Bí ẩn của ngày Tết

Những sự kiện văn hóa xuất phát từ đời sống tinh thần của con người và quay lại làm phong phú đời sống tinh thần ấy. Tết chỉ diễn ra trong vài ngày nhưng chứa đựng những giá trị tinh thần bền vững của văn hóa Việt. Tết không chỉ là sự kết thúc của một năm mà còn là tiếng chuông thức tỉnh, khơi dậy nhiều điều trong con người. Theo trải nghiệm của tôi, Tết chứa đựng những bí ẩn giúp con người sống tốt đẹp hơn.

'   Bí mật thứ nhất: Khơi mở tình yêu quê hương   '

Những ngày giáp Tết ở quê tôi, những gia đình có người thân đi làm ăn, học hành xa hay lấy chồng, lấy vợ ở xa đều mong ngóng họ trở về. Đêm giao thừa, họ mở cửa ngõ, lắng nghe tiếng chân người trở về. Có thể những ngày khác trong năm họ bận rộn mà ít nhớ về quê. Có người rời quê vì nhiều lý do không định trở lại, nhưng khi Tết đến, lòng họ bỗng đổi thay.

Lúc đó, tiếng gọi của cố hương và người thân yêu vang lên mạnh mẽ trong lòng. Chính vì vậy, có những người già tìm cách trở về quê. Nhiều người Việt Nam sống ở nước ngoài mấy chục năm cuối cùng cũng trở về để sống và chết trên mảnh đất quê hương. Khoảng thời gian kỳ diệu của những ngày giáp Tết chứa đựng bí mật có khả năng đánh thức vẻ đẹp và sự thiêng liêng trong lòng người.

'   Bí mật thứ hai: Kết nối với quá khứ   '

Ngày cuối cùng của năm cũ, một không khí lạ thường bao trùm con đường từ nghĩa trang về làng và trong các ngôi nhà. Những mất mát, thương đau và nhớ nhung như tan biến. Người sống cảm thấy ngôi nhà ấm áp hơn. Ngày cuối cùng của năm như mở ra một cánh cửa vô hình để người sống và người đã khuất gặp nhau, dù chỉ trong cảm giác và cảm xúc. Những điều mơ hồ ấy là phần quan trọng trong đời sống con người, làm dâng lên tình yêu thương và lòng kính trọng tổ tiên, ông bà, cha mẹ... Không khí ngày cuối năm gieo vào lòng người những hạt giống của tình yêu thương, kết nối họ với quá khứ.

'   Bí mật thứ ba: Sự bền vững của gia đình   '

Khi mẹ tôi còn sống, bà mong chờ Tết. Bà không mong Tết giống như tôi từng mong ở tuổi thơ, dù phải lo nghĩa vụ nhiều hơn. Bà mong Tết để con cháu có thể quây quần bên bà, như lúc chúng còn nhỏ. Dù tôi đã lớn, tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc khi được cùng gia đình quay về, ngồi ăn cơm trong căn nhà quen thuộc. Khi cha mẹ mất, nhiều người mới nhận ra sự mất mát lớn lao không gì thay thế được. Đời sống hiện đại đang phá vỡ gia đình truyền thống, làm lung lay tính bền vững của mỗi gia đình.

Hàng năm vào những ngày giáp Tết, tôi thích ngắm nhìn những người mang theo hành lý về quê ăn Tết. Không gì hấp dẫn họ hơn việc được trở về nhà và sum họp cùng gia đình. Hình ảnh đó luôn làm tôi cảm động. Nhưng càng ngày càng nhiều người không muốn quay về quê hay ở nhà cùng gia đình ăn Tết.

Có những người trẻ dành dịp Tết để du lịch. Họ rời khỏi gia đình khi nghỉ Tết và chỉ quay về vào ngày làm việc đầu tiên của năm mới. Họ có quyền lựa chọn của mình. Nhưng tôi cảm thấy tiếc nuối khi họ không thể ở nhà cùng cha mẹ để chuẩn bị cho ngày Tết. Bởi lúc đó, không khí ấm áp và thiêng liêng của Tết đang lan tỏa, một thời khắc không thể tìm lại được trong năm.

'   Bí mật thứ tư: Sự hàn gắn   '

Mỗi khi bước sang năm mới, con người được ban tặng khả năng chia sẻ và tha thứ. Bí mật ấy tồn tại trong hơi thở của xuân, trong lòng người chờ đợi, trong sự thiêng liêng của ban thờ gia đình, trong tình thân mật khi gặp gỡ, và trong việc tưởng nhớ những người thân đã ra đi...

Tất cả những điều đó đã làm lòng người xao xuyến và thay đổi. Có những gia đình với sự mâu thuẫn giữa anh em, nhưng khi họ cùng nhau ngồi xuống bên bàn tiệc cuối năm, chạm chén rượu, và mời cha mẹ ăn cơm, mọi chuyện bắt đầu dịu đi.

Trước đây, vào những ngày cuối năm, người trong làng tôi thường đưa quà hoặc thắp hương trên bàn thờ của người mà họ có xích mích hoặc lỗi lầm với mong muốn được tha thứ. Điều kỳ diệu là, sự xích mích và lỗi lầm thường tan biến sau thời khắc thiêng liêng này.

'   Bí mật thứ năm: Hy vọng   '

Đó là một ước mong, một niềm tin quan trọng. Thiếu niềm tin và ước mong đó, nhiều người sẽ bị sự thất vọng kéo xuống đáy của nỗi buồn và cảm giác không may mắn. Nhưng khi đến ngày Tết, họ tỉnh giấc, dọn dẹp nhà cửa với niềm tin rằng điều tốt lành sẽ đến với họ. Lời chúc mừng năm mới cũng làm cho lòng người ấm áp lên và hy vọng vào những điều tốt đẹp.

Các nghi lễ, ngôi đền... mà tổ tiên để lại như một lời nhắc nhở, một tiếng gọi đánh thức chúng ta trong cuộc sống. Chúng không phải là gánh nặng hay lãng phí, mà là những phần của văn hóa mà con người sử dụng cho lợi ích của bản thân mình. Nhưng chúng như là những bí mật giản dị nhưng kỳ diệu cho cuộc sống con người, giống như những cơn gió xuân ấm, những cơn mưa xuân mát mẻ và những cành đào sắp hé nụ.

Nguyễn Quang Thiều