Bí ẩn về loài cá sống giữa sa mạc Mỹ: Có thể thọ đến hơn 100 năm, càng già càng mạnh mẽ.

Nhóm nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng cho thấy chúng là một trong những loài cá nước ngọt có tuổi thọ dài nhất thế giới.

Khám phá bí mật của một trong những loài cá nước ngọt có tuổi thọ lớn nhất

Theo Interesting Engineering, vào năm 2024, các nhà khoa học đã phát hiện ra một sự thật thú vị về một loài cá có thể sống qua 100 năm trong một hồ nước giữa sa mạc Mỹ, mặc dù điều kiện sống ở đây rất khắc nghiệt.

Loài cá này xuất hiện tại các ốc đảo, suối và những vùng nước khác trong sa mạc. Chúng tồn tại trong những điều kiện cách biệt và vẫn phát triển nhờ khả năng thích ứng với môi trường khắc nghiệt của sa mạc.

Cụ thể, nhóm chuyên gia từ Đại học Minnesota đã thực hiện nghiên cứu về các loài cá sống tại hồ Apache, tọa lạc ở phía tây nam của sa mạc Arizona. Đối tượng nghiên cứu là loài cá trâu miệng lớn, thuộc chi Ictiobus.

Họ đã thu thập những lát mỏng từ sỏi tai, bộ phận làm bằng canxi giúp cá giữ thăng bằng khi bơi, từ 386 cá thể cá trâu sống tự nhiên, theo thông tin từ National Geographic. Sỏi tai là cấu trúc nhỏ giống như hạt đá, không ngừng phát triển qua năm tháng trong đời cá. Mỗi năm, một lớp mới sẽ được hình thành trên sỏi tai.

Các chuyên gia có thể xác định tuổi của cá bằng cách phân tích các lớp trên sỏi tai qua kính hiển vi phức hợp, đếm chúng như cách đếm các vòng trên thân cây.

Kết quả sơ bộ cho thấy nhiều cá thể cá có tuổi từ 80 đến hơn 100 năm, điều này khiến họ vô cùng ngạc nhiên. Để xác thực kết quả, nhóm nghiên cứu đã áp dụng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ. Kết quả thu được đã xác nhận tính chính xác của phương pháp đếm vòng tuổi.

Trong số cá trâu miệng lớn được phân tích, có 5 cá thể đã sống qua 100 năm. Một số cá thể của loài cá trâu có thể sống từ năm 1918 và vẫn tồn tại đến tận ngày nay.

Năm 2019, một kỷ lục được ghi nhận với một con cái nặng 10 kg, bắt được gần Pelican Rapids, Minnesota, Mỹ, đã đạt 112 tuổi. Tháng 1/2023, các nhà nghiên cứu phát hiện một con cá trâu miệng lớn 127 năm tuổi ở Saskatchewan, Canada.

Phát hiện này khiến cá trâu miệng lớn trở thành một trong những loài cá nước ngọt có tuổi thọ cao nhất trên thế giới.

Điều đặc biệt là loài cá trâu này có khả năng sống khỏe mạnh qua độ tuổi 80 và 90, với phản ứng tốt hơn trước áp lực và hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn so với những cá thể trẻ tuổi, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.

Cá trâu có khả năng tồn tại nhiều thập kỷ giữa các chu kỳ sinh sản do chúng cần điều kiện môi trường cực kỳ đặc biệt để phát triển. Chính vì vậy, chúng đã phát triển khả năng sống lâu để bù đắp cho những khoảng thời gian không sinh sản kéo dài. Ở Saskatchewan, có trường hợp cá trâu sống tới 50 năm mà không sinh sản, chỉ đẻ trứng trong một phạm vi nhỏ và ổn định của mực nước.

Cá trâu lớn tuổi ít phải chịu áp lực và có khả năng đề kháng cao hơn so với các cá thể trẻ nhờ vào khả năng chống lại vi khuẩn tốt hơn. Hơn nữa, tỷ lệ bạch cầu hạt trung tính và tế bào lympho trong máu của chúng cũng thấp hơn, điều này cho thấy mức độ stress thấp hơn.

Nhóm chuyên gia cho biết ban đầu, cá trâu được nuôi trong các trại giống và ao dọc theo sông Mississippi. Sau đó, vào năm 1918, chính phủ Mỹ đã thả chúng vào hồ Roosevelt, là phần thượng nguồn của hồ Apache ở Arizona.

Cá ở hồ Roosevelt từng bị đánh bắt cho mục đích thương mại qua thời gian, trong khi đó, quần thể cá tại hồ Apache vẫn còn khá ổn định và không bị ảnh hưởng nhiều. Tuy nhiên, gần đây, một số ngư dân địa phương đã bắt đầu sử dụng dây câu để đánh bắt cá trâu tại hồ Apache.

Sau khi phát hiện các đốm màu đen và cam bất thường trên cơ thể cá được bắt, ngư dân đã gửi mẫu về phòng thí nghiệm để các chuyên gia phân tích. Kết quả phân tích đã gây ngạc nhiên cho các nhà khoa học vì họ tin rằng "không nhiều loài cá nước ngọt khác trên hành tinh có thể sống lâu đến vậy".

Sau đó, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục khám phá mã gen của cá trâu, khả năng kháng khuẩn và bệnh tật lâu dài của chúng, cũng như cách mà chúng thích nghi với các điều kiện sống khắc nghiệt trong sa mạc.

Nhà nghiên cứu đã đặt ra câu hỏi về việc tuổi thọ của cá trâu đã phá vỡ những tiêu chuẩn trước đây về sự già cỗi ở động vật có xương sống, đồng thời chỉ ra những vấn đề liên quan đến cơ chế có thể giúp tăng tuổi thọ của chúng. Họ tự hỏi liệu sự tồn tại lâu dài của cá trâu có liên quan đến môi trường sống đặc biệt và khả năng thích nghi tiến hóa của chúng hay không.

Họ cũng cho rằng, trong vài thập kỷ qua, việc sinh sản của cá trâu miệng lớn không diễn ra thuận lợi. Nguyên nhân có thể là do hoạt động xây dựng đập của con người, cản trở chúng di cư lên phía thượng nguồn để đẻ trứng.

Loài cá bản địa thường bị nhầm lẫn với cá chép

Cá trâu miệng lớn (Ictiobus cyprinellus), còn được gọi là cá đầu bầu, cá đầu cẩm thạch, hay cá trâu miệng đỏ, là loài đặc hữu của Bắc Mỹ với trọng lượng có thể đạt tới 36 kg. Chúng có phạm vi phân bố rộng, từ sông Red ở Manitoba, Canada và Bắc Dakota, Mỹ, đến sông Ohio và mở rộng về phía nam tới hệ thống sông Mississippi, xuống tận Texas và Alabama ở Mỹ. Đây là loài lớn nhất trong nhóm cá trâu, với chiều dài có thể vượt quá 1,2 mét và trọng lượng lên tới 29 kg. Trước đây, tuổi thọ lớn nhất ghi nhận của loài này chỉ là 26 tuổi.

Môi trường sống lý tưởng cho việc sinh sản của cá trâu miệng rộng là vùng nước có thảm thực vật ngập nước mới. Chúng là loài cá rất kiên cường, có khả năng chịu đựng độ đục cao và mức oxy thấp. Chúng có thể được tìm thấy ở vùng nước có độ đục trên 100 ppm và tổng chất rắn hòa tan tối thiểu là 200 ppm trong mùa sinh trưởng.

Trên thực tế, cá trâu miệng lớn thường bị gọi là "cá rác" vì không được ưa chuộng làm thực phẩm và thường xuyên bị nhầm với cá chép, một loài ngoại lai gây hại tại Mỹ. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định rằng chúng đóng một vai trò quan trọng trong hệ sinh thái địa phương.

Cá trâu miệng lớn ngày càng trở thành mục tiêu săn bắn bằng cung tên phổ biến. Tại hầu hết các bang nơi chúng sinh sống, không có quy định nào giới hạn việc săn bắt cá trâu miệng lớn cho mục đích thể thao hoặc thương mại.

Tại Hoa Kỳ, cá trâu miệng lớn không nằm trong danh sách các loài động vật bị đe dọa, nhưng lại thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các nhà bảo tồn ở Canada. Các nhà khoa học hy vọng rằng những phát hiện mới về tuổi thọ đặc biệt dài của loài này sẽ khuyến khích mọi người chú ý hơn đến việc bảo tồn chúng.