Chàm thể tạng, hay còn gọi là viêm da cơ địa, viêm da thể tạng, là một bệnh viêm da mạn tính phổ biến ở trẻ em. Bệnh này tạo ra các triệu chứng ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ nếu không biết cách chăm sóc và điều trị đúng cách.

Thuật ngữ chàm là tên gọi cho nhóm các bệnh lý gây ngứa da do sự thay đổi viêm nhiễm lớp biểu bì da. Chàm thường xuất hiện ở các vị trí như má, trán, cẳng chân, lưng, bụng,...

Những dạng chàm phổ biến bao gồm:

• Chàm thể tạng (viêm da cơ địa): Đây là tình trạng chàm thường gặp ở trẻ em, thường liên quan đến yếu tố di truyền trong gia đình.
• Chàm tiếp xúc kích ứng: Xảy ra khi da tiếp xúc với tác nhân hóa học/ vật lý, gây khó chịu hơn so với chàm thể tạng.
• Viêm da tiếp xúc dị ứng: Ở người dị ứng, da khi tiếp xúc với các dị nguyên sẽ gây ra tình trạng viêm da.
• Chàm khô: Xuất hiện ở cẳng chân, đặc điểm là da khô.
• Chàm đồng tiền: Các tổn thương trên da hình đồng xu.
• Viêm da tiết bã và gàu: Liên quan đến da đầu, mặt,... phản ứng với chất tiết từ nấm Malassezia.

Chàm thể tạng là một bệnh da liễu phổ biến ở trẻ em, mang tính mạn tính và có khả năng tái phát.

Nguyên nhân gây chàm thể tạng phức tạp, kết hợp yếu tố di truyền và môi trường, tương tác với hệ thống miễn dịch của cơ thể. Chàm thể tạng thường xuất hiện ở những người có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh chàm, hen, viêm mũi dị ứng. Yếu tố môi trường như khí hậu, ô nhiễm, dị ứng thức ăn,... cũng đóng vai trò quan trọng trong việc khởi phát và nặng hơn chàm thể tạng ở trẻ.

Chàm thể tạng thường phát hiện trong các chu kỳ cấp, mang theo những biểu hiện như: ngứa, đỏ da, mụn nước, dịch nhầy,... Trong các giai đoạn cấp tính, da trẻ có thể trở lại bình thường hoặc có tình trạng chàm mạn tính với đặc điểm như da khô, dày, tróc vảy, ngứa,...

Vị trí và biểu hiện của chàm thể tạng thay đổi theo từng độ tuổi:

• Chàm thể tạng ở trẻ sơ sinh, dưới 1 tuổi: Thường xuất hiện ở hai bên má, hiếm khi ở vùng mặc tã. Trẻ có thể phát ban đỏ, da khô, tróc vảy, ngứa,... Tình trạng ngứa làm trẻ khó chịu, gãi cào có thể dẫn đến bội nhiễm.
• Chàm thể tạng ở trẻ nhỏ trước khi đi học: Khu trú hơn, thường xuất hiện ở mặt duỗi của khớp, đôi khi ở bộ phận sinh dục. Da có thể dày hơn do trẻ cào gãi nhiều.
• Chàm thể tạng ở trẻ đi học: Xuất hiện nhiều ở mặt gấp (nếp) hơn mặt duỗi, đặc biệt ở nếp khoeo chân và khuỷu tay. Có thể nổi mụn nước sâu ở lòng bàn tay, bàn chân (chàm tổ đỉa).

Trẻ có bất kỳ dấu hiệu lạ nào trên da cần đưa đến bác sĩ Da liễu để được thăm khám và điều trị. Không nên tự y áp dụng các phương pháp điều trị dân gian hoặc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc.

Chàm thể tạng là bệnh lý mạn tính và có thể tái phát. Dưới đây là các mục tiêu của điều trị:

• Điều trị triệu chứng ngứa;
• Kiểm soát tình trạng viêm da, giảm ngứa;
• Ngăn ngừa tổn thương mới;
• Phòng ngừa và điều trị nhiễm trùng, bong da;
• Phòng ngừa sự nặng hơn của chàm thể tạng;
• Giảm stress tâm lý.

Kế hoạch điều trị sẽ phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của trẻ. Các loại thuốc chính bao gồm:

• Chất giữ ẩm, làm dịu da: Giúp da mềm mại, giảm ngứa. Có nhiều dạng bào chế như mỡ, kem,... phù hợp với từng tình trạng da cụ thể.
• Thuốc steroid dạng bôi: Sử dụng trong đợt cấp tính, độ mạnh được bác sĩ cân nhắc tùy thuộc vào trường hợp.
• Kem Pimecrolimus, Tacrolimus: Các loại kháng viêm, thường được sử dụng như lựa chọn thay thế hoặc kết hợp với steroid.
• Thuốc kháng histamin: Giảm ngứa và kích ứng.
• Thuốc kháng sinh: Sử dụng khi có nhiễm khuẩn thứ phát.
• Điều trị bổ sung: Trong một số trường hợp, có thể sử dụng steroid đường uống, Azathioprine, Cyclosporine, Mycophenolate, Methotrexate hoặc liệu pháp ánh sáng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa.

Một số lưu ý khi chăm sóc trẻ bị chàm thể tạng:

• Vệ sinh cơ thể: Sử dụng sữa tắm nhẹ, tránh tắm nước quá nóng và lâu dài. Giữ móng tay ngắn, không sắc nhọn để tránh làm tổn thương da khi trẻ cào gãi.
• Dưỡng ẩm: Chọn kem dưỡng ẩm phù hợp để giúp da không bị khô.
• Chọn quần áo thoáng mát: Mặc quần áo nhẹ, thoáng mát và giặt quần áo với bột giặt dành cho da nhạy cảm.
• Giữ không khí trong lành: Đảm bảo môi trường không khí ở nhiệt độ và độ ẩm phù hợp, tránh môi trường khô hoặc quá lạnh/nóng.
• Tránh tác nhân kích ứng: Hạn chế tiếp xúc với bụi nhà, lông súc vật, chất tẩy rửa,... có thể kích thích chàm thể tạng ở trẻ.

Phần lớn trường hợp chàm thể tạng ở trẻ sẽ giảm dần theo thời gian và có thể hoàn toàn hết khi đến độ tuổi thanh thiếu niên. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những trường hợp chàm thể tạng xuất hiện ở trẻ và kéo dài đến khi trưởng thành. Khoảng 20% trẻ mắc chàm thể tạng sẽ tiếp tục có triệu chứng sau 8 tuổi, và dưới 5% sẽ kéo dài đến 20 tuổi. Trẻ mắc chàm trước 2 tuổi thường ít có khả năng kéo dài hơn so với những trẻ mắc khi lớn hơn và ở độ tuổi thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, một số trẻ mắc chàm thể tạng khi trưởng thành có thể không còn triệu chứng nhưng vẫn gặp ảnh hưởng như da khô, dễ kích ứng,... Đặc biệt là những người thường xuyên tiếp xúc với chất kích ứng.

Chàm thể tạng là bệnh lý viêm da mạn tính thường gặp ở trẻ em, gây ảnh hưởng đến cuộc sống nếu không được chăm sóc và điều trị đúng. Nếu trẻ gặp vấn đề này, hãy đưa đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị phù hợp.