Bí ẩn Làng Tây Hồ – nơi nở rộ nón bài thơ của Huế

Làng Tây Hồ là nguồn cảm hứng cho những chiếc nón bài thơ – biểu tượng của tâm hồn Huế.

Làng Tây Hồ, ven sông Như Ý, nổi tiếng với nghề chế tác nón lá truyền thống. Đây cũng là quê hương của nón bài thơ, biểu tượng văn hóa đặc trưng của Huế.

“Quê nhà hỡi, về chốn ấm êm
Ngắm nón em chằm lối thiên thơ
Tay mài lá, tay xuyên nón buồn
Mười sáu chiếc, trăng lung linh nơi xa”

Chiếc nón bài thơ ra đời tại Làng Tây Hồ như một điều bí ẩn: khoảng năm 1959 – 1960, ông Bùi Quang Bặc, một nghệ nhân làm nón lá, người yêu thơ phú, đã sáng tạo ra nón bài thơ bằng cách ép các câu thơ vào giữa hai lớp lá, tôn vinh vẻ đẹp của nón.

Hai câu thơ đầu tiên mà ông Bặc ép vào chiếc nón là:

“Ai đi qua Huế mơ mộng/Mang về nón bài thơ làm quà”.

Cô gái làng Tây Hồ, chỉ mười tuổi đã tự học chế tác nón và có người sống cả đời với nghề chế tác này. Còn đàn ông không chỉ làm nghề đồng áng mà còn giúp phụ nữ ủi lá và chẻ tre để làm vành nón.

Sử dụng sợi tre tinh tế, họ tạo ra từng nan vành nón một cách tỉ mỉ; sau đó, uốn thành vòng tròn tròn và bóng bẩy. Phụ nữ thì nức vành và ủi lá. Để có lá đẹp, người thợ chọn lá nón xanh nhạt, ủi nhiều lần cho phẳng và láng.

Khi xây và lợp lá, người thợ phải khéo léo để nón mỏng và thanh. Quá trình khâu nón quyết định đến hình dáng và vẻ đẹp của nó. Họ khâu từ trên xuống vành 15, mỗi 1 cm 3 mũi cước mềm mại. Vành cuối cùng khâu cước trắng, 2 mũi kim cách nhau 2 cm. Đường chằm phải mềm mại, thanh nhẹ.

Khi nón hoàn tất, họ đính thêm vào chóp nón một phần 'xoài' bằng chỉ bóng láng để tạo điểm nhấn, sau đó mới phủ dầu và phơi nắng. Điều làm nên đặc biệt của nón Tây Hồ so với các làng nón khác ở Huế là dáng thanh mảnh, mỏng, màu sắc nhã nhặn và đặc biệt là những bài thơ chứa tâm hồn Huế được cài trong nón.

Ban đầu, nón bài thơ chỉ là quà tặng cho người thân, nhưng lại được mọi người yêu thích. Từ đó, người làm nón ở Tây Hồ đã sản xuất nón bài thơ hàng loạt để bán. Những câu thơ trong nón cũng đa dạng và phong phú hơn, thường là những câu thơ về Huế.

Để tôn thêm vẻ đẹp, nón bài thơ được trang trí bằng những bức tranh về sông Hương và núi Ngự, kề cạnh những dòng thơ. Khi trải qua thời gian dài, nón bài thơ đã trở thành biểu tượng độc đáo của làng nón Tây Hồ. Vào những ngày trước, khi các cô gái Tây Hồ lấy chồng và rời xa quê nhà, họ mang theo nghề làm nón lá truyền thống và nghề làm nón bài thơ đã lan rộng khắp các vùng quê.

Từ Tây Hồ, những chiếc nón bài thơ đã lan tỏa khắp nơi và trở thành một phần gắn bó, thân thuộc trong cuộc sống hàng ngày của phụ nữ Huế. Dù chỉ là từ lá dừa và lá gồi đơn giản, những chiếc nón bài thơ vẫn là món “trang sức” không thể thiếu của nhiều cô gái.

Với nhiều người, việc chọn nón, chọn quai cũng là một niềm vui, và không ít người đã tới các làng nón để chọn cho mình một chiếc nón với những câu thơ yêu thích. Buổi chiều dịu dàng, bên bờ sông Hương, những hình ảnh mảnh mai với áo dài trắng, nón trắng và mái tóc buông nhẹ nhàng khiến không gian trở nên ấm áp.

Những khuôn mặt trẻ trung xuất hiện sau chiếc nón trắng là một biểu tượng đặc trưng của Huế, của Việt Nam.

Theo Trang web Du lịch Huế

***

Tham khảo: Hướng dẫn du lịch của Mytour