Buzz
Rêu là một trong những loài thực vật cải tạo đất tuyệt vời trên Trái Đất, chúng có thể biến đá cằn cỗi thành đất màu mỡ, và hiện nay một nhóm các nhà khoa học đang đề xuất rằng những loài thực vật không có mạch này có thể làm điều tương tự trên Sao Hỏa.
Khả năng cải tạo đất của rêu trên Sao Hỏa
Liệu chúng ta có nên mang sự sống từ Trái Đất lên hành tinh Đỏ hay không vẫn là một câu hỏi lớn cần tìm lời giải, vì chúng ta chưa có nhiều thành công trong việc này ngay cả trên hành tinh của chúng ta. Tuy nhiên, nếu quyết định can thiệp vào đất trên Sao Hỏa để tạo ra một nơi ở thứ hai cho con người, nhà sinh thái học Xiaoshuang Li và các đồng nghiệp tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tìm ra một ứng cử viên có thể đáp ứng yêu cầu đó - loài rêu Syntrichia caninervis (S. caninervis).
Bề mặt Trái Đất từng rất khắc nghiệt đối với sự sống, nhưng thực tế đã chứng minh rằng điều đó không thể ngăn cản các loài rêu – hiện nay bao gồm rêu tản và rêu sừng – rời khỏi đại dương an toàn để tìm kiếm 'vùng đất' mới. Những loài thực vật tiên phong này đã cho thấy chúng có khả năng khai thác và tiêu hóa chất dinh dưỡng từ đá, và có thể sống sót trong những điều kiện khắc nghiệt mà các sinh vật khác không thể chịu đựng được.
Syntrichia caninervis, khác biệt với các loài rêu thông thường khác, có thể sống trong các điều kiện cực kỳ khắc nghiệt - phát triển mạnh ở các sa mạc của Trung Quốc và Hoa Kỳ, cũng như trên các ngọn núi băng giá của Pamir, Tây Tạng, Trung Đông, Nam Cực và các vùng xung quanh.
Sa mạc Gurbantunggut ở tây bắc Trung Quốc là nơi sinh sống của S. caninervis, loài rêu mọc nhiều nhất thế giới dưới điều kiện nhiệt độ dao động từ âm 40 độ C đến 65 độ C và độ ẩm tương đối chỉ 1,4%. Li và các đồng nghiệp đã thử nghiệm phản ứng và khả năng phục hồi của loài rêu này trong môi trường cực kỳ khắc nghiệt.
Trong phòng thí nghiệm, họ đã thử nghiệm nuôi cấy loài rêu này trong tình trạng mất nước nghiêm trọng, đóng băng kéo dài (âm 80 độ C trong 3 hoặc 5 năm và âm 196 độ C trong 15 hoặc 30 ngày), bức xạ (với liều lượng từ 500 đến 16.000 Gy) và các điều kiện giống môi trường trên Sao Hỏa tại Cơ sở Mô phỏng Khí quyển Hành tinh (PASF) của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Trên Sao Hỏa, các cây chịu áp suất khoảng 650 pascal, tương tự như trên Sao Hỏa. Ban đêm nhiệt độ là âm 60 độ C và ban ngày là 20°C, tương đương với điều kiện tại các vùng xích đạo đến vĩ độ trung bình của Sao Hỏa. Đồng thời họ cũng mô phỏng thành phần khí quyển và mức độ bức xạ cực tím giống trên Sao Hỏa để nuôi cấy loài rêu này.
Kết quả thử nghiệm
Đối với S. caninervis, mất nước không là vấn đề lớn và trong điều kiện cực lạnh, chúng vẫn duy trì khả năng sinh trưởng và phát triển. Tất cả các cây bị đóng băng đều phục hồi sau khi tan chảy, và những cây mất nước trước khi đóng băng thậm chí còn phục hồi nhanh hơn. Với mức độ bức xạ 50 Gy có thể gây tử vong cho con người, S. caninervis lại hoàn toàn không bị ảnh hưởng. Ở mức 500 Gy, sự phát triển của rêu này thậm chí còn nhanh hơn.
Rêu sau khi mất nước và tiếp xúc với điều kiện giống như trên Sao Hỏa có thể phục hồi như chưa từng xảy ra sau 30 ngày.
'Mặc dù vẫn còn một hành trình dài để tạo ra môi trường sống tự cung tự cấp trên các hành tinh khác, nhưng chúng tôi đã chứng minh được tiềm năng lớn của S. caninervis như một loài thực vật tiên phong cho sự phát triển trên Sao Hỏa', các nhà nghiên cứu viết.
Trong tương lai, các nhà khoa học hy vọng rằng loài rêu này có thể được đưa lên Sao Hỏa hoặc Mặt Trăng để thử nghiệm khả năng sinh trưởng và phát triển trong không gian. Ngay cả khi việc nuôi cấy rêu trên Sao Hỏa được xem là một ý tưởng khó có thể trở thành hiện thực, những kết quả từ phòng thí nghiệm đã chứng minh rằng S. caninervis có thể biến đất khô cằn thành một 'làn da sống' sau khi vượt qua những điều kiện khắc nghiệt và mang lại hy vọng cho sự sống trên Trái Đất.
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí The Innovation.
