nữ vào tuổi mãn kinh thường liên quan đến tuổi già, chế độ dinh dưỡng và hoạt động vận động

4. Có thể ngăn ngừa loãng xương ở phụ nữ mãn kinh từ sớm không?

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ

Những chất dinh dưỡng cần được bổ sung đầy đủ cho một hệ xương mạnh mẽ (đối với phụ nữ) bao gồm: 

• Calci: nhu cầu calci cho phụ nữ trưởng thành là khoảng 700mg/ngày, đối với phụ nữ trên 50 tuổi nhu cầu có thể lên đến 1.000 - 1.500 mg/ngày. Calci có trong sữa, phô mai, hải sản, hạt chia, hạnh nhân,…

• Vitamin D: nhu cầu vitamin D ở người cao tuổi gấp 3 lần so với người trưởng thành. Chế độ ăn phải cung cấp đủ vitamin D qua việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, ăn các thực phẩm giàu vitamin D như cá hồi, cá ngừ, lòng đỏ trứng, đu đủ, cam, đào,…

• Protein: duy trì lượng protein ở mức độ phù hợp giúp ngăn ngừa việc calci bị thải ra qua nước tiểu. Bạn có thể lấy protein từ các loại cá, hải sản, hoặc các thực phẩm chứa đạm thực vật như đậu lăng, đậu gà, nấm, hạt hướng dương,…

• Vitamin K: là chất dinh dưỡng giúp ngăn chặn loãng xương ở người lớn và hỗ trợ sự phát triển chiều cao ở trẻ em. Bạn có thể bổ sung vitamin K qua cải xoăn, măng tây, cà rốt, bơ,… 

Hàng ngày, ngoài những chất dinh dưỡng đã đề cập, bạn cũng cần bổ sung đầy đủ các nhóm chất khác như tinh bột (lúa mì, gạo, ngô,…), các loại vitamin và khoáng chất (vitamin A, C, magiê, sắt, kẽm,…) giúp tăng cường hệ miễn dịch và giảm những tác động của loãng xương ở phụ nữ vào tuổi mãn kinh. 

Kiểm tra sức khỏe

Duỵt kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần sẽ giúp bạn phát hiện sớm, điều chỉnh kịp thời và ngăn chặn các yếu tố gây loãng xương và các bệnh khác. Bạn sẽ được hướng dẫn, tư vấn cụ thể về chế độ ăn hợp lý hoặc sử dụng thuốc bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.

Duỵt duy trì các bài tập vận động

Chọn một số bài tập phù hợp với cơ địa của bạn, cố gắng duỵt duy trì mỗi ngày tập ít nhất 30 phút/lần, 5 ngày liên tiếp trong một tuần sẽ giúp tăng cường sức bền cho xương và cơ bắp trở nên linh hoạt và chắc khỏe hơn.

Một tình trạng sức khỏe tốt là yếu tố chính quyền để vượt qua mọi thử thách của thời gian