Bệnh lý Crohn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa

1. Bệnh lý Crohn là gì? Nguyên nhân gây ra bệnh Crohn là gì?

Crohn là một căn bệnh liên quan đến viêm ruột với những triệu chứng như mệt mỏi, đau bụng, giảm cân, tiêu chảy nặng và suy dinh dưỡng. Các vùng viêm loét do bệnh Crohn gây ra có xu hướng lan rộng và xâm nhập sâu vào lớp mô ruột, gây đau đớn và suy nhược cho cơ thể người bệnh. Khi tiến triển đến các biến chứng nghiêm trọng, bệnh có thể đe dọa tính mạng.

Crohn phát triển chủ yếu ở phần cuối của ruột non nhưng cũng có thể xuất hiện ở các vị trí khác trong hệ tiêu hóa

Hiện vẫn chưa có thông tin chính xác về nguyên nhân gây ra bệnh Crohn. Một số giả thuyết cho rằng yếu tố di truyền và hệ thống miễn dịch yếu có vai trò quan trọng trong việc phát triển bệnh. Cụ thể:

• Di truyền: Có nhiều trường hợp bệnh nhân mắc bệnh Crohn có quan hệ với tiền sử bệnh lý trong gia đình. Do đó, khả năng di truyền gen có thể góp phần làm cho thế hệ sau mắc bệnh từ thế hệ trước;

• Hệ thống miễn dịch: Khi có vi khuẩn hoặc virus xâm nhập, hệ miễn dịch sẽ được kích hoạt. Tuy nhiên, trong trường hợp bất thường, hệ miễn dịch không chỉ tấn công vi khuẩn mà còn tấn công các tế bào trong hệ tiêu hóa.

Ngoài 2 nguyên nhân chính đã nêu trên, còn có một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Crohn, bao gồm: 

• Độ tuổi: Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh Crohn, nhưng nguy cơ cao nhất thường là ở độ tuổi 30;

• Chủng tộc: Người da trắng và người gốc Đông Âu có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất. Tuy nhiên, tỷ lệ này đang tăng ở người da đen sống tại Anh và Bắc Mỹ;

• Hút thuốc lá;

• Lạm dụng thuốc chống viêm không steroid;

• Thói quen ăn uống: Tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn hoặc chứa nhiều chất béo.

2. Các dấu hiệu của bệnh Crohn là gì?

Triệu chứng của bệnh Crohn có thể là nhẹ nhàng hoặc nặng nề, phát triển từ từ hoặc bất ngờ mà không có dấu hiệu cảnh báo trước. Bệnh nhân có thể trải qua các giai đoạn không có triệu chứng và thỉnh thoảng họ cảm thấy bệnh giảm nhẹ.

Trong quá trình hoạt động, bệnh Crohn thường xuất hiện những dấu hiệu đặc trưng sau:

• Sốt;

• Tiêu chảy;

• Mệt mỏi;

• Chuột rút;

• Đau bụng;

• Loét miệng;

• Có máu trong phân (trong trường hợp của bệnh Crohn đại tràng);

• Chán ăn và giảm cân;

• Đau xung quanh khu vực hậu môn.

Rối loạn tiêu hóa khiến người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi và mất hứng thú với việc ăn uống

Trong giai đoạn nặng, người bệnh sẽ thể hiện các dấu hiệu như: 

• Trẻ chậm phát triển. Đến tuổi dậy thì, họ có thể trì hoãn trong việc phát triển các đặc tính sinh dục;

• Viêm gan, viêm túi mật;

• Viêm mắt, viêm da, viêm khớp.

Nếu có các thay đổi không bình thường trong thói quen đi tiêu hoặc xuất hiện các dấu hiệu sau, người bệnh cần đi khám ngay:

• Máu trong phân;

• Đau bụng;

• Sốt không rõ nguyên nhân, thậm chí kéo dài từ 1 đến 2 ngày;

• Đi ngoài liên tục và không phản ứng với các loại thuốc chống tiêu chảy;

• Giảm cân đột ngột không rõ nguyên nhân.

Trong trường hợp không phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh Crohn có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như:

• Tắc ruột: Khi các vết viêm do bệnh Crohn gây ra trên thành ruột lành dần và để lại sẹo, có thể hẹp lỗ ruột. Thức ăn khi đi qua những khúc này dễ bị chặn di chuyển, tạo ra tắc nghẽn. Bệnh nhân có thể cần phải phẫu thuật để cắt bỏ đoạn ruột gây tắc nghẽn này;

• Loét: Crohn mạn tính có thể gây lở loét ở bất kỳ vị trí trong đường tiêu hóa, bao gồm cả miệng và hậu môn;

• Hình thành lỗ rò gần hậu môn: Đây là biến chứng thường gặp nhất;

• Nứt hậu môn;

• Tình trạng suy dinh dưỡng: Kết quả của các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, chuột rút làm cho người bệnh thiếu ăn, chức năng hấp thu dưỡng của ruột suy giảm, dẫn đến thiếu chất;

• Loãng xương, thiếu máu, rối loạn da dưỡng, bệnh túi mật hoặc gan, viêm khớp;

• Ung thư ruột kết: Bệnh Crohn ảnh hưởng đến chức năng đại tràng, tăng nguy cơ mắc ung thư ruột kết. Vì vậy, người không mắc bệnh Crohn cũng nên kiểm tra đại tràng định kỳ theo khuyến nghị của các chuyên gia y tế;

• Một số loại thuốc được sử dụng trong điều trị bệnh Crohn cũng có thể gây ra tác dụng phụ như ức chế hệ miễn dịch, tăng nguy cơ phát triển ung thư da và ung thư hạch.

3. Một số biện pháp giúp ngăn ngừa bệnh Crohn

Để có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, mọi người nên tạo ra một lối sống lành mạnh, văn minh và vận động hợp lý. Dưới đây là một số cách có thể giúp bạn giảm nguy cơ mắc bệnh Crohn:

• Tránh tiêu thụ quá nhiều sản phẩm từ sữa;

• Giảm lượng chất béo trong khẩu phần ăn hàng ngày;

• Nếu chất xơ từ trái cây, rau củ tươi hoặc ngũ cốc làm tăng triệu chứng của bệnh, hãy thử chế biến chúng khác như hầm, nướng hoặc hấp chúng lên;

• Tránh tiêu thụ các thực phẩm có tính chất cay, caffeine và rượu;

• Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày;

• Bổ sung đủ nước hàng ngày như nước lọc, nước trái cây, không nên sử dụng nước ngọt có gas, hạn chế đồ uống có thể kích thích niêm mạc ruột;

• Từ bỏ thuốc lá;

• Giữ tinh thần thoải mái, lạc quan và tràn đầy năng lượng tích cực.

Người bệnh nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày và vẫn đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết

Bài viết trên đã giúp chúng ta hiểu được bệnh Crohn là gì cũng như mức độ nguy hiểm mà nó mang lại cho cơ thể. Vì vậy, mọi người nên thường xuyên kiểm tra sức khỏe, đặc biệt là kiểm tra hệ tiêu hóa định kỳ để phát hiện bệnh sớm và có biện pháp xử lý kịp thời.

Chuyên khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Mytour luôn được trang bị các thiết bị hiện đại và hợp tác với Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn uy tín như ISO 15189:2012 và chứng chỉ CAP (College of American Pathologists) được công nhận bởi Hiệp hội Bệnh học Hoa Kỳ.

Đáng chú ý, Trung tâm Xét nghiệm Mytour là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam đạt tiêu chuẩn CAP - một chứng chỉ quốc tế dành cho các cơ sở y tế có năng lực xét nghiệm tốt trên toàn cầu, giúp các kết quả xét nghiệm tại đây có hiệu lực và được công nhận rộng rãi trên thế giới.