Buzz
1. Động mạch chính - thuật ngữ và cấu trúc sinh học
1.1. Ý nghĩa của động mạch chính
Động mạch chính là dòng chảy máu lớn nhất trong cơ thể, có hình dạng giống như cây gậy, xuất phát từ trái tim rồi quanh vòng lên phía trên của ngực, và kết thúc ở khu vực rốn trước khi phân nhánh thành hai đường ống nhỏ hơn. Nhiệm vụ chính của động mạch chính là phân phối máu đến tất cả các cơ quan trong cơ thể thông qua hệ thống tuần hoàn máu.
Động mạch chính là con đường chính để máu lưu thông đến toàn bộ cơ thể
1.2. Cấu trúc sinh học của động mạch chính
Động mạch chính được chia thành hai phần:
- Phần đầu của động mạch chính: ở đây, động mạch chính sẽ phân nhánh thành quai động mạch chính và các phần đoạn của động mạch chính lên và xuống. Quai động mạch chính sẽ tạo ra các nhánh động mạch ở cánh tay trên.
- Cái mạch lớn chạy dọc bụng: Bao gồm phần của mạch lớn ở trên và dưới thận.
Mạch lớn này đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì sự lưu thông của máu trong giai đoạn tâm trương sau khi máu được bơm vào mạch lớn bởi tâm thất trái trong giai đoạn tâm thu.
2. Những bệnh lý liên quan đến mạch lớn và các dấu hiệu tương ứng
2.1. Các rối loạn về mạch lớn
Các bệnh liên quan đến mạch lớn bao gồm:
- Các rối loạn về van động mạch chủ: bao gồm van động mạch chủ bị hở, hẹp hoặc phân chia thành hai mảnh.
- Sự phình to của động mạch chủ: Ở phần của thành động mạch chủ, có một điểm bất thường phình ra. Khối phình này được coi là điểm yếu của động mạch chủ, có thể gây ra vỡ và xuất huyết nội liên quan đến sự sống.
- Rối loạn phình bóc tách của động mạch chủ: Xảy ra khi các lớp tế bào của thành động mạch bị rách, tạo ra một 'lòng giả' và có thể phát triển và vỡ sau này.
- Xơ vữa động mạch (Tắc nghẽn động mạch, xơ cứng động mạch): Do chất béo và cholesterol tích tụ trong thành động mạch kết hợp với áp lực máu cao. Nếu xơ vữa động mạch nhiều, thành động mạch dễ bị tổn thương.
Xơ vữa động mạch - một trong những bệnh lý phổ biến của động mạch chủ
- Viêm động mạch chủ: Bao gồm viêm nhiễm, như viêm động mạch Takayasu, có thể dẫn đến chặn dòng chảy máu trong động mạch chủ, gây suy yếu cho thành động mạch.
- Rối loạn về mô liên kết: Bao gồm các bệnh như hội chứng Marfan, Ehler-Danlos, các rối loạn di truyền liên quan đến mô liên kết, làm cho thành động mạch chủ dễ bị rách hoặc vỡ.
2.2. Các triệu chứng thường gặp của bệnh lý động mạch chủ
Dựa vào loại tổn thương, triệu chứng của bệnh động mạch chủ sẽ khác nhau ở mỗi người. Nếu có phình ở động mạch chủ bụng, thường không có triệu chứng và thường được phát hiện ngẫu nhiên qua siêu âm hoặc bằng cách người bệnh cảm nhận khối đập theo nhịp tim ở vùng rốn.
Viêm tắc động mạch chi có thể gây đau và làm cho việc di chuyển trở nên khó khăn, một số người có thể bị cơn thiếu máu cấp tính ở chân. Những trường hợp này thường đi khám bác sĩ về các vấn đề như đau dọc chân, đau ở thắt lưng hoặc có dấu hiệu của sự suy giảm. Bác sĩ mô tả đây là đau giả rễ gốc phát sinh từ mạch máu.
3. Phương pháp điều trị và biện pháp phòng ngừa bệnh động mạch chủ
3.1. Điều trị
Mọi bệnh lý động mạch chủ đều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nên cần được điều trị kịp thời. Tùy thuộc vào vị trí của vấn đề, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.
Thông thường, có 4 phương pháp điều trị như sau:
- Phương pháp điều trị nội khoa
Vì tính phức tạp của bệnh động mạch chủ, việc điều trị nội khoa là cần thiết đối với những trường hợp không cần phẫu thuật, thậm chí cả sau khi phẫu thuật cũng cần duy trì điều trị nội khoa. Mục tiêu của điều trị chủ yếu là giảm huyết áp và loại bỏ nguyên nhân gây ra bệnh.
Tùy thuộc vào tình hình sức khỏe của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị bệnh động mạch chủ phù hợp
- Phương pháp điều trị phẫu thuật truyền thống
Có thể thực hiện việc thay thế phần bị tổn thương bằng vật liệu nhân tạo hoặc phẫu thuật cắt bỏ,... đối với các bệnh lý liên quan đến động mạch chủ, đặc biệt là ở phần động mạch chủ bụng phía trên thận.
- Can thiệp từ bên trong cơ thể
Áp dụng cho các trường hợp bị tổn thương và phình động mạch chủ.
- Phương pháp điều trị kết hợp
3.2. Biện pháp phòng ngừa
Các rối loạn động mạch chủ có thể được ngăn ngừa, giảm thiểu nguy cơ mắc bằng cách:
- Kiểm tra huyết áp thường xuyên, đặc biệt là đối với những người có tiền sử bệnh cao huyết áp.
- Thay đổi lối sống:
+ Ngừng hút thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc, không uống rượu và các loại đồ uống có cồn.
+ Hạn chế hoặc tránh ăn thực phẩm giàu muối, dầu mỡ, đường và đồ ăn nhanh.
+ Tăng cường ăn trái cây, rau củ, và thực phẩm giàu chất xơ.
+ Nếu thừa cân, cần giảm cân một cách khoa học.
+ Tham gia vào các hoạt động thể chất lành mạnh và phù hợp với cơ địa của mình.
+ Kiểm tra và điều trị các bệnh về mạch vành một cách hiệu quả.
+ Sống theo lối sống khoa học, tránh căng thẳng và lo âu quá mức.
Hầu hết các tình trạng bệnh động mạch chính đều diễn ra khá nhanh và nguy hiểm, vì vậy việc phát hiện sớm để điều trị hiệu quả là vô cùng quan trọng. Trong số các vấn đề về bệnh động mạch chính, bóc tách và phình động mạch chủ bụng là hai vấn đề phổ biến nhất, cũng như có nguy cơ tử vong cao do vỡ phình động mạch chính.
Những người có tiền sử bệnh cao huyết áp và người cao tuổi nên được ưu tiên thăm khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các kiểm tra cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề về bệnh động mạch chính và có phương pháp điều trị phù hợp, từ đó ngăn chặn nguy cơ mắc phải các biến chứng nguy hiểm có thể gây tử vong.
