Bệnh còi xương ở trẻ thường xuất hiện trong giai đoạn từ sơ sinh đến 3 tuổi. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu Vitamin D, gây ra việc cơ thể không nhận đủ chất canxi và phosphorus cần thiết cho sự phát triển toàn diện.

Còi xương ở trẻ xảy ra khi cơ thể thiếu Vitamin D, ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ canxi và phosphorus - hai chất quan trọng giúp xương phát triển.

Bệnh còi xương ở trẻ thường phát triển trong 3 năm đầu đời do thiếu ánh sáng mặt trời hoặc chế độ dinh dưỡng không đảm bảo chất canxi - phosphorus và không được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ. Những bé có nhiều nguy cơ bị còi xương thường thuộc các nhóm sau:

• Bé sinh non hoặc sinh đôi
• Bú sữa bò thay vì sữa mẹ
• Nặng cân, quá béo
• Da sậm màu
• Sinh sống ở nơi thiếu ánh sáng

Ngoài còi xương, còi cọc là khái niệm chỉ trẻ suy dinh dưỡng với chiều cao và cân nặng kém hơn bình thường, có thể kèm theo còi xương hoặc không. Ngược lại, có trẻ béo phì cũng có thể mắc còi xương do nhu cầu canxi - phosphorus cao hơn.

Bệnh còi xương ở trẻ thường hiển thị qua một số dấu hiệu như:

• Trẻ thường khóc nhiều, ngủ không yên, hay giật mình và đổ mồ hôi nhiều khi ngủ.
• Tóc rụng nhiều, đặc biệt ở vùng sau đầu như một vành đen.
• Xuất hiện bất thường ở vùng đầu như thóp rộng và mềm, thóp không đầy và phập phồng theo nhịp thở, hoặc đầu trông giống cá trê.
• Mọc răng chậm, có vấn đề về cơ trương lực hoặc bị táo bón.
• Phát triển vận động chậm, từ lăn, lật, bò, đi đến đứng...

Trong trường hợp còi xương cấp tính, trẻ có thể bị co giật do lượng canxi trong máu giảm đột ngột. Bệnh còi xương nghiêm trọng có thể gây ra những vấn đề như chuỗi hạt ở xương sườn, dạng đầu ngực lồi, và chân tay cong.

Nếu phụ huynh nhận thấy con mình có các dấu hiệu trên, hãy đưa trẻ đến trung tâm dinh dưỡng hoặc bệnh viện chuyên khoa nhi để bác sĩ thăm khám và đặt chẩn đoán. Trong trường hợp trẻ mắc bệnh còi xương, phương pháp điều trị chủ yếu tập trung vào bổ sung vitamin D và canxi.

Chất tiền vitamin D trong cơ thể người được kích thích dưới ánh nắng mặt trời, giúp điều hòa canxi và phosphorus trong máu. Thời gian tắm nắng cho trẻ lý tưởng nhất là trước 9h sáng, khoảng 10-30 phút. Ở những khu vực thiếu ánh sáng, có thể thay thế bằng ánh sáng nhân tạo tại bệnh viện. Hạn chế mặc nhiều quần áo khi phơi nắng để tận dụng tác động trực tiếp của ánh nắng.

• Uống hoặc tiêm vitamin D: Liều lượng tham khảo là 4000 UI/ngày trong 4 - 8 tuần, nhưng cần theo dõi chỉ định của bác sĩ. Có thể tiêm 200.000 UI/uống cách 3 tháng trong 1 năm.
• Bổ sung canxi: Sử dụng ống canxi hoặc cốm ăn chứa vitamin D hàng ngày cho trẻ.
• Chế độ dinh dưỡng: Sữa mẹ là lựa chọn tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Khi ăn dặm, chọn thực phẩm giàu canxi như sữa và hải sản. Dầu mỡ cũng hỗ trợ hấp thụ vitamin D, đặc biệt là loại dầu tan trong dầu. Quan trọng là đảm bảo trẻ có đủ dầu mỡ hàng ngày để tránh còi xương, ngay cả khi đã được bổ sung vitamin D.

Để tránh trẻ bị thiếu Vitamin D gây ra còi xương, phụ nữ mang thai cần tránh làm việc nặng, sắp xếp thời gian nghỉ nghơi hợp lý để ngăn ngừa sinh non. Uống vitamin D bổ sung từ tháng thứ 7 của thai kỳ theo chỉ định của bác sĩ.

Sau sinh, mẹ và bé nên ở trong phòng thoáng mát với đủ ánh sáng mặt trời. Bé có thể tắm nắng 15 - 20 phút mỗi ngày trước 9 giờ sáng khi đã đủ 2 tuần tuổi. Trước khi bổ sung vitamin D cho trẻ ăn dặm, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ. Thực phẩm giàu canxi như sữa, trứng, hải sản, rau xanh và dầu mỡ nên được ưu tiên cho bé ăn dặm.

Phòng tránh còi xương ở trẻ không khó, mọi phụ huynh có thể tuân thủ theo hướng dẫn để bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của con. Hãy chú ý quan sát dấu hiệu từ sơ sinh đến lớn để phát hiện sớm thiếu Vitamin D, từ đó áp dụng biện pháp điều trị kịp thời.