Những du khách đến Lào và đam mê khám phá sẽ không thể bỏ qua việc tìm hiểu về những khu vực hoang sơ, đặc biệt là những đám đá cổ bí ẩn trên các cánh đồng ở thị trấn Phonsavan, thuộc tỉnh Xiêng Khoảng. Họ sẽ không khỏi tự hỏi: “Ai đã để lại chúng ở đây và vì mục đích gì?”
Những du khách đến Lào và đam mê khám phá sẽ không thể bỏ qua việc tìm hiểu về những khu vực hoang sơ, đặc biệt là những đám đá cổ bí ẩn trên các cánh đồng ở thị trấn Phonsavan, thuộc tỉnh Xiêng Khoảng. Họ sẽ không khỏi tự hỏi: “Ai đã để lại chúng ở đây và vì mục đích gì?”

Jarryd Salem, một nhà báo của BBC đã lái xe máy đi dọc theo con đường quanh co tại một thị trấn cách thủ đô Viêng Chăn khoảng 400 km về phía tây bắc để tới cánh đồng Chum, tìm câu trả lời cho những câu hỏi trên.
“Nhìn từ xa, những dãy núi nhấp nhô xa xăm, mở ra trước mắt tôi hình ảnh cánh đồng bát ngát, như cánh cò trắng đang vụt bay. Một người đàn ông chăm sóc bò trên đồng cỏ với làn da sạm nắng chỉ về phía trước, gợi lên ý nghĩa rằng tôi đã theo đúng hướng. Con đường dẫn tôi đến cánh đồng Chum, một điểm đến hấp dẫn đặc biệt, nhưng lại ít du khách ghé thăm,”
Rất nhiều du khách hoàn thành hành trình tại Vang Vieng – điểm đến lý tưởng cho những người yêu thích tiệc tùng. Nhưng đối với tôi, mục tiêu không phải là thế, bởi tôi đang trên hành trình tìm kiếm lời giải đáp cho một bí ẩn đã tồn tại suốt 2500 năm qua” – Jarryd Salem tâm sự.

Vẫn còn khá xa lạ với hầu hết du khách, hàng ngàn chum đá cổ từ thời kỳ sắt rải rác trên diện tích vài trăm kilômét vuông xung quanh Phonsavan. Có những chum cao đến 3m, rộng 1m và nặng vài tấn. Xương người và nhiều đồ đá cũng được phát hiện trong khu vực này.
Câu hỏi về mục đích sử dụng và người đã tạo ra chum vẫn là một bí ẩn. Dựa trên kích thước và vật liệu của chum cũng như các vật phẩm cổ được tìm thấy, một số nhà nghiên cứu tin rằng đây có thể là nơi mai táng của một nền văn minh cổ đại, nằm dọc theo tuyến đường thương mại giữa sông Mê Kông và Vịnh Bắc Bộ.
Có một giả thuyết rằng những chiếc chum này được sử dụng để chứa hài cốt. Thi thể sẽ được đặt bên trong chum cho đến khi phân hủy và sau đó được di dời đến nơi hỏa táng hoặc khu vực lưu trữ khác. Sau khi thi thể hoàn toàn phân hủy, những gì còn lại sẽ được đặt trở lại chum.
Giả thuyết này được củng cố bởi tập tục an táng truyền thống của các gia đình hoàng tộc ở Đông Nam Á. Gia đình hoàng tộc Thái Lan thường thực hiện quá trình hỏa táng người chết trong vài tháng và di chuyển phần thi thể từ chum này sang chum khác. Họ tin rằng linh hồn phải trải qua quá trình biến đổi từ từ như vậy để rời bỏ thế giới này và nhập vào thế giới tâm linh.

Ngược lại, một số dân địa phương có nhiều giả thuyết thú vị hơn. Có người cho rằng những người khổng lồ đã sử dụng chum đá này để ủ rượu gạo để ăn mừng chiến thắng trước kẻ thù. Cũng có người kể rằng chum đá này là nơi lưu trữ rượu của một người khổng lồ sống trên núi Phonsavan. Nhưng sự thật là không ai chắc chắn về bí ẩn cổ đại này.
Hầu hết các khu vực chứa chum đá cổ đều bị hạn chế tiếp cận. Khách du lịch chỉ có thể thăm 7 trong tổng số 60 khu, trong đó khu 1 với khoảng 300 chum đá và một hang đá vôi tự nhiên là điểm tham quan phổ biến và dễ dàng nhất.

Dọc theo các cánh đồng, có nhiều điểm màu đỏ và trắng được đánh dấu một cách cẩn thận. Trước đây, Phonsavan là mục tiêu của không quân Mỹ trong chiến tranh. Hiện vẫn còn khoảng 80 triệu quả bom chưa nổ ở khu vực này, làm cho việc khám phá cánh đồng chum trở nên nguy hiểm hơn. Khách du lịch cần phải cẩn thận và chỉ nên đứng gần những khu vực được đánh dấu là an toàn.
Những thiệt hại và tàn phá của bom mìn có thể thấy rõ ở mọi nơi, với những hố sâu trên mặt đất và nhiều vết nứt trên đá. Thời gian và chiến tranh đã làm cho việc khám phá bí ẩn của nơi này trở nên khó khăn hơn.
Tác giả: Tiến Lê Minh
Từ khoá: Bí ẩn cánh đồng chum Xiêng Khoảng
