Buzz
Vào tuần cuối tháng 10, một căn bệnh kỳ lạ bắt đầu hoành hành tại tỉnh Kwango, miền Nam Cộng hòa Dân chủ Congo.
Từ cuối tháng 10, tại một vùng xa xôi của Cộng hòa Dân chủ Congo, hàng trăm người bắt đầu mắc một căn bệnh lạ, với các triệu chứng như sốt, đau nhức, ho và sổ mũi. Các cơ quan y tế vẫn chưa xác định được nguyên nhân của đợt dịch bệnh này và liệu đây có phải là 'bệnh X' - một đại dịch tiềm tàng được Tổ chức Y tế Thế giới WHO mô tả, có khả năng nghiêm trọng như đại dịch COVID-19.
Theo báo cáo từ WHO, dịch bệnh lạ bắt đầu ở tỉnh Kwango vào cuối tháng 10. Đến ngày 5 tháng 12, WHO ghi nhận hơn 400 ca mắc và 31 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong đạt 7,6%. Trong khi đó, tỷ lệ tử vong của COVID-19 được ước tính chỉ khoảng 1%.
Hầu hết các trường hợp mắc bệnh và tử vong ở Congo là trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. WHO cho biết tất cả các trường hợp nghiêm trọng ở trẻ em đều có tình trạng suy dinh dưỡng. Mặc dù đợt bùng phát dịch có dấu hiệu giảm vào đầu tháng 11, nhưng một đợt bùng phát khác vẫn đang diễn ra.
Liệu đây có phải là 'Bệnh X'?
Vào năm 2018, WHO đã giới thiệu thuật ngữ 'Bệnh X' để nâng cao nhận thức về những mối nguy từ các tác nhân gây bệnh chưa thể dự đoán được. Một năm sau, một loại vi-rút corona mới bắt đầu xuất hiện và lây lan ở Vũ Hán, Trung Quốc.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng phần lớn các đợt dịch đều do các tác nhân gây bệnh quen thuộc. WHO cũng cho biết, mười mẫu bệnh phẩm đã cho kết quả dương tính với bệnh sốt rét.
Theo Tổng giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, có thể có nhiều tác nhân gây bệnh liên quan đến đợt dịch này, và các nhà chức trách vẫn đang tiếp tục xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm khác.
Jean Kaseya, Tổng giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC), cho rằng việc chính phủ Cộng hòa Dân chủ Congo thông báo cho WHO về dịch bệnh vào cuối tháng 11 là quá muộn.
"Chắc chắn là chúng ta không muốn chứng kiến bất kỳ dịch bệnh nào mà phải mất 5 đến 6 tuần mới được báo cáo."
Theo thông tin từ WHO, dịch bệnh bùng phát cách thủ đô Kinshasa khoảng 48 giờ di chuyển. Vùng này không có phòng thí nghiệm để xét nghiệm mẫu bệnh, do đó phải chuyển mẫu đến thủ đô để kiểm tra.
Một khảo sát gần đây từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi, không tính Cộng hòa Dân chủ Congo, phát hiện rằng nhiều quốc gia trong khu vực thiếu cơ sở hạ tầng và phòng xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán bệnh dịch.
Trong năm 2023, có 180 ca khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, chủ yếu liên quan đến các bệnh truyền nhiễm như Marburg, mpox, bại liệt và nhiều bệnh khác. Hầu hết các quốc gia trong khảo sát cho biết họ thiếu nguồn cung cấp, vật tư y tế và hóa chất để thực hiện các xét nghiệm.
Vì sao số ca tử vong lại cao như vậy?
Mặc dù nguyên nhân gây ra đợt bùng phát dịch bệnh này vẫn chưa được xác định, nhưng có nhiều yếu tố có thể lý giải tại sao tỷ lệ tử vong lại cao đến vậy ở quốc gia này.
Cộng hòa Dân chủ Congo đang chìm trong bạo lực, và kể từ năm 1996, khoảng sáu triệu người đã thiệt mạng trong các cuộc xung đột vũ trang, đặc biệt ở khu vực phía đông. Tại phía tây, bao gồm cả Kwango, bạo lực giữa các cộng đồng đã gia tăng, làm tình hình thiếu lương thực trở nên trầm trọng.
Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc đã xếp đây là một trong những cuộc khủng hoảng nạn đói nghiêm trọng nhất trên toàn cầu. Hàng triệu người đã phải bỏ lại cuộc sống của mình khi chạy trốn khỏi xung đột, và khoảng 25,6 triệu người đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực khẩn cấp, trong khi gần 4,5 triệu trẻ em bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng.
Theo báo cáo từ WHO, tình trạng mất an ninh lương thực ở Kwango đã chuyển từ mức trung bình lên mức khủng hoảng trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9. Trẻ em bị suy dinh dưỡng có nguy cơ cao gặp phải các hậu quả nghiêm trọng từ bệnh sởi và các dịch bệnh khác. Thêm vào đó, tỷ lệ tiêm chủng thấp càng khiến người dân ở Kwango dễ bị ảnh hưởng nặng nề hơn từ các đợt dịch bệnh.
Mức độ xung đột và nghèo đói kéo dài đã khiến nhiều khu vực này không còn đủ cơ sở hạ tầng y tế và chẩn đoán cần thiết để chăm sóc bệnh nhân hay phát hiện các đợt bùng phát dịch bệnh đột ngột.
Source: WHO, thebulletin
