Chỉ số đường huyết lúc sáng sớm rất quan trọng để hiểu cách cơ thể chúng ta xử lý đường trong máu. Sau khi ăn, đường huyết tăng lên đỉnh khoảng 1 giờ, sau đó giảm dần trong những giờ tiếp theo.

Chỉ số đường huyết lúc sáng sớm là một cách đơn giản để kiểm tra và chẩn đoán tiền đái tháo đường, đái tháo đường và đái tháo đường thai kỳ cũng như để theo dõi liệu pháp điều trị cho những người đã được chẩn đoán mắc bệnh.

Glucose là một loại đường cần thiết cho cơ thể, giúp sản sinh năng lượng cho các hoạt động hàng ngày.

Khi đói, cơ thể sản xuất Glucagon, một hormone từ tuyến tụy, tăng lượng glucose trong máu. Cơ thể cũng sản xuất Insulin, một hormone khác từ tuyến tụy, giúp tế bào thu nhận glucose, duy trì sự cân bằng đường huyết.

Khi kiểm tra đường huyết buổi sáng sớm, chỉ số sẽ ở mức thấp nhất, là một xét nghiệm chính xác để chẩn đoán đái tháo đường.

Ở những người mắc đái tháo đường, cơ chế này bị mất cân bằng, do tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc cơ thể không đáp ứng đúng với insulin, dẫn đến tăng đường huyết.

Ngoài ra, chỉ số đường huyết buổi sáng cũng quan trọng ở những người đang điều trị, giúp theo dõi đáp ứng với thuốc hơn.

Để kiểm tra đường huyết buổi sáng chính xác, bạn cần đói và không uống (trừ nước) từ 8-12 giờ. Mẫu máu sẽ được lấy và kiểm tra. Kết quả thường trả nhanh, trong vài giờ. Đôi khi cần kiểm tra 2 lần cách nhau 2-3 ngày để đưa ra kết luận chính xác nhất.

Những yếu tố ảnh hưởng đến đường huyết bạn cần lưu ý hoặc thông báo cho bác sĩ bao gồm:

• Thuốc Corticosteroid
• Thuốc lợi tiểu
• Thuốc tránh thai
• Liệu pháp hormone
• Thuốc Aspirin (Bufferin)
• Thuốc chống loạn thần
• Liti
• Epinephrine (Adrenalin)
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng
• Chất ức chế monoamine oxidase (MAOIs)
• Phenytoin
• Thuốc sulfonylurea
• Căng thẳng nghiêm trọng cũng có thể làm tăng tạm thời đường huyết sau phẫu thuật, chấn thương, đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

Kết quả đường huyết buổi sáng sớm:

• Bình thường: 3.9-5.4 mmol/l (70-99 mg/dL)
• Tiền đái tháo đường hoặc rối loạn đường huyết đói: 5.5-6.9 mmol/l (100-125 mg/dl)
• Đái tháo đường: 7.0 mmol/L (126 mg/dL) trở lên.
• Hạ đường huyết: Dưới 3.9 mmol/L (<70 mg/dL)

Nếu đường huyết cao, có thể bạn đang mắc bệnh đái tháo đường hoặc có vấn đề sức khỏe khác như:

• Cường giáp
• Rối loạn chức năng tuyến tụy
• Stress do phẫu thuật, bệnh nặng, chấn thương

Nếu đường huyết thấp, có thể do:

• Thuốc hạ đường huyết
• Ăn không đủ, đặc biệt sau khi dùng thuốc hạ đường huyết
• Hoạt động thể chất nhiều hơn bình thường

Nếu không phải đái tháo đường, đường huyết thấp có thể là dấu hiệu của:

• Bệnh gan
• Bệnh thận
• Suy giáp tuyến thượng thận, tuyến yên hoặc tuyến giáp
• Rối loạn sử dụng rượu

3. Tầm soát đái tháo đường

Một số người có nguy cơ mắc đái tháo đường và cần tầm soát đường huyết sáng sớm bao gồm:

• Người thừa cân hoặc béo phì.
• Người từ 45 tuổi trở lên cần tầm soát đường huyết ít nhất 1 lần mỗi năm.
• Người có người thân mắc bệnh đái tháo đường (cha mẹ, con cái, anh chị em ruột).
• Người da đen, thổ dân Alaska, da đỏ, người Mỹ gốc Á, người gốc Tây Ban Nha/Latino, người Hawaii bản địa, người dân đảo Thái Bình Dương.
• Người mang thai hoặc sinh con nặng cân (4kg trở lên).
• Người có huyết áp cao (140/90 hoặc cao hơn).
• Người có mức HDL-c dưới 25 mg/dl hoặc triglyceride trên 250mg/ dl.
• Người có rối loạn glucose đói hoặc rối loạn dung nạp glucose.
• Người ít vận động; tham gia tập thể dục ít hơn 3 lần một tuần.
• Người mắc hội chứng buồng trứng đa nang, hay PCOS.
• Người có vùng da sẫm màu, dày và mượt quanh cổ hoặc nách, gọi là Gai đen.

Khi đường huyết thấp, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu như run rẩy, đổ mồ hôi, mệt mỏi, cảm giác bồn chồn, và khó tập trung. Nếu tình trạng kéo dài, có thể gây co giật, mất ý thức, và thậm chí gây tổn thương não.

Ngược lại, đường huyết cao thường đi kèm với cảm giác đói, thèm uống nhiều, sụt cân đột ngột, đau đầu, và mệt mỏi. Nếu không được kiểm soát, đường huyết cao có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là về tim mạch.

5. Khi cần thăm bác sĩ?

Mọi biến động đáng kể về chỉ số đường huyết sáng sớm đều là dấu hiệu cần gặp bác sĩ. Đối với những người có tiền sử đái tháo đường hoặc có nguy cơ mắc bệnh này, hãy đến bác sĩ khi:

• Đường huyết tăng hoặc giảm không lý do
• Quản lý đường huyết tốt bỗng nhiên bị dao động
• Có triệu chứng mới hoặc nặng hơn của đái tháo đường
• Thay đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc
• Huyết áp tăng đột ngột
• Vết thương hoặc nhiễm trùng không lành

Quản lý đái tháo đường đòi hỏi sự theo dõi liên tục và điều trị có thể thay đổi theo thời gian. Bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị dựa trên chế độ ăn và lịch tập luyện phù hợp với từng người.

Để kiểm soát đái tháo đường, duy trì chỉ số đường huyết sáng sớm là quan trọng. Đối với những người có tiền sử hoặc đang mắc bệnh, việc kiểm tra đường huyết thường xuyên và theo dõi kết quả là quan trọng. Nếu phát hiện bất kỳ biến động hay triệu chứng lạ nào, hãy thảo luận với bác sĩ ngay lập tức.