Buzz
Thế giới của chúng ta được tạo ra bởi sự lựa chọn của chính mình, dù lựa chọn một cách có ý thức hoặc vô thức. Nếu chọn hạnh phúc, đó là điều ta sẽ có. Nếu chọn đau khổ, ta sẽ phải chịu đựng. Chương trước đã nói rằng niềm tin là nền tảng của tài năng xuất sắc. Niềm tin của chúng ta là các phương pháp nhận thức có tổ chức và cụ thể. Niềm tin là lựa chọn quan trọng cách nhận thức và định hướng cho cuộc sống. Niềm tin là cách điều khiển nao bộ. Vậy, bước đầu tiên để đến với tài năng ưu tú là tìm những niềm tin dẫn dắt chúng ta đến với kết quả như mong muốn.
Con đường đến với thành công bao gồm: tự biết mục tiêu, cách hành động và biết linh hoạt thay đổi cho đến khi thành công. Niềm tin cũng vậy. Phải tìm đúng niềm tin hỗ trợ cho tương lai. Tìm những niềm tin đưa ta đi bất cứ nơi đâu ta muốn. Nếu niềm tin đang có không làm được việc ấy, hãy từ bỏ chúng và tìm những niềm tin mới.
Đôi khi, người ta lảng tránh khi nghe nói về ước lệ thành công. Ai muốn sống với ước lệ chứ? Thực ra, ý tôi là: thực ra ta không biết thế giới thực như thế nào. Không biết hình vẽ kia là lõi hay lõm. Không biết niềm tin của ta đúng hay sai. Nhưng ta biết đâu là niềm tin có hiệu quả, có nghĩa là ta biết niềm tin nào hỗ trợ cho ta, khiến cuộc sống phong phú hơn, làm ta thành người tốt hơn, giúp ta và giúp người khác đi đến thành công.
Chương này sử dụng từ “ước lệ” để luôn nhắc nhở đọc giả rằng: không ai biết chính xác sự vật hiện tượng mang bản chất gì. Ví dụ, nếu biết hình vẽ trên là lõi, ta sẽ không coi nó là lõm nữa. Dùng từ “ước lệ” là cách hữu dụng để nhắc chúng ta rằng: ta tin ít hay nhiều không quan trọng. Hãy mở lòng đón nhận nhiều khả năng khác và học hỏi không ngừng. Bạn đọc hãy xem bảy niềm tin dưới đây và quyết định liệu chúng có hữu dụng với mình hay không.
Niềm tin đầu tiên: Mọi sự xảy ra đều có lý do, mục đích và đều có ích.
Nhớ lại câu chuyện của Mitchell. Điều gì giúp anh vượt qua nghịch cảnh? Anh quyết định xem mọi chuyện đến với mình là bình thường và bắt buộc chúng phải phục vụ theo ý mình muốn. Tương tự, người thành công luôn tập trung vào giải pháp khả thi trong hoàn cảnh cụ thể và tận dụng hoàn cảnh để thành công. Dù phản hồi từ môi trường có tiêu cực thế nào, họ vẫn suy nghĩ về những khả năng tích cực. Họ cho rằng mọi việc xảy ra đều có lý do và tận dụng nó như một cơ hội. Họ tin rằng mọi nghịch cảnh đều chứa đựng hạt giống của lợi ích lớn lao. Lợi ích đó có thể không kém hoặc thậm chí lớn hơn những thiệt hại do nghịch cảnh mang lại.
Dành thời gian suy nghĩ về niềm tin của bạn. Bạn mong chờ mọi chuyện diễn ra tốt đẹp hay xấu? Bạn kỳ vọng những nỗ lực lớn nhất của mình sẽ đạt được thành công hay cho rằng những nỗ lực đó cản trở bạn? Bạn có nhận thấy cơ hội tiềm tàng trong hoàn cảnh hay chỉ nhìn thấy những trở ngại do hoàn cảnh đưa đến? Nhiều người thường nghĩ về những điều tiêu cực hơn là tích cực. Bước đầu tiên để thay đổi là nhận ra đâu là mặt tích cực, đâu là mặt tiêu cực. Niềm tin vào giới hạn tạo ra những người có năng lực hạn chế. Chìa khóa là: hãy tháo dỡ rào cản đó và hành động với nghị lực lớn hơn. Các lãnh đạo trong văn hóa Mỹ thường là những người thấy trước cơ hội. Họ đến sa mạc nhưng thấy trước vùng đất khô cằn tiềm ẩn một khu vườn xanh tươi. Nếu có niềm tin vững vàng vào khả năng, rất có thể bạn sẽ đạt được thành công.
Niềm tin thứ hai: Không có thất bại, chỉ có hệ quả.
Niềm tin này quan trọng như niềm tin đầu tiên. Hầu hết mọi người đều định hình nỗi lo sợ về thất bại. Ai cũng có lúc muốn điều này nhưng lại nhận được điều khác. Như thi rớt, thất tình, hoặc thực hiện một kế hoạch kinh doanh không như mong đợi. Tôi thường sử dụng từ kết quả và hệ quả trong cuốn sách này vì đó là cách những người thành đạt nhìn nhận. Họ không mang khái niệm thất bại, không tin vào thất bại. Họ không tính đến thất bại.
Ai cũng đạt được một loại hệ quả nhất định. Người thành công lớn không phải là người không thất bại. Đơn giản họ biết rằng: nếu đã cố làm việc A nhưng lại có kết quả B, đó là lúc rút ra bài học kinh nghiệm. Họ tận dụng ngay bài học đó và thử cách khác. Họ luôn có hành động mới và kết quả mới.
Hãy suy ngẫm: hôm nay bạn có điều gì mới mẻ, lợi ích gì hơn hôm qua? Câu trả lời chính là kinh nghiệm. Người sợ thất bại sẽ tưởng tượng ra những việc không nên làm, những hình ảnh ấy ngăn cản họ hành động và khiến họ khó đạt được thành công như mong muốn. Bạn có sợ thất bại không? Bạn cảm thấy thế nào về quá trình học hỏi? Chúng ta có thể học từ kinh nghiệm của mọi người ta gặp, và như vậy, mỗi việc làm của ta sẽ luôn thành công.
Mark Twain từng nói: “Không có gì buồn hơn tiếng thở dài của người trẻ mà đã bi quan!”. Ông nói đúng. Ai tin vào thất bại gần như đã chấp nhận một cuộc sống tầm thường. Thất bại là điều mà người thành đạt không chấp nhận. Họ không u uất cả ngày, nghĩ về thất bại. Họ không nuôi dưỡng những cảm xúc tiêu cực, thứ không mang lại lợi ích gì.
Chúng ta còn có câu chuyện nổi tiếng về Thomas Edison. Khi thử đến lần 9999 vẫn chưa thành công trong việc thiết kế bóng đèn tròn, có người hỏi ông: “Ông có chấp nhận thất bại thứ 10.000 không?”. Ông đáp: “Tôi không thất bại. Tôi chỉ khám phá ra một cách khác để chứng minh rằng phát minh của tôi chưa thành công mà thôi”. Ông chỉ phát hiện ra một loạt những việc làm mang đến một kết quả khác với mong đợi.
Mỗi nghi ngờ là một đoạn đường đầy gian nan. Nghi ngờ làm ta mất đi cơ hội lẽ ra sẽ thành công. Chính sự nghi ngờ khiến ta sợ nỗ lực”. – William Shakespeare
Những người chiến thắng, các nguyên thủ quốc gia và các bậc thầy, những người có năng lực cá nhân đều hiểu rằng: nếu thử một việc mà không đạt kết quả như mong muốn, đó chỉ là phản hồi từ thực tế. Họ sử dụng phản hồi đó để trau dồi thêm khả năng của mình. Thông tin phản hồi (không phải thất bại) cho ta biết cần phải làm gì để đạt được thành quả như mong đợi. Buckminster Fuller từng viết: “Những gì loài người biết đều là kết quả của trải nghiệm thử và sai. Loài người học hỏi nhờ sai lầm”. Có khi ta rút ra bài học từ sai lầm của mình, có khi từ sai lầm của người khác. Hãy dành một phút để nhớ lại những thất bại lớn nhất trong cuộc đời bạn. Bạn đã học được gì từ những thất bại ấy? Chúng chính là những bài học quý giá nhất mà bạn từng có được từ cuộc sống.
Tin vào thất bại là tự đầu độc tư tưởng. Khi tích tụ những cảm xúc tiêu cực, bạn sẽ ảnh hưởng đến tâm lý và suy nghĩ của mình. Một trong những trở ngại lớn nhất đối với nhiều người là nỗi sợ thất bại. Tiến sĩ Robert Schuller từng hỏi một câu rất hay: “Bạn sẽ làm gì nếu biết mình không thể thất bại?”. Bạn sẽ trả lời ra sao? Nếu tin rằng mình không thể thất bại, bạn sẽ hành động táo bạo và đạt được nhiều thành quả. Hãy nhìn nhận rằng trên đời không có thất bại, chỉ có hệ quả. Ai cũng tạo ra một hệ quả nào đó. Nếu không như mong muốn, bạn có thể thay đổi hành động để có hệ quả mới. Hãy gạch bỏ từ thất bại, khoanh tròn từ hệ quả và tự nhủ mình nên rút ra bài học từ mọi trải nghiệm.
Niềm tin thứ ba: Dù bất cứ chuyện gì xảy ra, hãy nhận trách nhiệm về mình.
Một yếu tố xây dựng nhân cách của những lãnh đạo vĩ đại và người thành công là: hành động của họ xuất phát từ niềm tin rằng họ có thể tạo ra thế giới riêng của mình. Họ luôn nói: “Tôi nhận việc này. Tôi sẽ quan tâm đến nó”.
Quan điểm này chung của mọi lãnh tụ và nguyên thủ quốc gia. Người thành đạt tin rằng: dù chuyện gì xảy ra, tốt hay xấu, họ là người tạo ra sự việc đó. Nếu không trực tiếp, thì là do suy nghĩ trong tâm tưởng. Dù chưa có khoa học nào chứng minh tư tưởng tạo ra thực tiễn, nhưng đó là một niềm tin mang lại sức mạnh. Đó là lý do tôi khuyên độc giả hãy tin vào nó. Hãy cảm nhận mọi trải nghiệm trong đời và rút ra bài học từ những trải nghiệm ấy.
Nếu không tin rằng mình tạo ra thế giới riêng, bạn đang để hoàn cảnh định đoạt. Nếu tôi cũng tin vậy, tôi đã từ bỏ thế giới này và tìm kiếm một nơi khác từ rất lâu rồi.
Nhận trách nhiệm về mình là thước đo hữu ích nhất về mức độ trưởng thành và năng lực của một người. Đó cũng là ví dụ về một niềm tin hỗ trợ cho mọi niềm tin khác, về khả năng hiệp lực của một hệ thống niềm tin thống nhất. Nếu không tin vào thất bại, nếu biết sẽ đạt kết quả như mong muốn, bạn không có gì phải mất. Mọi thành quả đều do bạn chịu trách nhiệm. Nếu tự chủ, bạn sẽ thành công.
Tổng thống John Kennedy có niềm tin như vậy. Dan Rather từng nói Kennedy là nguyên thủ quốc gia thực thụ vì trong một sự kiện tai tiếng, ông đã xuất hiện trước công chúng Mỹ và nói rằng: sự kiện này là một hành động tàn bạo và đáng lẽ không bao giờ được xảy ra. Sau đó, ông hoàn toàn nhận trách nhiệm về mình vì đã để xảy ra sự kiện ấy. Khi làm vậy, ông đã chuyển mình từ một chính trị gia trẻ tuổi có năng lực thành một nguyên thủ quốc gia thực thụ. Kennedy đã làm điều mà bất cứ nguyên thủ quốc gia vĩ đại nào từng làm. Người biết chịu trách nhiệm về mình là người có năng lực. Ai lảng tránh trách nhiệm là không có năng lực.
Nguyên tắc về tinh thần trách nhiệm đúng ở mức độ cá nhân. Ai cũng có lần thể hiện cảm xúc tích cực với một người nào đó. Chúng ta cố gắng nói với họ rằng chúng ta yêu mến họ, hiểu rõ rắc rối họ phải đối mặt. Thay vì nhận thấy đó là một thông điệp tích cực, họ lại chọn thông điệp tiêu cực: họ tức giận, cáu kỉnh. Thông thường, chúng ta có xu hướng trả đũa bằng sự tức giận rồi đổ lỗi cho họ và ép họ phải chịu trách nhiệm về suy nghĩ tiêu cực của mình. Đó là cách dễ dàng nhưng không phải lúc nào cũng là cách thông minh nhất. Thực tế, giao tiếp cũng phải được định hướng: chúng ta vẫn có thể có một cuộc giao tiếp như mong muốn nếu nhớ tới hệ quả: hành vi bạn muốn tạo ra. Mọi chuyện tuỳ thuộc vào bạn trong việc thay đổi hành vi, giọng nói, biểu hiện của nét mặt, v.v... Phản hồi là ý nghĩa của giao tiếp. Thay đổi hành động sẽ thay đổi tính chất của giao tiếp. Hãy luôn chịu trách nhiệm! Bạn sẽ giữ được năng lực thay đổi kết quả mình tạo ra.
Niềm tin thứ tư: không cần thiết hiểu mọi thứ, để có thể tận dụng tất cả.
Nhiều người thành công sống bằng những niềm tin hữu ích. Họ không tin rằng họ cần phải biết mọi thứ để khai thác thông tin mình biết. Họ biết tận dụng những gì là cốt yếu. Họ không cho rằng cần phải đi sâu vào từng chi tiết. Nếu nghiên cứu về những nhân vật có thế lực, bạn sẽ thấy họ có tri thức về rất nhiều lĩnh vực nhưng thông thường ít khi lao luyện về một lĩnh vực cụ thể. Họ không chú ý từng chi tiết trên con đường sự nghiệp của mình.
Đấu tranh hàng trăm năm qua, hoặc một công ty phải hơn hàng thập kỷ để có thể đạt được thị trường và sự công nhận. Chúng ta không thể hiểu hết được mọi thứ, nhưng chúng ta cần nhìn nhận những gì chúng ta cần và tận dụng tối đa những gì chúng ta có.
Ở đâu cũng vậy, nói thường dễ hơn làm. Ai cũng có thể nói trọn vẹn về ý tưởng đối xử với con người bằng sự tôn trọng (dù trong gia đình hoặc trong doanh nghiệp). Nhưng làm không lúc nào dễ dàng. Mong độc giả hãy giữ trong tâm trí hình ảnh người cầm lái đưa tàu rẽ sóng đến bến bờ cuối cùng. Cuộc đời cũng vậy. Ta luôn phải sáng suốt, linh hoạt, tái thiết ứng hành vi của mình với môi trường, tái xác định lại hành động của ta để chắc chắn ta đi đúng hướng mình mong muốn. Nói: “Tôi luôn tôn trọng con người” và làm được điều đó hoàn toàn không dễ như nhau. Những người thành đạt luôn biết hỏi ý kiến người khác. “Làm thế nào để làm việc này tốt hơn?”, “Làm thế nào để sửa chữa sai lầm này?”, “Làm thế nào ta có được thành quả tốt đẹp hơn?”. Họ biết rằng một cây làm chẳng nên non. Một người dù thông minh tới đâu cũng sẽ thấy rất khó khăn trong việc tập hợp những tài năng có tinh thần hợp tác, để lập thành một đội làm việc hiệu quả.
Niềm tin thứ sáu: làm như chơi.
Bạn có biết ai thành công to lớn bằng cách làm một việc họ ghét không? Tôi không biết ai như thế cả. Một trong những chìa khóa đến với thành công là tạo nên một cuộc hôn nhân tốt đẹp giữa những gì bạn làm và những gì bạn yêu mến. Pablo Picasso từng nói: “Khi làm việc tôi thấy thoải mái. Ăn không ngồi rồi hay hầu chuyện khách khứa đều làm tôi mệt mỏi”.
Ta không vẽ giỏi như Picasso. Nhưng ta sẽ làm hết sức mình nếu hiểu rằng công việc mang lại sức sống và niềm vui cho ta. Ta có thể áp dụng mọi tính chất và thành tựu của cuộc chơi vào công việc. Mark Twain từng nói: “Bí quyết để thành công là biến sự nghiệp của mình thành một kỳ nghỉ”. Dường như đó là việc mà người thành đạt thường làm.
Ngày nay, chúng ta nghe nói nhiều về người nghiện việc. Nhiều người hình như làm việc với nỗi ám ảnh không lành mạnh.
Các nhà nghiên cứu khám phá nhiều điều đáng ngạc nhiên về những người nghiện việc. Họ dường như là người tập trung hoàn toàn vào công việc, bởi vì họ thích việc họ làm. Công việc mang đến cho họ thách thức, niềm vui, làm cuộc sống của họ phong phú hơn. Với họ, làm giống người bình thường chơi. Làm việc là cách mở rộng kho kiến thức, giúp họ học thêm nhiều điều mới mẻ và khám phá những con đường mới.
