Bí mật đằng sau những tin nhắn đêm tối

Mỗi người có thể trở thành nạn nhân của quấy rối trực tuyến. Dù chịu tấn công theo cách nào, họ đều phải trải qua những tổn thương đầy đau lòng.

Tôi đã gặp gỡ nhiều nạn nhân của quấy rối trực tuyến. Họ đến với tôi mang theo những cảm xúc uất ức, tổn thương và ám ảnh tâm lý nặng nề mà họ khó lòng chia sẻ với bất kỳ ai.

Chuyện quấy rối là một câu chuyện nhức nhối, nói ra càng trở nên khó khăn khi phải đối mặt với ánh nhìn nghi ngờ và sự dò xét từ xã hội.

Khi bị tấn công trong thế giới ảo

Theo Ủy ban Liên hợp quốc về Loại bỏ Mọi Hình thức Phân biệt đối xử với Phụ nữ (CEDAW), quấy rối tình dục bao gồm các hành vi có tính chất tình dục trái ý như tiếp xúc thân thể, nhận xét, bình phẩm; trưng bày hình ảnh, vật phẩm khiêu dâm; gạ gẫm bằng lời nói hoặc hành động.

Quấy rối qua mạng cũng chứa đựng những hành vi tương tự, nhưng lại thể hiện qua nền tảng công nghệ như mạng xã hội, email, tin nhắn..., cả ở chế độ riêng tư và công khai. Đây cũng là một dạng của bạo lực tình dục được công nhận.

Khi trò chuyện với nhiều bệnh nhân, tôi nhận thấy rằng không phải ai cũng hiểu rõ về vấn đề quấy rối qua mạng. Một số người nghĩ rằng chỉ khi họ nhận được hình ảnh, lời lẽ nhạy cảm từ kẻ xấu, đó mới là quấy rối. Điều này đúng, nhưng chưa đủ.

Quấy rối tình dục qua mạng thường xuất hiện dưới 3 hình thức chính:

Ngày nay, những lỗ hổng và vấn đề trong quản lý nội dung của các mạng xã hội đang tạo điều kiện cho tình trạng quấy rối trực tuyến gia tăng.

Sự tiến bộ của công nghệ và quản lý lỏng lẻo từ phía các mạng xã hội đều đóng góp vào việc khiến nhiều người trở thành nạn nhân của quấy rối tình dục. Hình minh họa: Công ty luật.

Theo báo cáo về Quấy rối tình dục tại nơi làm việc – nhận thức, thực trạng và ứng phó, công bố bởi Trung tâm Nghiên cứu Tư vấn và Đào tạo về phát triển địa phương STG vào tháng 6/2022, tại Việt Nam, ít người nhận thức rằng việc phát tán nội dung khiêu dâm qua mạng là hành vi quấy rối.

Trong số đó, khoảng 70% người được khảo sát không coi hành vi 'nhận email hoặc tin nhắn khiêu dâm lặp đi lặp lại, hoặc không phù hợp' là hành động quấy rối.

Thậm chí, một số người xem các bình luận, câu chuyện châm biếm về tình dục như một phần không thể thiếu của cuộc sống hàng ngày, mà không nhận ra rằng đó là hành vi quấy rối tình dục.

Mọi người đều có thể trở thành nạn nhân

Đặc điểm riêng biệt của quấy rối qua mạng là khả năng lan truyền, tấn công thông qua các nền tảng kỹ thuật số. Vì vậy, nhiều người hiểu lầm rằng những người chịu tổn thương chủ yếu thuộc nhóm người trẻ, thường xuyên tiếp xúc với công nghệ.

Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, mọi người đều có thể trở thành nạn nhân của quấy rối bất kể độ tuổi, giới tính của họ. Điều cần nhấn mạnh là nạn nhân của quấy rối tình dục, ở bất kỳ hình thức nào, đều chịu những tổn thương tâm lý đồng đều.

Trong đó, hậu quả tâm lý nặng nhất là PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) - rối loạn căng thẳng sau chấn thương. Đây là một tập hợp các triệu chứng mà một người trải qua sau khi phải đối mặt với một sự kiện chấn thương gây tổn thương lớn về mặt tâm lý hoặc cơ thể.

Tôi đã thường xuyên trò chuyện với những bệnh nhân trải qua cơn ác mộng lặp đi lặp lại, trong đó có những người không thể xóa những kí ức đau lòng, mất kiểm soát về cảm xúc, trở nên đau khổ và tuyệt vọng, luôn tìm cách để thoát khỏi tình thế khó khăn.

Những hậu quả này gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và khả năng tham gia vào các hoạt động xã hội như không thể đi làm, đi học...

Dù bị tấn công dưới hình thức nào, nỗi đau của nạn nhân là đồng nhất. Họ trải qua một trạng thái đau đớn không khác biệt. Ảnh minh họa: Freepik.

Hơn nữa, nạn nhân quấy rối tình dục thường phản ứng bằng sự lo lắng về tương lai, đặc biệt là khi bị tấn công qua việc phát tán thông tin riêng tư, nhạy cảm.

Dựa trên quan sát và kinh nghiệm thực tế, nhóm quấy rối thường có mối quan hệ trước đó với nạn nhân. Điều này mở cửa cho họ tiếp cận và phát tán hình ảnh, nội dung nhạy cảm với mục đích xấu.

Khi bị người thân quen đối xử như vậy, đó là một cú sốc lớn, tạo tổn thương tâm lý nặng nề. Họ giữ lại, trở nên cảnh giác và mất niềm tin. Một số người tự ti, hoài nghi về bản thân, luôn mang cảm giác xấu hổ và tủi nhục.

Bởi tính chất lan truyền rộng khắp trên không gian Internet, không chỉ nạn nhân trực tiếp mà còn những người quen thân như cha mẹ, con cái, vợ/chồng hoặc người yêu cũng chịu tổn thương tâm lý tương tự.

Làm thế nào để tự bảo vệ?

Trước hết, để tránh trở thành nạn nhân tiếp theo của quấy rối tình dục trực tuyến, hãy bảo vệ thông tin cá nhân của bạn.

Luôn khuyến khích mọi người không chia sẻ hình ảnh, video nhạy cảm cho người khác hoặc đăng lên mạng xã hội. Internet là một con dao hai lưỡi, dù bạn có xóa đi, dấu vết vẫn tồn tại hoặc bị lưu trữ bởi người khác với ý đồ xấu.

Ngày thứ hai, khi gặp quấy rối, nạn nhân cần nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ. Một số người có thể trải qua tình trạng sợ hãi và căng thẳng khi bị tấn công, dẫn đến khả năng quyết định không chính xác trong tình huống.

Đó là thời điểm họ cần sự hỗ trợ tinh thần, pháp lý và hướng dẫn xử lý vấn đề.

Mỗi nạn nhân của quấy rối tình dục đều cần sự quan tâm và chăm sóc tâm lý sau khi trải qua những tổn thương. Hình minh họa: Freepik.

Thứ ba, nạn nhân quấy rối trực tuyến cần lưu giữ bằng chứng để báo cáo cho cơ quan chức năng, bao gồm tất cả tin nhắn, thông tin liên lạc, địa chỉ IP, email, tên miền... của kẻ tấn công.

Ngoài ra, trong trường hợp thông tin nhạy cảm, hình ảnh của nạn nhân bị tiết lộ trên các mạng xã hội, họ cần thông báo trực tiếp cho các nền tảng đó để nhận hỗ trợ loại bỏ và ngăn chặn sự phát tán không kiểm soát.

Tất cả các mạng xã hội hiện nay đều phải tuân thủ theo quy định pháp luật. Điều này đòi hỏi các nền tảng phải thiết lập các quy tắc để bảo vệ người dùng khỏi những cuộc tấn công.

Thứ tư, nạn nhân nên báo cáo ngay lập tức với cơ quan chức năng nếu quấy rối trở nên nghiêm trọng, tái diễn nhiều lần, có dấu hiệu đe dọa an toàn và ảnh hưởng đến danh dự, phẩm chất cá nhân, để có sự bảo vệ của pháp luật.

Cuối cùng, mỗi nạn nhân của quấy rối đều cần sự quan tâm và chăm sóc tâm lý sau những tổn thương. Sự chăm sóc này có thể đến từ những người xung quanh như gia đình, bạn bè và các chuyên gia trong lĩnh vực y tế.

Tác giả: Bác sĩ tâm lý Nguyễn Trung Nghĩa

Người đăng: Phương Thúy TV

Từ khóa: Ranh giới giữa trêu đùa và quấy rối qua tin nhắn trực tuyến