Bí Quyết cho Thanh Niên: 5 Phương Pháp Để Khắc Phục Những Khuyết Điểm

Cần làm gì để 'vá' những 'lỗ hổng' về kỹ năng sống mà một phần người trẻ đang gặp phải?

Tiến sĩ Vũ Thế Dũng, cựu Phó hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, nhà sáng lập và Giám đốc Thinking School, chia sẻ: 'Một số người trẻ thường nói: 'Tại sao nghe thầy nói, em... cảm thấy bối rối quá'. Họ cảm thấy bối rối vì họ không có các kỹ năng như tư duy phân tích, phản biện. Họ không biết điều họ nghe có đúng hay không. Do đó, tôi đồng ý với quan điểm rằng một số người trẻ ngày nay thiếu kỹ năng sống.

Tiến sĩ Dũng cũng cho rằng xã hội hiện nay phát triển rất nhanh, dẫn đến việc 'hôm nay người trẻ có thể có đủ kỹ năng sống nhưng vào ngày mai lại thiếu'. Theo ông, vấn đề cần giải quyết là người trẻ cần phải cố gắng hơn nữa để thích ứng với sự biến đổi liên tục của xã hội.

'Người trẻ có thể mắc phải sai lầm, nhưng điều quan trọng là sau khi sai lầm, họ cần phải lắng nghe những lời khuyên, chấp nhận hướng dẫn, và học từ người khác, chứ không nên tự mãn và phản đối tất cả', tiến sĩ Dũng nhấn mạnh.

Ngoài ra, để nâng cao kỹ năng sống, ông cũng đề xuất rằng cần dạy người trẻ về phương pháp tự học, tự nhận thức, hay còn gọi là khả năng học suốt đời.

'Nếu kỹ năng sống là một mạng xã hội, thì không thể dạy về Facebook hôm nay, Instagram ngày mai, và TikTok ngày kia... Nếu chỉ dạy riêng lẻ từng kỹ năng sống, sẽ luôn tồn tại sự thiếu hụt. Thay vào đó, cần dạy người trẻ khả năng học suốt đời. Nắm vững phương pháp này, người trẻ sẽ biết cách tự học, tự rèn luyện các kỹ năng sống mà họ cảm thấy thiếu hụt. Khi tự học được một kỹ năng sống, người trẻ sẽ biết cách đọc sách, tìm hiểu tài liệu, tìm kiếm kiến thức... để tự hoàn thiện những kỹ năng sống tiếp theo. Ngoài ra, người trẻ cũng sẽ tự phát triển tư duy phản biện, sáng tạo, phân tích, giải quyết vấn đề..., giúp họ làm việc hiệu quả hơn, thích ứng nhanh chóng với cuộc sống và liên tục thích nghi với sự phát triển của xã hội', ông Dũng nhấn mạnh.

Tiến sĩ Dũng cũng nói thêm: 'Các trường học hiện nay dường như thiếu việc dạy cho học sinh, sinh viên về phương pháp tự học, tự nhận thức. Nhưng đó chính là chìa khóa để người trẻ mở cánh cửa cho tất cả các kỹ năng sống, và 'vá' những 'lỗ hổng' đang gặp phải. Nếu áp dụng phương pháp học suốt đời, giáo dục sẽ phát triển. Ngược lại, nếu chỉ dạy về những điều cụ thể, chi tiết từng kỹ năng sống, thì khi nào mới kết thúc được?'.

'Dòng bài này từ Báo Thanh Niên có thể làm cảnh tỉnh về việc một số người trẻ thiếu kỹ năng sống. Hy vọng rằng nhận thức của xã hội, từ giáo dục, phụ huynh đến doanh nghiệp, người trẻ... về kỹ năng sống sẽ được cải thiện', tiến sĩ Dũng nhận định.

Theo tiến sĩ tâm lý Giang Thiên Vũ, một thành viên trong nhóm nghiên cứu mạnh về Tâm lý học giáo dục tại Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, việc thay đổi phương pháp giáo dục từ cả gia đình và trường học là cần thiết để trang bị cho người trẻ những kỹ năng sống. Hỗ trợ này nên bắt đầu từ gia đình, khi phụ huynh áp dụng phương pháp giáo dục tích cực trong việc dạy con.

'Thay vì chiều chuộng hay bảo vệ quá mức, phụ huynh có thể cùng con thực hiện các hoạt động khác nhau, giúp con tự phát triển các kỹ năng sống. Cần thay đổi cách giáo dục kỹ năng sống ở trường. Phải bắt đầu từ những bài học cơ bản như tự chăm sóc, quản lý cảm xúc, nhận biết điểm mạnh, điểm yếu của bản thân... đến các kỹ năng xã hội như giao tiếp, thiết lập mối quan hệ, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo, phản biện... Phối hợp giữa gia đình và trường học là cần thiết để thúc đẩy người trẻ phát triển các kỹ năng sống cần thiết', tiến sĩ Vũ chia sẻ.

Tiến sĩ tâm lý cũng khuyên những người thiếu kỹ năng sống nên áp dụng 5 cách để tự điền vào 'lỗ hổng'.

Một là nhận biết điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của bản thân trong học tập và công việc. Phải xác định mục tiêu phát triển cá nhân trong từng giai đoạn cuộc sống để học và làm đúng.

Hai là tham gia các khóa học hoặc lớp học về kỹ năng sống ở trường hoặc các trung tâm đào tạo để mở rộng hiểu biết và có cơ hội thực hành. Bất kỳ khóa học nào cũng mang lại ý nghĩa cho việc rèn luyện kỹ năng sống của người trẻ.

Ba là tham gia các hoạt động nhóm tại trường, nhà văn hóa, tổ chức xã hội... để trải nghiệm và rèn luyện kỹ năng sống, hoàn thiện bản thân từng bước.

Bốn là tạo một nhóm bạn thân (2 - 6 người) để cùng nhau rèn luyện và hỗ trợ về kỹ năng sống. Một nhóm bạn đồng hành là điều quan trọng giúp cá nhân tạo động lực phát triển kỹ năng sống.

Để phát triển bản thân, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia về việc rèn luyện kỹ năng sống hoặc tìm kiếm sự tư vấn từ những người có kinh nghiệm, những người chia sẻ kiến thức tâm lý để hiểu rõ hơn về bản thân mình. Từ đó, bạn có thể xây dựng một kế hoạch cụ thể để tự quản lý và phát triển bản thân trong cả cuộc sống và sự nghiệp.

Theo giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật, một chuyên gia hàng đầu về khoa học dữ liệu, thống kê và máy học tại Đại học Texas - Austin (Hoa Kỳ): 'Trong công việc, ngoài việc yêu cầu có kiến thức chuyên môn sâu, người trẻ cũng cần phải có những kỹ năng sống như giao tiếp, thích ứng, và chịu áp lực... Sở hữu đầy đủ những kỹ năng sống sẽ giúp người trẻ thành công hơn trong công việc. Ngoài ra, trong cuộc sống hàng ngày, việc có kỹ năng sống tốt còn giúp họ có cái nhìn tổng quát hơn về xã hội và gia đình. Ví dụ, một số người trẻ sẽ trở nên linh hoạt hơn trong suy nghĩ thay vì bị giới hạn bởi quan điểm cũ kỹ.'

Dựa trên kinh nghiệm cá nhân, giáo sư Minh Nhật đưa ra một số gợi ý để cải thiện kỹ năng sống: 'Tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm hoặc tham gia vào các sự kiện để có cơ hội lớn hơn để trình bày ý kiến trước một đám đông, cải thiện khả năng làm việc nhóm, giao tiếp và thích nghi với môi trường mới. Ngoài ra, người trẻ nên đọc nhiều sách, báo để hiểu sâu hơn về thế giới xung quanh, tham gia vào các hoạt động cộng đồng và tăng cường nhận thức về những vấn đề xã hội hiện nay'.