Buzz
Mặc dù con người là nạn nhân chính của bệnh phong, nhưng gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra căn bệnh này ở loài tinh tinh trong môi trường hoang dã.
Mới đây các nhà khoa học đã phát hiện rằng những con tinh tinh hoang dã ở các khu rừng Tây Phi cũng bị nhiễm bệnh phong. Đây có thể được coi là một khám phá vô cùng bất ngờ và các nhà nghiên cứu cũng khá tự tin khi nhận định rằng nguồn lây nhiễm căn bệnh này cho loài tinh tinh hoàn toàn không phải xuất phát từ con người.
Cho đến nay đã ghi nhận ít nhất hai quần thể tinh tinh Tây Phi (Pan troglodytes verus) tại Khu bảo tồn Guinea-Bissau của Cantanhez và Vườn Quốc gia Taï ở Côte d'Ivoire có cá thể nhiễm bệnh. Các cá thể nhiễm bệnh cũng có những biểu hiện tương tự bệnh phong ở con người.
Để quan sát chi tiết hơn, nhóm nghiên cứu đã sử dụng máy ảnh ngụy trang để chụp ảnh của ít nhất 4 con tinh tinh bị nhiễm bệnh, nhưng tổn thương biến dạng của chúng xuất hiện ở các vùng cơ thể như mặt, tai và các chi.
Để tìm hiểu sâu hơn, nhóm nghiên cứu đã thu thập các mẫu phân của chúng và phát hiện vi khuẩn gây bệnh phong, Mycobacterium leprae. Ngoài ra, loại vi khuẩn này cũng từng được phát hiện trong một mẫu giải phẫu lấy từ xác một con tinh tinh cái trưởng thành tên là Zora đã bị một con báo gấm giết vào năm 2009.
Thực tế, bệnh phong không chỉ ảnh hưởng tới con người mà còn ảnh hưởng tới các loài khác như sóc và armadillos (họ thú có mai). Trước đây, bệnh phong đã được ghi nhận ở tinh tinh và các loài linh trưởng khác trong môi trường bị nhốt nhưng đây là lần đầu tiên được ghi nhận trong các quần thể tinh tinh hoang dã.
Bệnh phong đã từng được phát hiện ở tinh tinh được sử dụng cho nghiên cứu y tế ở Mỹ và Nhật Bản, có nguồn gốc từ Tây Phi. Phân tích di truyền cho thấy những con tinh tinh này đã nhiễm bệnh từ khi còn nhỏ trong phòng thí nghiệm nhưng không phát bệnh và không biểu hiện ra ngoài trong suốt những năm sau đó. Tuy nhiên, đến nay giới khoa học mới phát hiện trường hợp bệnh phong thực sự trong các quần thể tinh tinh hoang dã.
Tiến sĩ Fabian Leendertz, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết, tỷ lệ nhiễm bệnh tự nhiên vẫn còn thấp, không thể xem bệnh phong là một mối đe dọa đối với việc bảo tồn, nhưng vẫn cần phải theo dõi tình hình của những cá thể nhiễm bệnh kỹ lưỡng hơn.
'Dữ liệu quan sát cho thấy sự lây lan của căn bệnh này trên tinh tinh hoang dã diễn ra khá chậm, với khoảng hai cá thể ở mỗi quần thể tinh tinh bị nhiễm bệnh,' Leendertz tiếp tục nói.
Phân tích di truyền của vi khuẩn thu được từ các mẫu phân cho thấy một số điều thú vị. Đầu tiên, có hai chủng bệnh phong khác nhau được tìm thấy ở hai địa điểm khác nhau, cho thấy sự lây nhiễm của hai quần thể tinh tinh là độc lập. Thứ hai, kiểu gen của vi khuẩn gây bệnh ở hai quần thể tinh tinh nhiễm bệnh hiếm khi xuất hiện ở người, cho thấy việc bệnh này lây nhiễm từ tinh tinh không phải từ tiếp xúc với con người.
Bệnh phong thường lây lan qua tiếp xúc lâu dài với nguồn bệnh. Tuy nhiên, các tinh tinh hoang dã hiếm khi tiếp xúc với con người ngoài các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu chúng. Không có nhà nghiên cứu nào được chẩn đoán mắc bệnh phong. Họ cũng tuân thủ các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt để giảm nguy cơ dịch bệnh từ người sang linh trưởng.
Tại sao tinh tinh lại nhiễm bệnh? Câu trả lời vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhưng các nhà nghiên cứu nghi ngờ nó có thể đến từ một loài động vật khác hoặc một nguồn không xác định từ môi trường.
