Amiăng có vẻ lạ lẫm với bạn nhưng nó xuất hiện khắp mọi nơi trong cuộc sống hàng ngày của bạn.
Mọi người sớm nhận ra rằng mặc dù amiăng được sử dụng rộng rãi trong ngành xây dựng trên toàn cầu, nhưng nguy cơ tiềm ẩn của nó có thể gây ra mối đe dọa lớn đối với sức khỏe và cuộc sống của con người. Mỗi năm có gần 240.000 người trên thế giới mắc các bệnh và tử vong vì amiăng, điều này cho thấy rằng amiăng là một vật liệu có hại đối với sức khỏe của con người, dù có bao nhiêu ưu điểm đi chăng nữa.
Amiăng là gì?
Amiăng là một nguồn tài nguyên khoáng sản tự nhiên, không phải là vật liệu tổng hợp. Nó chứa một lượng lớn sợi có khả năng tách thành sợi đàn hồi. Những sợi này chủ yếu bao gồm các khoáng chất silicat và có màu xanh lam, trắng, xanh lục hoặc vàng, khi bị xé mạnh có thể tạo ra sợi chỉ trắng.
Những sợi này giống như bông, có tính đàn hồi mạnh mẽ, cực kỳ bền, chịu nhiệt, cháy, mài mòn và hóa chất cao. Vì vậy, từ góc độ vật liệu xây dựng, amiăng thật sự là vật liệu cách nhiệt, chống cháy tốt.
Sử dụng amiăng có thể được truy nguồn từ thời Ai Cập cổ đại hơn 6.000 năm trước. Người Ai Cập xưa đã dùng vải amiăng làm tấm liệm cho Pharaoh và cũng làm dây thừng và dây lụa.
Amiăng là silicat kép của Canxi (Ca) và Magie (Mg), chứa SiO2 tồn tại tự nhiên.Trong thời đại hiện đại, amiăng có nhiều ứng dụng trong thương mại, dân dụng và công nghiệp, bao gồm cả sản phẩm dệt amiăng chống cháy và vật liệu xi măng amiăng như ống nước và ván cách nhiệt. Nó cũng được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, thiết bị điện, ô tô và sản phẩm gia dụng khác. Ngoài các đặc tính tốt và sản xuất lớn, amiăng có giá rẻ.
Ở trạng thái tĩnh, amiăng không gây hại, nhưng khi bay lơ lửng trong không khí và được hít vào phổi, nó sẽ tồn tại vĩnh viễn trong phổi, gây kích ứng và tổn thương mô phổi, làm cứng phổi và làm giảm khả năng thở.
Amiăng là một loại tinh thể sợi tự nhiên với ưu điểm về cách nhiệt, chịu nhiệt, chống ăn mòn và cách nhiệt.Amiăng trong môi trường gia đình
Amiăng được áp dụng trong nhiều môi trường khác nhau, nhưng trong môi trường gia đình chủ yếu xuất phát từ ba phương diện sau:
1. Sản phẩm amiăng: Sợi amiăng, dây amiăng, đai amiăng, giấy amiăng, vải amiăng, ống xi măng amiăng, tấm xi măng amiăng,... thường xuất hiện trong cuộc sống hàng ngày, dễ dàng tiếp xúc với amiăng.
2. Xây dựng và nhà ở: Amiăng được sử dụng phổ biến nhất trong xây dựng ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, ví dụ như mái ngói xi măng amiăng, mũ chụng cất amiăng, tấm xi măng amiăng,... Ngoài ra, amiăng là chất kết dính có thể được tìm thấy trong nhiều vật liệu xây dựng khác nhau.
3. Phụ tùng ô tô: Amiăng cũng được sử dụng trong lĩnh vực ô tô để làm má phanh, bộ ly hợp, gioăng ống xả,... Mỗi khi khởi động hoặc đạp phanh, amiăng có thể thải ra các hạt có hại.
Trong khi nhiều quốc gia đã cấm sử dụng amiăng, tuy nhiên, ở một số quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển và ở Việt Nam, amiăng vẫn được sử dụng.Tác động của amiăng đối với sức khỏe
Nghiên cứu đã chứng minh rằng amiăng là một chất gây ung thư đáng sợ. Sự tiếp xúc với amiăng qua hít thở không khí ô nhiễm có chứa sợi amiăng có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm, bao gồm cả ung thư.
Bụi amiăng không chỉ làm tổn thương phổi mà còn là nguyên nhân chính gây ra các loại ung thư phổi và ung thư khác liên quan đến hệ hô hấp. Sự nguy hiểm của amiăng đã được các tổ chức y tế hàng đầu thế giới như WHO và IARC đã cảnh báo từ lâu.
Sự xâm nhập của amiăng vào cơ thể thông qua hô hấp có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Việc loại bỏ amiăng khỏi môi trường là một phần quan trọng của việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.Các tổ chức uy tín như ILO và WHO đã khuyến nghị mạnh mẽ về việc loại bỏ amiăng để ngăn chặn các vấn đề sức khỏe nguy hiểm mà nó gây ra. Đây là một yêu cầu cấp bách trong công cuộc bảo vệ sức khỏe của cả nhân loại.
Các nghiên cứu đã chứng minh rằng không có mức an toàn nào đối với amiăng. Cần phải có những biện pháp cụ thể để ngăn chặn và loại trừ amiăng khỏi môi trường và nơi làm việc.
Canada đã từng là một trong những quốc gia sản xuất amiăng hàng đầu thế giới, nhưng sự xuất hiện của amiăng đã gây ra nhiều vấn đề sức khỏe đối với người dân. Ngày nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã cấm hoặc hạn chế sử dụng amiăng như Hoa Kỳ, Nhật Bản và các quốc gia ở Châu Âu và Châu Mỹ.Các triệu chứng của bệnh liên quan đến amiăng thường không xuất hiện ngay mà có thể kéo dài hàng thập kỷ. Hút thuốc cũng có thể tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư liên quan đến amiăng.
Tác động của amiăng lên cơ thể con người thường không được phát hiện ngay mà cần một khoảng thời gian lâu. Các triệu chứng của bệnh bụi phổi amiăng thường phải mất hàng chục năm mới xuất hiện. Điều này làm cho việc chẩn đoán và điều trị trở nên khó khăn.
Làm thế nào để giảm lượng amiăng trong môi trường gia đình một cách hiệu quả?
1. Duy trì hệ thống thông gió tốt trong nhà, đặc biệt là đối với các căn nhà mới và nội thất mới. Điều này có thể giúp loại bỏ amiăng và các chất độc hại khác khỏi không khí trong nhà.
2. Hút bụi thường xuyên bằng máy hút bụi có bộ lọc HEPA để loại bỏ amiăng từ bề mặt nhà. Sau đó, lau chùi bề mặt bằng giẻ ẩm để đảm bảo loại bỏ hoàn toàn các hạt amiăng còn sót lại.
3. Nếu phải ở gần những nơi có amiăng trong thời gian dài, hãy đảm bảo đeo khẩu trang và thực hiện các biện pháp bảo vệ. Tuyệt đối tránh tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm chứa amiăng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
