Chuyên Gia Tư Vấn: TS.BS. Huỳnh Bảo Toàn - Khoa Nhi - Sơ Sinh - Bệnh viện Đa Khoa Quốc Tế Mytour Nha Trang.

Trẻ nhỏ đang cần rất nhiều chất dinh dưỡng quan trọng, đặc biệt là sắt. Sắt đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển của máu, củng cố hệ miễn dịch và duy trì cân bằng hormone cho trẻ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ thêm về cách bổ sung sắt từ thực phẩm cho trẻ nhỏ.

Sắt đóng vai trò thiết yếu giúp cơ thể sản xuất hemoglobin, một protein trong hồng cầu giúp máu mang oxy đến tất cả các tế bào khác trong cơ thể.

Sắt không chỉ cần thiết cho việc cung cấp oxy, mà còn quan trọng trong chuyển hóa protein, duy trì mô liên kết, phát triển cơ, và hỗ trợ sự phát triển của hệ thần kinh và tế bào.

Trẻ sơ sinh bú mẹ tự nhiên nhận được lượng sắt đầy đủ từ sữa mẹ, trong khi trẻ bú sữa công thức cần sử dụng sữa có chứa chất sắt.

Một rủi ro phổ biến của việc thiếu sắt là tình trạng thiếu máu do sắt. Khi trẻ chuyển từ sữa mẹ sang thức ăn thông thường, họ có thể không nhận đủ sắt. Tuy nhiên, chỉ có 8% trẻ ở độ tuổi biết đi mắc thiếu sắt. Nồng độ sắt thấp có thể dẫn đến thiếu máu, ảnh hưởng đến cung cấp oxy và gây hậu quả nguy hiểm.

Nếu con bạn có lượng sắt thấp, có thể nhận thấy da nhợt nhạt, cáu kỉnh, mất sự thèm ăn. Thiếu sắt có thể dẫn đến tình trạng tăng trưởng chậm, chậm phát triển kỹ năng vận động, khả năng mắc bệnh nhiễm trùng cao.

Các triệu chứng có thể không ngay lập tức, nhưng dần dần có thể gặp mệt mỏi, da nhợt nhạt, cáu gắt, nhịp tim nhanh, giảm sự thèm ăn, tăng cân chậm, chóng mặt, đau đầu, khó tập trung.

Nghiên cứu cho thấy trẻ uống trà có khả năng bị thiếu máu do sắt. Tanin trong trà giảm hấp thụ sắt, có thể làm tăng rủi ro thiếu máu.

Sắt quan trọng cho sự phát triển nhanh chóng của đứa trẻ. Nhiều thực phẩm dành cho trẻ mới biết đi được bổ sung chất sắt.

Nhu cầu sắt theo độ tuổi thay đổi:

• 0 – 6 tháng tuổi: 0,27 mg/ngày
• 6 – 12 tháng tuổi: 11 mg/ngày
• Từ 1 đến 3 tuổi: 7 mg/ngày
• Từ 4 – 8 tuổi: 10 mg/ngày

Trẻ sinh non cần nhiều sắt hơn.

Sắt trong thực phẩm có 2 dạng: heme và nonheme. Thực phẩm thực vật chứa sắt nonheme, thịt và hải sản chứa cả sắt heme và nonheme.

Cơ thể hấp thụ sắt heme tốt hơn sắt nonheme. Điều này quan trọng cho trẻ và người lớn. Nếu con bạn ăn chay, cần bổ sung sắt gấp đôi lượng khuyến nghị.

Sắt hấp thụ tốt hơn khi kết hợp với vitamin C. Ăn thực phẩm giàu sắt cùng vitamin C giúp cơ thể hấp thụ tối ưu.

Thực phẩm giàu vitamin C: cam, bưởi, kiwi, bông cải xanh, cà chua, dâu tây, ớt, đu đủ, dưa lưới, khoai lang.

Để giảm nguy cơ thiếu sắt cho trẻ, hãy kết hợp thực phẩm giàu sắt với thực phẩm chứa nhiều vitamin C.

Thịt gia cầm và gia súc cung cấp sắt heme, dễ hấp thụ. Thịt bò, nội tạng và gan đều là nguồn sắt tốt. Ví dụ, một khẩu phần gan bò 85g cung cấp 5 mg sắt.

Thịt gà sẫm màu và thịt gà tây cũng là nguồn sắt quý giá.

Hãy nấu chín thịt gà hoặc thịt bò mềm cho trẻ. Lựa chọn mì Ý với thịt và nước sốt cà chua để tăng cường chất sắt.

Ngũ cốc tăng cường sắt và bột yến mạch là cách tốt để đảm bảo trẻ nhận đủ sắt.

Một khẩu phần ngũ cốc thường cung cấp 100% nhu cầu sắt hàng ngày. Hãy kiểm tra nhãn để biết lượng chính xác. Ngũ cốc khô như Cheerios cũng thường tăng cường sắt.

Một cốc yến mạch cán mỏng chưa nấu chín chứa khoảng 3,5 mg sắt. Cho trẻ ăn ngũ cốc ăn sáng hoặc bột yến mạch với quả việt quất hoặc dâu tây để bổ sung vitamin C.

Lưu ý rằng ngũ cốc và nước trái cây tăng cường sắt có thể chứa nhiều đường.

Nếu bạn đang hướng đến chế độ ăn chay hoặc con bạn không thích thịt, đậu là lựa chọn tuyệt vời. Đậu nành, đậu lima, đậu tây, đậu lăng và các loại đậu khác là những sự chọn lựa tốt. Đậu chứa sắt, chất xơ và các vitamin, khoáng chất quan trọng.

Ví dụ:

• Nửa cốc đậu trắng có 4 mg sắt
• Nửa cốc đậu lăng có 3 mg sắt
• Nửa chén đậu đỏ có 2 mg sắt

Nấu chín đậu lăng hoặc nấu súp với gạo giàu sắt để có một bữa ăn protein và sắt đầy đủ.

Cho trẻ ăn đậu nướng ít đường với bánh mì nguyên cám cho bữa trưa giàu sắt. Hoặc nghiền khoai lang để bổ sung thêm vitamin C.

Đậu gà, hay còn gọi là đậu garbanzo, là loại đậu khác giàu sắt, tạo hummus giàu sắt cho trẻ (và người lớn!).

Lưu ý rằng một số người có thể dị ứng đậu gà, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn không chắc chắn.

Rau củ xanh như cải xoăn, bông cải xanh và rau bina là nguồn sắt tốt.

Nửa chén rau bina luộc có khoảng 3 mg sắt. Cho trẻ ăn rau bina thái nhỏ, hấp chín hoặc thêm vào món trứng, pho mát hoặc sinh tố.

Trẻ thường thích ăn nho khô. Trái cây sấy cũng là nguồn sắt, giúp trẻ tăng cường sắt và ngăn ngừa táo bón. Một phần tư cốc nho khô có khoảng 1 mg sắt.

Hạt bí ngô là nguồn protein, chất xơ, chất béo lành và khoáng chất, bao gồm sắt. Một phần tư cốc hạt bí ngô cung cấp 2,5 mg sắt.

Thử tạo hỗn hợp đường với nho khô, mận khô, mơ khô, hạt bí ngô và hạt hướng dương.

Lưu ý nho khô và hạt có thể gây nguy cơ nghẹt trẻ, hãy nghiền hoặc cắt chúng thành miếng nhỏ để trẻ nhai an toàn.

Trứng cung cấp protein, vitamin và khoáng chất quan trọng, bao gồm sắt. Một quả trứng luộc chín chứa 1 mg sắt.

Trứng không tăng nguy cơ mắc bệnh tim như trước đây. Cho trẻ ăn trứng theo nhiều cách, chẳng hạn như:

• Luộc vừa, ăn kèm bánh mì nướng que
• Luộc chín, nguyên hạt hoặc nghiền nhỏ
• Trứng rán.

Thử thêm rau bina cắt nhỏ và thực phẩm giàu sắt khác vào món trứng. Kiểm tra trứng tươi và chín kỹ, ưu tiên trứng hữu cơ nguồn gốc địa phương.

Đậu Hà Lan chứa protein, chất xơ, sắt và dinh dưỡng khác. Nhiều trẻ thích đậu Hà Lan, dễ chế biến và kết hợp với nhiều món.

Nửa cốc đậu xanh cung cấp 1 mg sắt. Luộc và dùng làm món phụ, nghiền với rau củ cho trẻ sơ sinh hoặc thêm vào súp, hầm và cơm mặn.

Giữ đậu Hà Lan tủ đông hoặc lấy đậu tươi trong vỏ theo mùa. Trẻ có thể giúp bạn tách vỏ đậu Hà Lan tươi.

Lưu ý đậu Hà Lan có thể gây nguy cơ nghẹt trẻ, nên nghiền nhỏ cho trẻ sơ sinh.

Cá ngừ hộp là thực phẩm ít calo và chất béo, cung cấp sắt, protein và axit béo omega-3. 90g cá ngừ hộp có 1 mg sắt. Kết hợp với rau xay nhuyễn cho trẻ, tránh dị ứng hải sản gia đình.

Đậu phụ thực vật linh hoạt, cung cấp protein, canxi, sắt và chất dinh dưỡng. Nửa chén đậu phụ chứa 3 mg sắt. Sử dụng đậu phụ miếng trong salad hoặc xào, đậu hũ non trộn với salad hoặc làm cốm.

Nghiên cứu chưa chứng minh isoflavone trong đậu phụ gây hại cho cân bằng hormone.

Theo Viện Y tế Quốc gia, khoảng 12% trẻ sơ sinh và 8% trẻ mới biết đi có sắt thấp. Bác sĩ có thể kê thuốc bổ sung sắt nếu cần, nhưng hãy tuân thủ liều lượng và không tự y áp dụng bổ sung sắt cho trẻ.

Quá mức sắt có thể gây vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Luôn thảo luận với bác sĩ trước khi bổ sung sắt cho trẻ.

Nguồn tham khảo: Healthline.com