Buzz
Năm 1961, trong thời điểm căng thẳng của cuộc chiến tranh lạnh, Mỹ đã hạ thủy thành công tàu ngầm mang tên lửa hạt nhân đầu tiên trên thế giới. Liên Xô, với hơn hai phần ba biên giới đất nước là bờ biển, đang đối diện với nguy cơ hạt nhân nghiêm trọng. Hải quân Liên Xô cần một phương tiện chiến đấu linh hoạt trên biển để đối phó với các tàu ngầm Mỹ. Đây là lúc kỹ sư Robert Bartini hiện thực hoá ý tưởng của mình với máy bay Bartini Beriev VVA-14.
VVA-14 là viết tắt của Vertikaľno-Vzletayushchaya Amfibiy (máy bay đổ bộ cất cánh thẳng đứng) trong tiếng Nga, con số 14 chỉ số động cơ của nóRobert Bartini - Kỹ sư tân tiến của thời đạiHiệu ứng mặt đất: Bí quyết của sức mạnh bay vượt trộiVVA-14: Sự kết hợp độc đáo giữa hiệu ứng mặt đất và máy bay săn ngầmNăm 1962, để nâng cao khả năng linh hoạt, Bartini đã tích hợp động cơ nâng vào thiết kế, giúp VVA-14 có khả năng cất hạ cánh thẳng đứng và bay treo như trực thăng. Với cặp phao lớn hai bên thân, máy bay thậm chí có thể đáp xuống ở những địa hình khó khăn như đầm lầy, băng tuyết, hoặc cả trên cát.Mặc dù tiềm năng lớn, nhưng việc tích hợp quá nhiều tính năng đã làm cho cấu trúc của VVA-14 trở nên rất phức tạp. Quá trình phát triển đã phải chia thành ba giai đoạn: Giai đoạn 1: Nguyên mẫu VVA-14M1
Nguyên mẫu sẽ thử nghiệm thiết kế tận dụng hiệu ứng mặt đất và cánh cố định để kiểm tra khả năng khí động học, tính ổn định khi bay và đáp trên mặt nước. Không có động cơ nâng để cất hạ cánh thẳng đứng. Giai đoạn này cũng tập trung vào việc chế tạo phao bơm hơi giúp máy bay đáp trên nhiều loại địa hình.Giai đoạn 2: Nguyên mẫu VVA-14M2
Nguyên mẫu sẽ được tích hợp thêm 12 động cơ Rybinsk PD-26-25PR trên thân cùng hệ thống lái điện tử Fly-by-wire để thử nghiệm và hoàn thiện khả năng cất hạ cánh thẳng đứng.Giai đoạn 3: Nguyên mẫu VVA-14M3Là phiên bản thứ hai tích hợp và thử nghiệm các loại vũ khí chống ngầm (mang trong thân với trọng lượng 2 tấn). Hệ thống chiến đấu chống ngầm Burevestnik (ASW) và các máy dò Bor-1 (MAD) cũng được trang bị để kiểm tra khả năng tác chiến.Tháng 9 năm 1972, nguyên mẫu đầu tiên của giai đoạn 1 có tên gọi VVA-14M1 đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm thành công. Để đảm bảo tính bí mật, dự án đã được ngụy trang với danh nghĩa là một máy bay thương mại. Tuy nhiên, vào năm 1974, các phao cao su bơm hơi gặp nhiều vấn đề và phải được thay thế bằng các phao kim loại như một giải pháp tạm thời.Sau này, nhà máy Rybinsk không thể sản xuất đủ 12 động cơ nâng PD-26-25PR, khiến cho nguyên mẫu cất hạ cánh thẳng đứng không thể thực hiện được.Trong cố gắng của mình, ông Bartini đã nỗ lực chỉnh sửa mẫu thử nghiệm để biến nó thành một tàu bay sử dụng hiệu ứng mặt đất. Tuy nhiên, việc gắn thêm hai động cơ đẩy không giải quyết được vấn đề.
Sau khi ông Bartini qua đời vào năm 1974, dự án tham vọng (và cũng thất bại) này đã bị chậm lại vì chi phí quá cao. Hải quân Liên Xô cũng nhận ra rằng việc chế tạo các phương tiện chiến tranh riêng biệt sẽ hiệu quả và đơn giản hơn là cố gắng tích hợp quá nhiều tính năng vào một máy bay duy nhất như VVA-14. Cuối cùng, nó đã kết thúc sau 107 chuyến bay thử nghiệm và tổng thời gian bay 103 giờ.Thông số kỹ thuật của VVA-14M1
Chiếc máy bay độc đáo này đã ngừng hoạt động từ năm 1987. Nguyên mẫu duy nhất còn tồn tại đã bị bỏ hoang tại một bảo tàng ngoài trời gần Moscow đến ngày nay
Dù đã từng được kỳ vọng nhiều, VVA-14 có vẻ không còn phù hợp với các chiến lược quân sự hiện đại. Hiện không có quốc gia nào tiếp tục phát triển các dự án tương tự. Thay vào đó, các công nghệ đổ bộ trên mặt đất đã được áp dụng thành công trên các tàu đổ bộ nổi hơi LCAC của nhiều hải quân cũng như trên các tàu du lịch hiện đại.
Các bạn có muốn thử lái một chiếc máy bay có thiết kế độc đáo như vậy không? Hãy để lại ý kiến của bạn dưới đây nhé. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết.
(Theo Mustard)
