Bay lên từ những mất mát

“Hạnh phúc có thể đến từ nhiều nguồn. Nước là một nguồn, gió là một nguồn, mặt trời cũng là một nguồn, và thường thì chúng đều đến sau cơn mưa”
Trích từ câu chuyện về con mèo dạy hải âu bay - Luis Sepulveda 

Trong suy tư của Luis Sepúlveda, cảng Hamburg thơ mộng giống như nơi lưu giữ của “người đàn ông đam mê văn chương tình yêu”  người luôn say mê với những tác phẩm văn học đẹp đẽ, tinh tế và nhẹ nhàng. Trong thập kỷ 70 của thế kỷ trước, khi đất nước Chile đang chịu đựng sự kiểm soát độc tài của A. Pinochet và bị khủng bố, Luis Sepúlveda đã phải rời bỏ quê hương, đi tìm tự do ở châu Âu mà không biết khi nào sẽ trở về.

Nhà văn Luis Sepúlveda

Nhà văn này chỉ mang theo ít từ vựng tiếng Đức mà ông đã tự học trong thời gian ngồi tù. Và cả… những nỗi đau, nếu coi chúng như là một tài sản đắt giá mà Luis Sepúlveda cùng nhiều nghệ sĩ lưu vong khác từ Mỹ Latin đã nhanh chóng đem theo trên hành trình chạy trốn khỏi quê hương.

Nhưng cách sử dụng tài sản không mong muốn đó thì là lựa chọn của mỗi nhà văn: hoặc “trở thành một ông già đầy nuối tiếc, chờ đợi cái chết trong sự cô đơn”  hoặc sống trong nỗi ám ảnh không ngớt vì những người dân vô tội vẫn phải chịu đựng dưới chế độ độc tài hoặc chìm đắm trong những ký ức lạnh lẽo của quá khứ đẹp đẽ.

Có lẽ Luis Sepúlveda đã trải qua tất cả những trải nghiệm đó trong những tháng ngày khắc nghiệt trên lãnh thổ Đức. Ông viết, sản xuất phim về Chile, về tội ác diệt chủng và chống lại chính quyền A. Pinochet, về bản tính con người trong những năm tháng sống trong thời kỳ địa ngục ấy. Trong căn nhà giản dị nằm gần cảng Hamburg, một cuộc chiến “không gian súng” đã diễn ra thường xuyên và đầy buồn tẻ với người chiến sĩ cách mạng Luis Sepúlveda.

Nhưng khi những bóng đen về Chile dần tan đi, Luis Sepúlveda dường như bắt đầu lắng nghe một tiếng gọi quen thuộc khác mà suốt bao năm qua ông đã lãng quên – những tiếng thở gian di của cuộc sống hàng ngày. Những sinh vật nhỏ bé đã thúc đẩy ông khám phá về chúng. Loài vật đã dẫn dắt ông vào một thế giới bí ẩn vẫn tồn tại dưới vẻ đẹp thanh bình của các khu phố hiện đại.

Bìa sách Chuyện con mèo dạy hải âu bay, Nhã Nam xuất bản

Trong những cuộc “phiêu lưu” cùng loài mèo – đồng thời là bạn đồng hành không thể thiếu trong cuộc đời của mình, Luis Sepúlveda bắt đầu nhận ra rằng mình cần phải viết ra điều gì đó. Như vậy, một nhà văn, một người cách mạng vốn quen với việc coi trang giấy là nơi chứa đựng vô vàn những tài liệu về thực tế đau khổ sẵn sàng cho một trận chiến văn chương đã tạo nên một trong những câu chuyện kỳ lạ nhất của con người … và cũng của loài mèo Historia de una gaviota y del gato que le enseñó a volar .

Và Zorba, “chú mèo to đùng và mập ú” mang tên đậm chất Hy Lạp, đã bước vào thế giới văn chương với một sứ mệnh mà nó chẳng bao giờ nghĩ đến: không chỉ nuôi dưỡng trứng của con hải âu không may Kengah, chăm sóc và dạy dỗ chú chim non để nó có thể bay.

Hai nhiệm vụ đó có vẻ khó khăn, nhưng Zorba vẫn giữ lại một ít kinh nghiệm. Vì không phải đã gần một thế kỷ trước, họ hàng của Zorba – báo đen Bagheera và gấu Baloo đã dạy dỗ cậu bé Mowgli trở thành chúa tể của rừng xanh đó phải không? Zorba và nhóm mèo ở Hamburg với các cái tên kiêu ngạo như Đại tá, Secretario, Einstein, Bốn Biển, họ nghĩ rằng mình thông minh hơn “lũ mèo khổng lồ” và dễ dàng thắng cuộc như vậy!

Và thật vậy, Lucky – cô bé hải âu con, đã trở thành “một con mèo vô cùng sạch sẽ” mặc dù chỉ có hai chân và bộ lông trắng. Đó là thành quả không tệ của việc nuôi dưỡng của Zorba và bạn bè, tuy nhiên không thể sánh kịp việc Bagheera huấn luyện Mowghi trở thành sói – loài mạnh hơn cả hổ Shere Khan.

Tuy nhiên, việc dạy hải âu bay… lại là một thách thức hoàn toàn mới. Chúng không chỉ không tồn tại trong kiến thức của mèo mà cũng không được ghi chép trong sách vở của con người. Cuối cùng, Zorba phải tìm đến sự giúp đỡ của một con người. Đó là một nhà văn, người đã chiếm giữ trong bốn bức tường bên các trang viết nhưng đã hiểu sâu sắc về thế giới của các hải âu thông qua những câu thơ:

“Nhưng những trái tim nhỏ bé

- Trái tim của những thần bay lượn –

Không khát khao gì hơn

Những cơn mưa dại

Những cơn mưa mang đến làn gió

Những cơn mưa mang theo ánh sáng mặt trời”

Sau đó, Lucky đã bắt đầu bay trong một đêm mưa như một phản xạ tự nhiên của tất cả các loài chim trước cơn bão. Nhưng kỳ lạ thay, nó bay hoàn toàn bằng niềm tin được truyền dạy từ mèo Zorba về “chỉ những kẻ thực sự dám thì mới có thể bay” chứ không phải nhờ vào những kiến thức mà các sách vở cố gắng “ép buộc” vào đầu để mô phỏng thế giới. Chỉ cần niềm tin được đặt đúng chỗ, mọi thứ sẽ diễn ra tốt đẹp.

Bài học mà Zorba dạy con chim “gọi nó là má” không phức tạp như “luật rừng” mà Bagheera, Baloo, và Kaa dạy Mowgli, biến cậu trở thành kẻ mạnh nhất rừng xanh nhưng cũng là “người xa lạ” với cả con người lẫn với loài thú. Lucky chỉ là một con hải âu bé nhỏ, nhưng điều quan trọng là nó đã sống đúng với bản năng của mình, và điều tuyệt vời nhất là nhận ra rằng thế giới này vẫn tồn tại những điều kỳ diệu, mặc dù không phải lúc nào cũng đẹp đẽ, và sai lầm đôi khi phải trả giá bằng cả cuộc đời.

Trong cuộc đối thoại giữa hai mệnh đề về sự sống có ý nghĩa và ý nghĩa, Luis Sepúlveda dường như ủng hộ mệnh đề đầu tiên. Và có lẽ đây cũng là điều mà ông muốn truyền đạt đến với thế hệ trẻ, trong đó có Daniel, đứa cháu trai mà ông rất yêu quý.

Cuối cùng, đó là lý do giúp ông vượt qua và chiến đấu mạnh mẽ, và chờ đợi ngày mà chế độ độc tài của A. Pinochet sẽ sụp đổ. Nhưng đó cũng là một bài học khác, một bài học quan trọng đối với cả con người và loài mèo. Bài học ấy tồn tại trong những tiểu thuyết khác của Luis Sepúlveda. Nhưng với Con mèo dạy con hải âu bay, hãy thư giãn và để trẻ em là chính mình, như cách chúng ta sai lầm. Và hãy tin vào những con mèo, có thể chúng sẽ dẫn bạn đến những câu chuyện kỳ diệu và thú vị khác!

Hải Đăng - Trạm Đọc Mytour