Buzz
TTO - Trong nhiều năm, ở Đan Mạch đã truyền tai nhau về 10.000 bộ não được giấu kín trong một tầng hầm. 'Không có lửa không có khói', bức màn bí ẩn dần dần được hé lộ...
Tiến sĩ Wirenfeldt Nielsen, người đang chịu trách nhiệm quản lý bộ sưu tập não tại Đại học Southern Denmark - Ảnh: CNN
Từ nói riêng
Khi còn nhỏ, cô Lise Søgaard cũng nghe đồn đoán về một bí mật liên quan đến một thành viên trong gia đình - một người chỉ tồn tại trong bức hình trên tường nhà.
Đó chính là Kirsten, em gái của bà Inger, dì của cô.
Khi trở thành người trưởng thành, vào năm 2020, một ngày đẹp trời cô Søgaard đến thăm bà ngoại, người đã hơn 90 tuổi và đang ở trong một viện dưỡng lão ở Haderslev, Đan Mạch. Sau nhiều năm tháng chờ đợi, cuối cùng cô cũng dám hỏi về Kirsten. Dường như đã đợi câu hỏi đó từ lâu, bà Inger bắt đầu kể một câu chuyện.
Cô bé Kirsten Abildtrup sinh vào ngày 24-5-1927, là em út trong một gia đình gồm năm anh chị em. Trong ký ức của bà Inger, khi còn nhỏ, Kirsten luôn được nhớ đến với tính cách trầm lặng và thông minh, hai chị em thân thiết với nhau.
Khi Kirsten lên 14 tuổi, mọi thứ bắt đầu thay đổi. Cô đã phải trải qua những cơn điên loạn.
Vào một ngày lễ Giáng sinh, khi bà Inger và một số thành viên trong gia đình ra ngoài chơi, Kirsten phải ở lại nhà vì bị bệnh nặng. Sau nhiều lần điều trị, cô bé đã qua đời tại bệnh viện với chẩn đoán mắc phải rối loạn tâm thần.
Cô bé Kirsten cùng gia đình - Ảnh: CNN
Bộ sưu tập não
Kirsten lần đầu tiên nhập viện vào cuối Thế chiến II, thời điểm mà Đan Mạch cùng với phần còn lại của châu Âu đang đối mặt với nguy cơ chiến tranh.
Như nhiều quốc gia khác trong thời kỳ chiến tranh, Đan Mạch cũng phải đối mặt với vấn đề về tâm thần. Khắp đất nước, các cơ sở chăm sóc sức khỏe tâm thần được thành lập để hỗ trợ người bệnh.
Tuy nhiên, vào thời điểm đó, kiến thức về mặt khoa học liên quan đến những gì diễn ra trong não còn rất hạn chế. Hai bác sĩ đang làm việc tại Đan Mạch đã nảy ra ý tưởng giữ lại những bộ não để tiến hành nghiên cứu.
Khi có bệnh nhân qua đời tại bệnh viện tâm thần, họ quyết định giữ lại bộ não thay vì để chúng bị hủy bỏ cùng thi thể.
Ông Thomas Erslev, một nhà sử học khoa học y tế và tư vấn nghiên cứu tại Đại học Aarhus, ước tính rằng một nửa số bệnh nhân tâm thần ở Đan Mạch từ năm 1945 đến năm 1982 đã qua đời, và bộ não của họ đã được giữ lại mà không có sự đồng ý của gia đình.
Viện Bệnh lý não liên kết với Bệnh viện Tâm thần Risskov ở thành phố Aarhus, Đan Mạch đảm nhiệm việc lưu giữ những bộ não.
Bác sĩ Larus Einarson - một trong những người sáng lập bộ sưu tập tại Viện Bệnh lý não - Ảnh: ĐẠI HỌC AARHUS
Các bác sĩ Erik Stromgren và Larus Einarson được xem là 'kiến trúc sư' của bộ sưu tập này. Sau đó, nhà nghiên cứu bệnh học Knud Aage Lorentzen tiếp quản viện và dành ba thập kỷ tiếp theo để xây dựng bộ sưu tập.
Cuối cùng, bộ sưu tập bao gồm tới 9.479 bộ não người, là bộ sưu tập lớn nhất thế giới.
Gần 10.000 bộ não đi đến 'ngôi nhà' mới
Vào năm 2018, bác sĩ bệnh học Martin Wirenfeldt Nielsen nhận được một cuộc điện thoại: 10.000 bộ não không thể tiếp tục ở lại thành phố Aarhus do thiếu nguồn kinh phí.
Đại học Southern Denmark ở thành phố Odense đã đề xuất tiếp nhận 10.000 bộ não tâm thần này.
Ông Wirenfeldt Nielsen nhớ lại: 'Làm thế nào để vận chuyển gần 10.000 bộ não?'.
Những chiếc xô nhựa màu vàng xanh chứa từng bộ não được bảo quản bằng formaldehyde đã được chuyển sang các chiếc xô màu trắng mới và chắc chắn hơn để vận chuyển. Mỗi chiếc xô được đánh dấu bằng một con số bằng bút dạ đen. Sau đó, các bộ não được chuyển đến một căn phòng lớn ở tầng hầm trong khuôn viên Đại học Southern Denmark.
Cuối cùng, gần 10.000 chiếc xô đã được sắp xếp trên các kệ, và chúng vẫn còn đó cho đến ngày nay.
Có khoảng 5.500 bộ não bị suy giảm trí tuệ; 1.400 bộ não bị rối loạn tâm thần; 400 bộ não mắc phải rối loạn hai cực; 300 bộ bị trầm cảm và nhiều hơn nữa.
Tranh cãi xoay quanh đạo đức
Tuy nhiên, bộ sưu tập não khổng lồ này không tránh khỏi những tranh cãi.
Vào những năm 1990, công chúng Đan Mạch đã bắt đầu lờ mờ biết đến bộ sưu tập này và mở đầu cho một cuộc tranh luận về đạo đức trong lĩnh vực khoa học lớn nhất ở Đan Mạch.
Các bác sĩ sử dụng điện giật để điều trị bệnh nhân tại Bệnh viện tâm thần Augustenborg - Ảnh: AP
Ông Knud Kristensen, giám đốc của Hiệp hội Quốc gia Đan Mạch về Sức khỏe Tâm thần (SIND), cho biết: 'Đã có sự thảo luận nảy lửa trong cộng đồng y tế và một quan điểm đã được hình thành là chúng ta nên tiêu hủy bộ sưu tập này'.
Sau nhiều năm tranh luận gay gắt, SIND đã thay đổi quan điểm: Ủng hộ mạnh mẽ việc giữ lại bộ sưu tập đặc biệt này.
Ông Erslev nói: 'Thực sự, đây có thể được coi là một tài nguyên rất có giá trị, không chỉ cho cộng đồng khoa học, mà còn cho những người mắc các vấn đề tâm thần. Vì nó có thể đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu các phương pháp trị liệu cho các bệnh này'.
Bác sĩ bệnh học Wirenfeldt Nielsen đảm nhận trách nhiệm chăm sóc bộ sưu tập.
Tìm Kiếm cho Kirsten
Vài năm sau đó, ông Nielsen nhận được một tin nhắn từ cô Søgaard, người hỏi liệu có thể có một bộ não nằm trong đó thuộc về một cô bé tên là Kirsten không?
Bộ não của cô bé Kirsten được bảo quản trong thùng số 738 ở tầng hầm của Đại học Southern Denmark - Ảnh: CNN
Trong quá trình được phép tìm hiểu về sự kiện bí ẩn liên quan đến bà dì Kirsten của mình trong tầng hầm, cô Søgaard - một nhà báo - bị thu hút bởi câu chuyện về bộ sưu tập.
Cô Søgaard bắt đầu chính thức ghi lại hành trình tìm kiếm của mình cho Kristeligt Dagblad, một tờ báo có trụ sở tại thủ đô Copenhagen nơi cô làm việc.
Cuối cùng, sau một loạt cuộc điều tra, bộ sưu tập gần 10.000 bộ não tâm thần trong tầng hầm của trường đại học đã được cô Søgaard đưa ra trước công chúng.
