Buzz
Momia Juanita - Bí ẩn và Huyền bí của Xác Ướp Mà Loài Người Chưa Từng Biết
Momia Juanita (hay còn được gọi là Xác Ướp Juanita) là biểu tượng của một thiếu nữ người Inca sống vào thế kỷ 15, được phát hiện tại Peru vào năm 1995. Cô được biết đến với tên gọi 'Quý Cô của Ampato' hoặc 'Tiên Nữ Băng Inca'. Tên đầu tiên dành cho cô được lấy từ địa điểm phát hiện xác ướp, đỉnh núi Ampato - một ngọn núi lửa đã ngừng hoạt động ở dãy Andes. Tên thứ hai nhấn mạnh vào việc thi thể của cô được bảo quản hoàn hảo nhờ vào nhiệt độ lạnh trên đỉnh núi.
Các nhà nghiên cứu cho rằng Xác Ướp Juanita là một trong những nạn nhân quan trọng của nghi lễ hiến tế của người Inca, gọi là Capacocha, có thể hiểu là 'Nghĩa Vụ Hoàng Gia'. Các nghiên cứu khoa học cũng đã tiết lộ nhiều chi tiết thú vị về cuộc sống và cái chết của cô.
Sự Thật về Xác Ướp Juanita
Việc khám phá về Xác Ướp Juanita được các nhà khảo cổ Johan Reinhard và Miguel Zarate thực hiện vào tháng 9 năm 1995. Xác Ướp được phát hiện nhờ vào việc tuyết tan trên đỉnh Ampato, do hoạt động phun trào của núi lửa và tro núi lửa gần đó. Kết quả của việc tan chảy tuyết là xác ướp rơi xuống sườn núi, sau đó được nhà khảo cổ học tìm thấy. Trong chuyến thám hiểm thứ hai lên núi vào tháng 10 cùng năm, xác ướp đông lạnh của hai cá nhân nữa cũng được phát hiện ở khu vực thấp hơn của đỉnh Ampato.
Theo các nhà nghiên cứu, Juanita chỉ mới 12 - 15 tuổi khi cô qua đời. Hai xác ướp khác được phát hiện sau đó vài tháng cũng là trẻ em, dẫn đến suy đoán rằng chúng có thể đã bị hiến tế cùng với Juanita trên đỉnh núi.
Capacocha - Nghi Lễ Hiến Tế
Theo các nhà khoa học, xác ướp Juanita đã bị hiến tế như một phần của nghi lễ Capacocha. Nghi lễ này yêu cầu người Inca phải hiến tế những người mạnh mẽ và xinh đẹp nhất trong dân tộc. Mục đích là để làm hài lòng các vị thần, từ đó đảm bảo có được một mùa màng bội thu hoặc tránh khỏi thiên tai. Dựa trên vị trí nơi Juanita bị hiến tế, nghi lễ này có thể liên quan đến việc thờ phụng thần núi Ampato.
Cuộc Sống và Cái Chết của Juanita
Khi tìm thấy, Juanita được quấn trong một lớp vải. Bên cạnh hài cốt của cô bé, có nhiều đồ tạo tác khác nhau, bao gồm nhiều tượng đất sét nhỏ, vỏ sò và các vật phẩm làm từ vàng. Những thứ này được xem là lễ vật dành cho các vị thần. Các nhà khảo cổ đã đề xuất rằng những món đồ này, cùng với thức ăn, lá coca và rượu chicha, một loại đồ uống có cồn được chưng cất từ ngô, sẽ được thầy tế mang theo khi họ dẫn Juanita lên núi.
Lá coca và rượu chicha được dùng để làm an thần cho Juanita. Đây là phương pháp phổ biến được người Inca sử dụng trước khi hiến tế nạn nhân. Khi nạn nhân rơi vào trạng thái say, các thầy tế sẽ tiến hành nghi lễ. Trong trường hợp của Juanita, hình ảnh X-quang đã cho thấy một cú đánh mạnh vào đầu, gây ra xuất huyết nghiêm trọng và là nguyên nhân của cái chết của cô.
Một nghiên cứu khoa học khác đã rò rỉ thông tin độc đáo về cuộc sống của Juanita qua việc phân tích đồng vị trên tóc, nhờ vào sự bảo quản tốt dưới nhiệt độ lạnh. Phân tích này đã cung cấp cho các nhà nghiên cứu thông tin về chế độ ăn uống của cô. Kết quả chỉ ra rằng cô đã được chọn làm nạn nhân khoảng một năm trước khi lễ nghi diễn ra. Sự thay đổi trong chế độ ăn uống được phát hiện qua phân tích đồng vị trên tóc của cô bé.
Trước khi bị chọn làm nạn nhân hiến tế, Juanita tuân thủ chế độ ăn truyền thống của người Inca, gồm rau củ và khoai tây. Tuy nhiên, khoảng một năm trước lễ nghi diễn ra, có thông tin cho thấy cô bắt đầu tiêu thụ protein động vật và ngô, thức ăn dành cho tầng lớp cao cấp.
Hiện nay, xác ướp Juanita được trưng bày tại Bảo tàng Santuarios Andinos ở thành phố Arequipa, gần núi Ampato. Thi thể được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ đặc biệt để đảm bảo sự duy trì của nó.
