Bí ẩn của hiện tượng Déjà Vu sắp được giải mã: Trạng thái mơ màng mà mọi người đều từng trải qua trong cuộc đời!

Cuối cùng, Déjà Vu cũng được công nhận là một phần của khoa học chính thống.

Bạn đã bao giờ cảm thấy lạ lẫm rằng, bạn đã trải qua một tình huống như vậy trước đó và không thể nhớ rõ? Mọi thứ trở nên mơ hồ khiến bạn cảm thấy quen mà lại lạ?

Hầu hết chúng ta đều bối rối trước cảm giác quen thuộc nhưng kỳ lạ khi làm điều gì đó lần đầu tiên. Chúng ta cảm thấy như đã từng ở đó trước đó, hoặc đã làm điều này trước đó, nhưng chúng ta biết rõ rằng điều đó không thể. Theo nhiều cuộc khảo sát, khoảng 2/3 trong số chúng ta đã trải qua déjà vu ít nhất một lần trong cuộc đời.

Hiện tượng này, được gọi là déjà vu, đã làm rối loạn các triết gia, nhà nghiên cứu về thần kinh và nhà văn trong một thời gian dài.

Bắt đầu từ cuối những năm 1800, nhiều giả thuyết đã bắt đầu xuất hiện liên quan đến những gì có thể gây ra déjà vu, [cụm từ này trong tiếng Pháp có nghĩa là 'đã thấy'].

Mọi người nghĩ rằng déjà vu có thể xuất phát từ các rối loạn tâm thần hoặc có thể là một dạng vấn đề của não. Hoặc có thể đó là một sự cố tạm thời trong hoạt động bình thường khác của trí nhớ con người.

DÉJÀ VU: TỪ BÍ ẨN ĐẾN KHOA HỌC CHÍNH THỐNG

Vào đầu thế kỷ này, một nhà khoa học tên Alan Brown - Tiến sĩ, Giáo sư Tâm thần học và Dịch tễ học tại Trung tâm Y tế Đại học Columbia (Mỹ), người đã viết nhiều cuốn sách về déjà vu, quyết định khám phá tất cả những gì các nhà nghiên cứu đã viết về hiện tượng này cho đến thời điểm đó.

Cụ thể, vào năm 2003, Alan Brown đã công bố một bài báo trên tạp chí Psychological Bulletin nghiên cứu về déjà vu và kết nối thông tin đó với các mô hình hiện có trong nghiên cứu tâm lý học nhận thức và trí nhớ. Công trình này đã tạo tiền đề cho cộng đồng nghiên cứu có cái nhìn sâu hơn về hiện tượng này trong những năm tiếp theo. Từ đó, ông và một số nhà khoa học khác đã biến nghiên cứu về déjà vu trở thành một phần của khoa học chính thống.

Phần lớn thông tin mà ông tìm thấy có màu sắc huyền bí, liên quan đến siêu nhiên - như kiếp trước hoặc khả năng tâm linh.

Ngoài những liên tưởng huyền bí, déjà vu cũng đặt ra một trở ngại khác cho các nhà nghiên cứu. Trải nghiệm này thường chỉ kéo dài trong vài giây và không có cảnh báo trước về thời điểm xảy ra, điều này khiến việc nghiên cứu trở nên rất khó khăn. Phần lớn thông tin về déjà vu dựa trên các cuộc khảo sát.

Từ tất cả những nghiên cứu này, Alan Brown đã thu thập được một số phát hiện cơ bản về hiện tượng déjà vu.

Ví dụ, Alan Brown xác định rằng khoảng 2/3 số người đã trải qua déjà vu ít nhất một lần trong đời. Ông cũng xác định rằng yếu tố kích hoạt phổ biến nhất của déjà vu là một khung cảnh hoặc địa điểm, và yếu tố kích hoạt phổ biến tiếp theo là một cuộc trò chuyện.

Ông cũng báo cáo về những gợi ý trong suốt một thế kỷ hoặc lâu hơn trong các tài liệu y khoa về mối liên hệ có thể có giữa déjà vu và một số loại hoạt động co giật trong não.

Bài đánh giá của Alan Brown đã đưa chủ đề déjà vu vào lĩnh vực khoa học chính thống hơn, khi nó được xuất bản trên cả một tạp chí khoa học mà các nhà khoa học nghiên cứu về nhận thức thường đọc, và cả trong một cuốn sách dành cho các nhà khoa học. Công việc của ông đã làm như một tác nhân thúc đẩy cho các nhà khoa học thiết kế các thí nghiệm để điều tra déjà vu.

KIỂM TRA DÉJÀ VU TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM TÂM LÝ

Được thúc đẩy bởi công việc của Alan Brown, một nhóm nghiên cứu do Giáo sư tâm lý học nhận thức Anne Cleary (tại Đại học Bang Colorado, Mỹ) dẫn đầu đã tiến hành các thí nghiệm nhằm kiểm tra các giả thuyết về các cơ chế có thể liên quan đến déjà vu.

Nhóm của Giáo sư Anne Cleary đã khám phá một giả thuyết gần một thế kỷ rằng déjà vu có thể xảy ra khi có sự tương đồng về không gian giữa một cảnh hiện tại và một cảnh 'chưa được gọi tên' trong trí nhớ của bạn. Điều này được các nhà tâm lý học gọi là giả thuyết về sự quen thuộc của Tâm lý học Gestalt (một trường phái tâm lý học xuất hiện ở Áo và Đức vào đầu thế kỷ XX).

Chẳng hạn, hãy tưởng tượng bạn đang đi qua trạm điều dưỡng trong bệnh viện trên đường đến thăm một người bạn đang ốm. Mặc dù bạn chưa từng đặt chân đến đây trước đó, nhưng bạn sẽ cảm thấy như đã từng ở đây rồi.

Nguyên nhân cơ bản cho trải nghiệm déjà vu này có thể là bố cục của cảnh sắc, bao gồm cả vị trí của đồ nội thất và các đối tượng cụ thể trong không gian, và chúng có bố cục giống như một cảnh khác mà bạn đã trải qua trong quá khứ.

Theo các nhà nghiên cứu, người ta đã trải nghiệm hiện tượng này từ lâu trước khi nó được đặt tên. Ảnh: Internet

Có thể cách bố trí của trạm điều dưỡng - đồ đạc, vật dụng trên quầy, cách nó kết nối với các góc của hành lang - giống như cách sắp xếp một bộ bàn chào mừng với bảng hiệu và đồ đạc trong hành lang tại lối vào một sự kiện của trường mà bạn đã tham dự một năm trước đó.

Theo giả thuyết về sự quen thuộc của Gestalt, nếu tình huống trước đó với bố cục tương tự như hiện tại không xuất hiện trong tâm trí, bạn có thể chỉ còn lại cảm giác quen thuộc mạnh mẽ đối với tình huống hiện tại.

Để điều tra ý tưởng này trong phòng thí nghiệm, nhóm các nhà khoa học đã sử dụng thực tế ảo để đặt mọi người vào trong hoàn cảnh nhất định. Nhờ đó, các nhà nghiên cứu có thể hình dung được môi trường mà những người tham gia thử nghiệm tìm thấy.

Theo dự đoán, déjà vu có khả năng xảy ra nhiều hơn khi mọi người ở trong một cảnh có cùng sự sắp xếp không gian của các yếu tố như một cảnh trước đó mà họ đã thấy nhưng không nhớ lại.

Nghiên cứu này cho thấy rằng một yếu tố quan trọng trong việc gây ra déjà vu có thể là sự tương đồng về mặt không gian giữa một cảnh mới và một cảnh trong trí nhớ mà không được ghi nhớ một cách có ý thức.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là sự tương đồng về không gian là nguyên nhân duy nhất của déjà vu. Có thể rất nhiều yếu tố khác cũng đóng góp vào việc làm cho một cảnh hoặc tình huống trở nên quen thuộc. Các nghiên cứu đang tiếp tục được thực hiện để khám phá thêm về các yếu tố này.

Thuật ngữ Pháp déjà vu đã được đặt ra từ năm 1876 bởi nhà triết học và tâm thần học Pháp Émile Boirac. Theo các nhà nghiên cứu, hiện tượng này đã được trải qua từ rất lâu trước khi được đặt tên.

Trong suốt nhiều thế kỷ, con người thường coi déjà vu như là một dấu hiệu của những điều họ tin. Sigmund Freud nhìn vào déjà vu và nhìn thấy những ham muốn bị kìm nén. Carl Jung tin rằng trải nghiệm này liên quan đến vô thức tập thể. Plato mô tả một cái gì đó tương tự như déjà vu như là một dấu hiệu của tiền kiếp. Và không ngoại lệ, có một ý tưởng hiện đại từ Hollywood rằng déjà vu là kết quả của một sự trục trặc trong Ma trận...

Mặc dù vẫn chưa có ai xác định được chính xác nguyên nhân gây ra déjà vu, nhưng may mắn là khoa học cuối cùng đã nghiêm túc nghiên cứu hiện tượng kỳ lạ này.

'Tôi tin rằng nghiên cứu về déjà vu sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các quá trình trí nhớ ở một cấp độ rộng lớn hơn là chỉ cố gắng hiểu về déjà vu' - Anne Cleary, Giáo sư tâm lý học nhận thức và nhà nghiên cứu trí nhớ tại Đại học Bang Colorado, Mỹ nói.

Nguồn: The Conversation, Discover Magazine