Buzz
Tuyến tiền liệt, một bộ phận nhỏ trong cơ thể nam giới và nằm gần bàng quang. Bệnh về tuyến tiền liệt phổ biến và cần chú ý các dấu hiệu của ung thư tuyến tiền liệt, đặc biệt là với người đàn ông, nguy cơ mắc bệnh tăng theo tuổi. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, mỗi 7 người đàn ông thì có 1 người mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt trong suốt cuộc đời. Tại Hoa Kỳ, đây là căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhì trong số các trường hợp ung thư ở nam giới. Năm 2015, ước tính có 27.540 người chết vì ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, có nhiều biện pháp phòng ngừa để giảm nguy cơ mắc bệnh này, bao gồm thay đổi chế độ ăn và lối sống, nhận biết tiền sử bệnh trong gia đình.
Các Bước
Thay Đổi Chế Độ Ăn
Ứng dụng chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên hạt, hoa quả và rau. Lựa chọn bánh mì và mì sợi từ ngũ cốc nguyên hạt thay vì bánh mì và mì sợi trắng. Hằng ngày, cần tiêu thụ ít nhất năm phần hoa quả và rau, bao gồm các loại nông sản giàu lycopene và chất chống oxi hóa như ớt đỏ và cà chua. Lycopene là chất đóng vai trò làm cho hoa quả có màu đỏ và đã được chứng minh có khả năng chống ung thư. Nói chung, nên ăn nông sản có màu sắc đậm và rực rỡ.
- Hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về lượng lycopene cần tiêu thụ mỗi ngày, nhưng nghiên cứu đã chỉ ra rằng, để lycopene phát huy hiệu quả, cần tiêu thụ thực phẩm chứa lycopene suốt ngày.
- Các loại rau thuộc họ cải như bông cải xanh, súp lơ, cải bắp, cải Brussels, cải thìa và cải xoăn cũng là thực phẩm tốt trong việc chống lại ung thư. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt giảm khi tăng cường tiêu thụ rau cải, mặc dù còn thiếu bằng chứng cụ thể ở mức cao hơn.
Lựa chọn thực phẩm giàu protein có hải sản. Hạn chế ăn thịt đỏ, thịt bò, lợn, cừu và dê, tránh ăn thịt đã qua chế biến như thịt trong bánh mì kẹp và xúc xích.
- Thay vì ăn thịt đỏ, hãy chọn cá chứa axit béo omega-3 như cá hồi và cá ngừ. Loại thực phẩm này không chỉ tốt cho sức khỏe của tuyến tiền liệt mà còn lành mạnh cho tim mạch và hệ miễn dịch. Dữ liệu nghiên cứu về mối liên hệ giữa việc tiêu thụ cá và khả năng phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt chủ yếu dựa trên dữ liệu tương quan, ví dụ như người Nhật ít mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt và thường ăn nhiều cá. Mặc dù vẫn có tranh luận về mối liên hệ này.
- Đậu, thịt gà không da và trứng cũng là nguồn protein tốt.
Bổ sung đậu nành vào chế độ ăn hàng ngày. Đậu nành là thành phần phổ biến trong thực đơn chay, có tính kháng ung thư. Các nguồn cung cấp đậu nành bao gồm đậu hủ, đậu nành, bột đậu nành nấu chín và bột đậu nành sống. Sử dụng sữa đậu nành thay vì sữa bò khi ăn ngũ cốc hoặc uống cà phê cũng là một cách tốt để bổ sung đậu nành.
- Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng hạt đậu nành và một số sản phẩm từ đậu nành, như đậu hủ, có thể ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, không có hướng dẫn cụ thể về lượng đậu nành cần tiêu thụ, dù là thông tin từ người chuyên môn hay dựa trên bằng chứng cụ thể.
Giảm lượng uống rượu bia, caffein và đường. Dù không cần loại bỏ hoàn toàn caffein khỏi chế độ ăn, nhưng hãy cố gắng giảm lượng tiêu thụ. Ví dụ, chỉ uống một hoặc hai cốc (120ml/cốc) cà phê mỗi ngày, cũng như với bia. Hãy coi đây là cách để tôn trọng cơ thể và chỉ uống vài cốc mỗi tuần.
- Tránh thức uống có đường (thậm chí có thêm caffein) như soda và nước ép trái cây. Những thức uống này ít có giá trị dinh dưỡng.
Hạn chế tiêu thụ muối. Cách tốt nhất để giảm lượng natri là ăn các loại thực phẩm tươi, sản phẩm từ sữa và thịt, tránh thực phẩm đóng gói, đóng hộp và đông lạnh. Muối thường được sử dụng như một chất bảo quản, vì vậy nó thường xuất hiện trong thực phẩm đóng gói sẵn.
- Khi đi mua sắm, hãy tập trung vào các khu vực chứa thực phẩm tươi, trong khi thực phẩm đóng gói thường được bày bán ở giữa siêu thị.
- Chi tiết đọc và so sánh nhãn hàng. Hầu hết các nhãn thực phẩm đều cung cấp thông tin về lượng natri trong sản phẩm, cũng như tỷ lệ phần trăm so với lượng natri khuyến nghị tiêu thụ hàng ngày.
- Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người Mỹ chỉ nên tiêu thụ dưới 1.500 mg natri mỗi ngày.
Đảm bảo tiêu thụ chất béo lành mạnh và tránh chất béo có hại. Hạn chế chất béo bão hòa từ động vật, thay vào đó chuyển sang chất béo lành mạnh từ dầu olive, hạt và quả bơ. Sản phẩm động vật giàu chất béo như thịt, bơ và mỡ lợn được liên kết với nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt tăng cao.
- Tránh thức ăn nhanh và hầu hết các sản phẩm đã qua chế biến, bởi chúng thường chứa chất béo trans (chất béo biến đổi), là loại chất béo có hại.
Thay đổi Lối sống để Cải thiện Sức khỏe
Sử dụng Thực phẩm Chức năng. Nhiều nghiên cứu về ung thư nhấn mạnh sự quan trọng của việc cung cấp dinh dưỡng từ thực phẩm thay vì uống viên bổ sung vitamin mọi lúc. Tuy nhiên, có những trường hợp thực phẩm chức năng lại là sự lựa chọn tốt hơn. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng hoặc dự định sử dụng loại thực phẩm chức năng nào.
- Uống viên bổ sung kẽm. Hầu hết đàn ông không cung cấp đủ lượng kẽm từ thức ăn hàng ngày nên cần phải dùng viên bổ sung để duy trì sức khỏe tuyến tiền liệt. Nghiên cứu cho thấy thiếu kẽm có thể gây phì đại tuyến tiền liệt và kẽm cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển tế bào tuyến tiền liệt thành khối u ác tính. Bạn có thể uống từ 50 đến 100 (thậm chí lên tới 200) mg kẽm mỗi ngày qua viên bổ sung để giảm phì đại tuyến tiền liệt.
- Uống chiết xuất từ quả cọ lùn, được bào chế từ quả của cây cọ lùn (Saw Palmetto). Cả giới y học và người sử dụng đều có ý kiến trái chiều về hiệu quả của loại thực phẩm chức năng này, vì vậy bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Một số nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ quả cọ lùn có thể ngăn chặn sự phát triển và phân chia của tế bào ung thư tuyến tiền liệt.
- Có nghiên cứu khác xác nhận rằng việc sử dụng một số loại thực phẩm chức năng như viên bổ sung vitamin E hoặc axit folic (một dạng của vitamin B) có thể tăng nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt. Thậm chí, việc sử dụng quá nhiều loại thực phẩm chức năng (hơn 7 loại), kể cả những loại được biết đến về nguy cơ tăng mắc ung thư tuyến tiền liệt, có thể làm tăng tốc độ di căn của ung thư.
Bỏ Hút thuốc lá. Mặc dù vẫn còn nhiều tranh luận về mối quan hệ giữa ung thư tuyến tiền liệt và hút thuốc lá, nhưng có niềm tin rằng thuốc lá có thể gây tổn thương cho tế bào thông qua gốc tự do, làm tăng độ tin cậy về mối quan hệ giữa ung thư và hút thuốc lá. Trong một phân tích tổng hợp trên 24 nghiên cứu, đã chứng minh rằng hút thuốc là nguyên nhân thực sự gây ung thư tuyến tiền liệt.
Giữ Cân nặng ổn định. Nếu bạn có vấn đề về cân nặng thì nên thực hiện chế độ ăn kiêng và tập thể dục để đạt được cân nặng lý tưởng. Chỉ số khối cơ thể BMI được sử dụng để xác định tình trạng quá cân và béo phì, đây là chỉ số đo lường mức độ mập của bạn. BMI được tính bằng cách chia cân nặng theo kilogram (kg) cho bình phương chiều cao theo mét (m). Giá trị BMI từ 25-29 được coi là quá cân, trong khi giá trị trên 30 đều là béo phì.
- Giảm lượng calo tiêu thụ và tăng cường tập thể dục là cách giảm cân hiệu quả nhất.
- Quan sát kích thước khẩu phần ăn, cố gắng ăn chậm và ngắm nhìn thức ăn, sau đó dừng ăn khi cảm thấy no. Hãy nhớ chỉ ăn đến mức no, không nên ăn quá độ.
Tập thể dục Thường xuyên. Tập thể dục đều đặn không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư mà còn giúp bạn phòng tránh nhiều vấn đề sức khỏe khác như trầm cảm, bệnh tim và đột quỵ. Mặc dù mối liên hệ nhân quả giữa việc tập thể dục và sức khỏe tuyến tiền liệt vẫn chưa được chứng minh, nhưng đã có nhiều nghiên cứu chứng minh tập thể dục là lợi ích cho sức khỏe tuyến tiền liệt.
- Bạn nên tập thể dục khoảng 30 phút với cường độ vừa phải đến mạnh mẽ mỗi ngày. Ngay cả việc đi bộ nhanh cũng có ích cho sức khỏe tuyến tiền liệt. Nếu bạn đã lâu không tập thể dục, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ đến nơi làm việc, chọn cầu thang bộ thay vì thang máy và đi bộ vào buổi tối. Sau đó, tăng dần cường độ tập luyện với các hoạt động tăng nhịp như đạp xe, bơi lội hoặc chạy bộ.
Tập Bài tập Kegel. Bài tập Kegel là việc co bóp các cơ ở vùng sàn chậu (như bạn đang cố gắng ngừng tiểu giữa chừng), giữ chúng trong một khoảng thời gian ngắn và sau đó thả ra. Thực hiện thường xuyên giúp săn chắc cơ sàn chậu. Bạn có thể thực hiện bài tập Kegel bất cứ khi nào vì không cần thiết bị đặc biệt nào!
- Siết chặt cơ xung quanh bìu dái và hậu môn trong vài giây rồi thả ra, lặp lại 10 lần và thực hiện từ ba đến bốn lần mỗi ngày để cải thiện sức khỏe tuyến tiền liệt. Cố gắng tăng thời gian giữ cơ lên 10 giây mỗi lần.
- Bạn cũng có thể tập Kegel khi nằm thẳng trên sàn nhà, nâng xương chậu lên khỏi mặt đất và kìm chặt hai mông. Giữ vị trí này trong 30 giây và thả ra. Mỗi lần tập khoảng năm phút và thực hiện ba lần mỗi ngày.
Xuất Tinh Đều Đặn. Trong thời gian dài, nhiều nghiên cứu tin rằng việc xuất tinh thường xuyên trong khi quan hệ tình dục, tự sướng hoặc thậm chí lúc mộng tinh sẽ tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây lại cho thấy xuất tinh đều đặn có thể bảo vệ tuyến tiền liệt. Họ cho rằng xuất tinh giúp loại bỏ các chất gây ung thư trong tuyến tiền liệt, làm mới chất dịch trong tuyến và giảm nguy cơ mắc ung thư. Xuất tinh cũng giúp giảm căng thẳng tâm lý, từ đó làm chậm quá trình phát triển của tế bào ung thư.
- Tuy vậy, các nghiên cứu về vấn đề này vẫn đang ở giai đoạn sơ khai và cần thêm nghiên cứu. Các nhà khoa học cũng chưa có khuyến nghị chính thức về tần suất xuất tinh của nam giới. Họ nghi ngờ rằng những người xuất tinh đều đặn thường có lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ ăn uống và tập luyện thể chất.
Phòng Ngừa Bằng Thuốc
Nhận Biết Tiền Sử Gia Đình. Nếu trong gia đình bạn có người nam giới ở thế hệ gần (như cha hoặc anh trai) mắc ung thư tuyến tiền liệt, rủi ro mắc bệnh này sẽ tăng lên đáng kể. Thực tế, rủi ro có thể gấp đôi! Rất quan trọng là bạn phải thông báo về tiền sử ung thư tuyến tiền liệt trong gia đình cho bác sĩ để cùng nhau thiết kế kế hoạch phòng ngừa tổng thể.
- Nếu anh hoặc em trai của bạn mắc ung thư tuyến tiền liệt, rủi ro sẽ tăng cao hơn so với khi cha mắc bệnh. Ngoài ra, rủi ro cũng tăng lên nếu có nhiều người trong gia đình mắc bệnh, đặc biệt nếu họ phát hiện bệnh ở tuổi trẻ (dưới 40 tuổi).
- Yêu cầu bác sĩ xét nghiệm nếu bạn có đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2, đây là yếu tố tăng nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt.
Nhận Diện Triệu Chứng Bệnh Tuyến Tiền Liệt. Các triệu chứng bao gồm rối loạn cương cứng, máu trong nước tiểu, đau khi tiểu hoặc quan hệ tình dục, đau ở hông hoặc lưng dưới, hoặc cảm giác muốn đi tiểu liên tục.
- Thường thì, ung thư tuyến tiền liệt không có triệu chứng cho đến khi bệnh lan rộng ra các phần khác của cơ thể, như xương. Bệnh nhân hiếm khi kể về các triệu chứng như không thể kìm nước tiểu, máu trong nước tiểu, liệt dương, hoặc các triệu chứng đã đề cập ở trên.
Thăm Bác Sĩ Định Kỳ. Từ tuổi 50 trở lên (hoặc 45 nếu có nguy cơ), bạn nên thăm bác sĩ để kiểm tra sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt. Sàng lọc yêu cầu xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA). PSA được sản xuất bởi cả tế bào bình thường và tế bào ung thư trong tuyến tiền liệt, có hàm lượng nhỏ trong máu. Đa số nam giới có mức PSA khoảng 4 nanogram mỗi mililít (ng/ml) máu, mức PSA càng cao thì nguy cơ mắc ung thư càng lớn. Thời gian giữa các kiểm tra sàng lọc phụ thuộc vào kết quả của xét nghiệm này. Nam giới có mức PSA dưới 2,5 ng/ml cần kiểm tra lại sau mỗi 2 năm, trong khi những người có mức PSA cao hơn cần kiểm tra hàng năm.
- Thăm bác sĩ cũng có thể bao gồm kiểm tra trực tràng bằng ngón tay (DRE). Bác sĩ sẽ dùng ngón tay để kiểm tra có tồn tại u nhỏ phía sau tuyến tiền liệt hay không.
- Cả hai xét nghiệm PSA và DRE đều không đưa ra kết luận cuối cùng. Bạn cần thực hiện thêm xét nghiệm sinh thiết để xác định có mắc ung thư tuyến tiền liệt hay không.
- Hiện nay, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ khuyến nghị nam giới nên quyết định về việc sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt sau khi đã thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ. Sàng lọc có thể phát hiện ung thư sớm, mặc dù chưa có nghiên cứu nào chứng minh việc phát hiện sớm có thể cứu mạng bệnh nhân hay không. Tuy nhiên, việc phát hiện ung thư sớm tăng cơ hội điều trị thành công.
Chú Ý
- Không bỏ qua các vấn đề về tuyến tiền liệt. Nếu không điều trị, phì đại tuyến tiền liệt có thể phát triển thành các vấn đề nặng hơn như nhiễm trùng đường tiểu, sỏi thận và bàng quang, cũng như các vấn đề khác về thận và bàng quang.
- Nếu bạn là cựu chiến binh tiếp xúc với chất độc da cam, bạn có nguy cơ cao mắc ung thư tuyến tiền liệt tăng lên.
