Buzz
Một số ít loài chim có khả năng giao tiếp bằng tiếng người, và vẹt là một trong số đó. Nhưng tại sao chúng có khả năng này?Vẹt sử dụng âm thanh để phối ngẫu, đánh dấu lãnh thổ và phối hợp hoạt động của đàn. Cách chúng sử dụng tiếng kêu phụ thuộc vào loài và quy mô đàn. Điều đặc biệt là chúng giữ liên lạc khi những con khác khuất tầm mắt, nhưng cách chúng sử dụng tiếng kêu này tùy thuộc vào loài và quy mô đàn của chúng.
Ví dụ, loài vẹt đuôi dài sống thành đàn lớn, mỗi cá thể có tiếng kêu riêng biệt giúp chúng phân biệt nhau. Ngược lại, vẹt Amazon gáy vàng thường kiếm ăn theo nhóm nhỏ, trong đó tiếng kêu của chúng rất giống nhau. Sở thích bắt chước tiếng kêu có thể giải thích tại sao vẹt Amazon gáy vàng và một số loài vẹt khác thường bắt chước âm thanh, bao gồm cả giọng nói của con người. Nhưng làm thế nào mà một con vẹt có thể phát âm ngôn ngữ phức tạp của con người?
Trước hết, hãy cùng tìm hiểu cách mà con người phát âm. Chúng ta tạo ra âm thanh thông qua thanh quản, một cơ quan nằm ở đầu khí quản. Điều này bao gồm nhiều vòng cơ và một màng rung kiểm soát luồng không khí đi qua. Chúng ta có thể phát âm thành các từ thông qua việc sử dụng lưỡi và môi của mình.
Tuy nhiên, với một con vẹt, âm thanh sẽ bắt nguồn từ ống nội khí quản, nằm ở phần dưới của khí quản của chúng. Không giống như nhiều loài chim khác có hai màng rung trong cơ quan này, vẹt chỉ có một màng rung. Ngay khi âm thanh thoát ra khỏi đường hô hấp, vẹt sử dụng lưỡi và mỏ để định hình chúng. Điều này có thể thực hiện được nhờ vào lưỡi đặc biệt linh hoạt và mạnh mẽ của chúng, giúp chúng tách hạt và quả để ăn. Mặc dù mỏ của vẹt có cấu trúc cứng nhưng chúng có khớp hàm linh hoạt, giúp chúng kiểm soát độ rộng và tốc độ mở mỏ của mình.
Giống như những loài vật khác có khả năng học hỏi, não của vẹt chứa các kết nối giúp chúng nghe, ghi nhớ, phân tích âm thanh và tạo ra những âm thanh phức tạp. Trong khi các loài chim chỉ có khả năng phân tích âm thanh tiếng hót trong não, hầu hết các loài vẹt dường như đều có một mạch bổ sung. Các nhà khoa học cho rằng điều này có thể giúp chúng linh hoạt hơn trong việc học các tiếng kêu khác nhau như tiếng sủa, la hét, chửi bới và lặp lại rất nhiều loại âm thanh mà chúng nghe thấy. Một con vẹt lạc đường đã tìm cách trở về nhà sau khi nhớ lại tên đầy đủ và địa chỉ của chủ cho những người tốt bụng.
Vẹt giả giọng có vẻ hay đấy, nhưng liệu chúng có thực sự hiểu những gì chúng đang nói không? Khi hầu hết những con vẹt bị nuôi nhốt nói chuyện, chúng có thể đang cố gắng xây dựng các mối quan hệ xã hội khi không có đồng loại. Tuy nhiên, sau khi được huấn luyện, người ta đã quan sát thấy vẹt có thể chọn lọc và nói những điều phù hợp với ngữ cảnh như nói “chào buổi sáng” vào buổi sáng và nói “chúc ngủ ngon” vào buổi tối. Ngoài ra, vẹt còn có thể yêu cầu chủ lấy cho mình một số món ăn nhất định hoặc đếm và nhặt đồ vật. Vẹt thật sự đặc biệt, dù bị chúng chửi thề, chúng vẫn thú vị.
Nguồn: TED-Ed
