Bất kể kỷ lục ngày ngắn nhất vừa được thiết lập, Trái Đất lại trải qua một sự kiện độc đáo chưa từng xuất hiện trong nửa thế kỷ qua!

Và cho đến nay, lý do của hiện tượng này vẫn là một bí ẩn to lớn.

Dựa vào nhận định của các nhà khoa học, thông qua quan sát thiên văn chính xác và sự kết hợp với đồng hồ nguyên tử, họ phát hiện rằng độ dài của một ngày bất ngờ tăng lên. Điều đáng chú ý là họ vẫn chưa hiểu tại sao điều này xảy ra!

Hậu quả của sự kiện này ảnh hưởng đến những công nghệ quan trọng như GPS và nhiều công nghệ chính xác khác đang chi phối cuộc sống hiện đại.

Nguồn: NASA / JPL-Caltech

THẢO LUẬN CHI TIẾT VỀ VẤN ĐỀ

Quay quanh trục của mình, Trái Đất đã trải qua sự gia tăng tốc độ trong vài thập kỷ qua. Thay đổi này định hình thời gian mỗi ngày, khiến ngày của chúng ta trở nên ngắn hơn. Đặc biệt, vào ngày 29//6/2022, Trái Đất ghi nhận kỷ lục về ngày ngắn nhất kể từ khi con người sử dụng đồng hồ nguyên tử để đo tốc độ quay của hành tinh. Hôm đó, một ngày thứ Tư, ngắn hơn 1,59 mili giây so với 86.400 giây, tức 24 giờ.

Tuy nhiên, bất chấp kỷ lục mới, từ năm 2020, tốc độ quay ổn định đã bắt đầu giảm tốc một cách kỳ lạ. Hiện nay, ngày lại trở nên dài ra, và lý do cho hiện tượng này vẫn là một ẩn số lớn. Sự biến đổi này là độc đáo, không có trong 50 năm qua.

Các đo lường chính xác cho thấy quay quanh của Trái Đất đã giảm tốc một cách bí ẩn từ năm 2020, khiến ngày trở nên dài hơn. Ảnh: Scitechdaily

Mặc dù đồng hồ trên điện thoại nói về 24 giờ mỗi ngày, nhưng thời gian thực tế để Trái Đất hoàn thành một vòng quay có thể biến đổi theo thời gian hàng triệu năm. Những biến đổi này đôi khi diễn ra trong khoảng thời gian hàng triệu năm. Điều này chỉ ra rằng một ngày hiếm khi kéo dài chính xác là con số kỳ diệu 86.400 giây.

Theo các nhà khoa học, tốc độ quay của Trái Đất không ổn định và hành tinh xanh đang quay chậm dần, làm cho ngày càng dài hơn. Dự đoán cho thấy, vài tỷ năm trước, một ngày trên Trái Đất chỉ dài khoảng 19 giờ; và khoảng 200 triệu năm trước, một ngày chỉ kéo dài khoảng 23 tiếng. Dự đoán tiếp rằng, mỗi 100 năm, 1 ngày trên Trái Đất sẽ dài ra thêm khoảng 0,002 giây. Nếu tiếp tục, sau khoảng 200 triệu năm, một ngày trên hành tinh xanh có thể trở thành 25 tiếng, theo thông tin từ VTV.

THAY ĐỔI LIÊN TỤC CỦA TRÁI ĐẤT

Suốt hàng triệu năm, Trái Đất đã giảm tốc quay quanh trục của mình do tác động của ma sát từ thủy triều do Mặt Trăng tạo ra.

Trong 20.000 năm vừa qua, một quá trình ngược lại đang diễn ra, làm tăng tốc độ quay của Trái Đất. Khi kỷ băng hà cuối cùng kết thúc, các tảng băng ở hai cực tan chảy, giảm áp suất bề mặt, và lớp phủ của Trái Đất di chuyển về các cực.

Như một vũ công ba lê, tốc độ quay của hành tinh tăng lên khi lớp phủ này di chuyển gần trục của Trái Đất. Quá trình này rút ngắn mỗi ngày khoảng 0,6 mili giây mỗi thế kỷ.

Trong nhiều thập kỷ và thậm chí hàng ngàn năm, mối liên kết giữa lõi Trái Đất và bề mặt nó đã có tác động. Những trận động đất lớn có thể làm thay đổi độ dài của ngày, thậm chí là những trận động đất nhỏ. Ví dụ, trận động đất mạnh Tōhoku năm 2011 ở Nhật Bản, cường độ 8,9 độ Richter, tăng tốc độ quay của Trái Đất thêm 1,8 micro giây.

Ngoài những biến đổi lớn này, thời tiết và khí hậu trong khoảng thời gian ngắn cũng ảnh hưởng đáng kể đến sự quay của Trái Đất, tạo ra biến đổi theo cả hai hướng.

Chu kỳ thủy triều hàng tuần và hàng tháng đẩy khối lượng xung quanh hành tinh, gây thay đổi độ dài của ngày lên đến một phần nghìn giây trong một trong hai hướng. Những thay đổi của thủy triều có thể được theo dõi trong các bản ghi độ dài ngày trong chu kỳ 18,6 năm.

Tác động của bầu khí quyển và dòng hải lưu có ảnh hưởng mạnh mẽ, với sự thay đổi từ tuyết phủ theo mùa, lượng mưa, và việc khai thác nước ngầm.

TẠI SAO TRÁI ĐẤT BẤT NGỜ QUAY CHẬM LẠI?

Từ những năm 1960, khi việc quan sát vật thể vũ trụ như chuẩn tinh bằng kính viễn vọng không gian trở nên phổ biến, chúng ta có ước tính chính xác về tốc độ quay của Trái Đất.

So sánh giữa các đo đạc này và đồng hồ nguyên tử cho thấy rằng độ dài ngày dường như chẳng bao giờ rút ngắn trong vài năm qua.

Tuy nhiên, khi loại bỏ ảnh hưởng của thủy triều và các hiệu ứng theo mùa, quỹ đạo của Trái Đất dường như đã chuyển từ ngắn hạn sang dài hạn kể từ năm 2020, mặc dù ngày ngắn nhất là vào ngày 29 tháng 6 năm 2022.

Lý do cho sự thay đổi này vẫn là bí ẩn. Các nhà khoa học đưa ra một số khả năng:

Vào ngày 29//6/2022, Trái Đất đã ghi nhận kỷ lục về ngày ngắn nhất kể từ khi con người sử dụng đồng hồ nguyên tử để đo tốc độ quay của hành tinh - Ngày đó, một ngày thứ Tư, ngắn hơn 1,59 mili giây so với 86.400 giây, tức 24 giờ. Hình ảnh: Internet

Đầu tiên, có thể là do những biến đổi trong hệ thống thời tiết, với các sự kiện La Niña liên tiếp, mặc dù những sự kiện này đã xảy ra trước đó. Nó có thể tăng cường sự tan chảy của tảng băng, mặc dù chúng không thay đổi nhiều so với tốc độ tan chảy ổn định gần đây;

Tiếp theo, có thể liên quan đến vụ nổ núi lửa lớn ở Tonga đưa một lượng nước lớn vào bầu khí quyển? Có thể không, vì điều đó đã xảy ra vào tháng 1 năm 2022.

Các nhà khoa học đã suy luận rằng sự thay đổi bí ẩn gần đây về tốc độ quay của hành tinh có thể liên quan đến hiện tượng được gọi là 'Chandler wobble' - một độ lệch nhỏ trong trục quay của Trái Đất với chu kỳ khoảng 430 ngày.

Leonid Zotov, một giáo sư toán học người Nga, đề xuất rằng Trái Đất có thể quay nhanh hơn vì một chuyển động tuần hoàn được gọi là 'Chandler wobble' (Dao động Chandler). Sự dao động này đã bắt đầu chậm lại vào đầu những năm 2000, đạt mức thấp nhất từ năm 2017. Và từ năm 2017 đến năm 2020, 'nó đã biến mất' - Giáo sư Leonid Zotov chia sẻ.

Sự dao động này có thể là nguyên nhân khiến Trái Đất quay chậm lại, tạo ra kỷ lục ngày ngắn nhất vào ngày 29 tháng 6 năm 2022.

Theo những quan sát từ kính thiên văn không dây, đã thấy rõ sự giảm nhẹ trong những năm gần đây.

Một khả năng cuối cùng, mà giới khoa học tin là hợp lý, là không có gì cụ thể đã thay đổi bên trong hoặc xung quanh Trái Đất. Điều này có thể là hiệu ứng của các thủy triều dài hạn hoạt động đồng thời với các chu kỳ khác để tạo ra sự thay đổi tạm thời trong tốc độ quay của Trái Đất.

CHÚNG TA CÓ CẦN 'MỘT GIÂY NHẢY VỌT' KHÔNG?

Việc hiểu đúng tốc độ quay của Trái Đất là vô cùng quan trọng đối với nhiều ứng dụng - hệ thống định vị như GPS sẽ không hoạt động nếu thiếu nó. Đồng thời, mỗi vài năm, máy chấm công sẽ chèn giây nhuận vào thang thời gian chính thức để đảm bảo chúng không mất đồng bộ với hành tinh của chúng ta.

Nếu Trái Đất chuyển sang những ngày thậm chí dài hơn, chúng ta có thể cần phải thực hiện 'một giây nhảy vọt' - một sự kiện chưa từng xảy ra có thể đặt ra thách thức lớn cho hệ thống Internet toàn cầu!

Một giây nhảy vọt này là bước nhảy quan trọng để đồng bộ giữa thời gian của chiếc đồng hồ nguyên tử chính xác nhất trên thế giới với tốc độ quay của Trái Đất.

Tuy nhu cầu về việc thực hiện giây nhảy vọt có vẻ không khả thi trong thời điểm hiện tại. Điều đáng mừng là, ít nhất là trong một khoảng thời gian, chúng ta đều được thêm vào vài mili giây mỗi ngày.

Mặc dù tốc độ quay của Trái Đất không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống hàng ngày của chúng ta, việc theo dõi nó là quan trọng để đồng hồ nguyên tử duy trì độ chính xác, đồng thời đảm bảo đồng bộ với hệ thống GPS và các vệ tinh quan sát Trái Đất.

Nguồn thông tin được sử dụng trong bài viết: Scitech Daily, Business Insider