Buzz
Kính lọc (filter) là một dụng cụ không thể thiếu được gắn vào ống kính máy ảnh. Chúng có tác động đặc biệt đến ánh sáng khi đi qua, tạo ra các hiệu ứng độc đáo cho bức ảnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loại kính lọc nào phù hợp với nhu cầu sử dụng của bạn.Đánh giá tổng quan về kính lọc
Khi nói về hệ thống kính lọc cho ống kính máy ảnh, chúng ta thấy có sự đa dạng đáng kinh ngạc với nhiều loại sản phẩm và công nghệ khác nhau. Từ kính lọc UV dành cho mục đích bảo vệ ống kính cho đến nhóm Cir-PL được sử dụng rộng rãi trong chụp phong cảnh và các loại kính lọc ND để điều chỉnh tốc độ màn trập. Đồng thời, còn có các loại đặc chủng như kính lọc IR để thu nhận hình ảnh hồng ngoại một cách thuận tiện và hiệu quả hơn. Tất cả các loại này đều có nhiều đường kính tuỳ chọn phổ biến từ 52mm đến 82mm, đảm bảo phù hợp với nhu cầu sử dụng của người dùng.
Loại hình của kính lọc
- Loại tròn vặn vào trước ống kính
Đây là loại kính lọc hình tròn được gắn trực tiếp vào phía trước của ống kính. Có nhiều loại khác nhau như kính lọc bảo vệ (UV), CPL, ND và các loại kính lọc màu với đa dạng đường kính và độ dày để phù hợp với nhu cầu chụp ảnh của người dùng.
- Loại thả vào đuôi ống kính
Đây là loại kính lọc có đường kính nhỏ, được thả vào khe nhỏ ở đuôi của ống kính. Thường được sử dụng với các ống kính tele / super tele có đầu ống kính kích thước lớn vượt quá đường kính của kính lọc thông thường.
- Loại vuông / chữ nhật gắn vào giá đỡ (holder)
Đây là loại kính lọc có hình dáng vuông hoặc chữ nhật, được gắn vào một giá đỡ đặc biệt ở phía trước của ống kính. Loại này có thể di chuyển trên giá đỡ để thay đổi hiệu quả của các loại kính lọc và thường được sử dụng hiệu quả trong chụp ảnh phong cảnh.
Về chất lượng của kính lọc
Trên thị trường, có các thương hiệu kính lọc như B+W, Heliopan đã gây ấn tượng với chất lượng và giá thành cao. Trong khi đó, Hoya và Tiffin cũng đã tạo ra niềm tin với chất lượng sản phẩm và giá cả phải chăng. Các thương hiệu kính lọc vuông như Singh-Ray, Hi-tech, Lee... cũng nổi tiếng với chất lượng cao. Ngoài ra, có các sản phẩm đặc biệt như B+W hoặc Hoya Filters Nano HD, được trang bị nhiều lớp tráng phủ và tính năng chống bám bẩn, không loang nước, đảm bảo chất lượng ánh sáng đi qua.
Thiết kế ngày càng mỏng và nhẹ hơn, giúp giảm cảm giác thô kệch khi sử dụng và hạn chế sự suy giảm ánh sáng. Đặc biệt, các loại kính lọc bảo vệ ống kính cần được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo chất lượng ảnh sáng đi qua.
Về kính lọc bảo vệ ống kính (UV / Skylight)
Trong một số trường hợp, bạn cần sử dụng kính lọc để bảo vệ thấu kính ống kính của bạn, nhưng có những trường hợp thì không cần. Hãy xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định sử dụng kính lọc.
- Có. Rất cần. Khi bạn thường đi chụp ở môi trường cát bụi… là người cẩn thận, bảo vệ đồ dùng của mình, nhất là ống kính rất nhạy cảm với mọi thứ bên ngoài khi đã mở nắp. Đặc biệt, bạn là người đi du lịch, gió bụi hay cát mịn bay vào bám ở bề mặt ống kính, phải lau chùi thì tổn hại cho lớp tráng phủ nếu không đúng cách. Nhưng, nếu có… gắn kính lọc công dụng bảo vệ ống kính thì bạn cần mua một kính lọc chất lượng, tốt, có thể giá sẽ cao hơn các loại thông thường một chút, nhưng nên như thế. Đừng tiếc để tốn nhiều hơn.
- Không. Ngày nay, các ống kính đều có lớp tráng phủ mặt trước rất tốt, không như ngày xưa dễ bong tróc khi lau chùi… Nên việc gắn thêm một thấu kính phía trước là thừa. Nên sẽ không nên dùng một kính lọc không chất lượng, không những không có lợi mà tổn hại thêm; hoặc là bạn rất hiếm khi đi chụp. Mua máy rồi cất kỹ. Hoặc chỉ chụp trong nhà cho người thân gia đình, không ra ngoài trời, không chụp dã ngoại, không đi chụp ở những môi trường gió bụi, mưa, cát… có sự tác động dễ gây tổn hại cho ống kính. Cũng có nhiều người gắn kính lọc để bảo vệ khi di chuyển thôi, khi chụp thì sẽ tháo ra, sử dụng kính lọc thay thế cái nắp đậy.
Về kính lọc CPL (Circular polarizing filters)
Một loại kính lọc không thể thiếu cho người chụp ảnh, đặc biệt là những người yêu thích chụp phong cảnh, đó chính là kính lọc Polarizing. Đây là loại kính lọc đặc biệt với hiệu ứng màu sắc không thể hoặc rất khó để tái tạo trong các phần mềm chỉnh sửa sau chụp. Một trong những công dụng phổ biến của kính lọc Polariser là loại bỏ các tia phản xạ từ các bề mặt không kim loại như gương kính, mặt nước. Khi sử dụng kính lọc này, máy ảnh có thể chụp qua các bề mặt gương, mặt nước mà không bị phản chiếu, giảm ánh sáng chói, làm cho cảnh vật trở nên rõ nét hơn... Filter Polarizer thường giảm khoảng 2 độ khẩu định. Ví dụ, nếu bạn chụp ở khẩu f/11 và tốc độ màn trập 1/125 giây, sau khi gắn filter polarizer, với khẩu f/11 vẫn giữ nguyên thì tốc độ màn trập sẽ là 1/30 giây.
Thường sử dụng kính lọc CPL khi:
- Chụp qua bề mặt nước, gương kính (như kính xe hơi), loại bỏ ánh sáng phản chiếu từ các bề mặt.
- Tăng độ bão hòa và độ sâu màu sắc, giảm ánh sáng phản xạ.
- Kiểm soát mức độ ánh sáng phản chiếu bằng cách xoay kính lọc, giúp làm nổi bật các bề mặt sáng bóng, gương kính ướt, phản chiếu của xe...
- Chụp ở tốc độ màn trập chậm hơn khoảng 0.75 - 2 độ khẩu khi cần thiết.
- Chụp phong cảnh, mây trời đẹp... hầu hết các tình huống khi sử dụng kính lọc phân cực (polariser) đều làm cho ảnh trở nên ấn tượng hơn.
Khi chụp mặt nước phản chiếu màu sắc xung quanh, hoặc khi chụp bề mặt gương không muốn có hiện tượng soi bóng, hoặc khi chụp qua gương xe hơi, các vật thủy tinh... Kính lọc Polarizer là lựa chọn lý tưởng. Polarizer giúp kiểm soát các phản chiếu, giảm độ chói sáng. Hiện nay, kính lọc polarizer phổ biến trên thị trường thường có hai vòng xoay, một vòng gắn cố định vào ống kính, một vòng xoay để điều chỉnh theo ý muốn. Nhờ vào kính lọc này, bạn có thể kiểm soát ánh sáng phản chiếu một cách linh hoạt và hiệu quả.
Về kính lọc ND (Neutral density)
Khi chụp phong cảnh, vùng nước chuyển động như biển, sông, thác... Bạn muốn giảm lượng ánh sáng đi qua để có thể kéo dài thời gian mở cửa trập của máy ảnh. Kính lọc ND giúp bạn thực hiện hiệu ứng 'phơi sáng' với thời gian dài hơn, mà không gây hiện tượng overexposure. Rất nhiều ứng dụng sáng tạo trong nhiếp ảnh có thể thực hiện được với kính lọc ND, từ việc tạo hiệu ứng dải lụa mềm mại trên thác nước, hiệu ứng đóng băng trên dòng sông, đến việc chụp pháo hoa ban đêm...
Loại kính lọc ND phân cấp (Graduated neutral density / GND) được sử dụng để cân bằng ánh sáng giữa phần vùng ánh sáng mạnh và phần ánh sáng yếu trong khung ảnh, như khi chụp mặt trời bình minh hoặc hoàng hôn. Bằng cách gắn GND vào mặt trước của ống kính, bạn có thể hiệu quả điều chỉnh độ tương phản cho bức ảnh có độ chênh sáng như vậy. Kính lọc này có nhiều mức độ khác nhau để giảm lượng ánh sáng từ vùng sáng đến vùng tối. Đây là lựa chọn lý tưởng cho việc chụp ảnh phong cảnh với tiền cảnh tối và bầu trời sáng.
Khi chọn mua kính lọc, bạn cần chú ý đến các công nghệ từ thiết kế chất liệu thấu kính, các lớp tráng phủ tĩnh điện chống bụi bẩn và hơi nước. Mục đích chính vẫn là để đảm bảo chất lượng ánh sáng tốt đi qua ống kính, từ cảm biến đến ống kính, giữ cho độ sắc nét và chi tiết được bảo toàn, lượng sáng đồng đều trên toàn bức ảnh, và cản các loại ánh sáng không mong muốn như ánh sáng hồng ngoại. Hãy lựa chọn kính lọc ND hoặc GND phù hợp với nhu cầu và mục đích chụp ảnh của bạn.
Về kính lọc hiệu chỉnh màu
Trên thị trường hiện nay vẫn có loại kính lọc hiệu chỉnh màu này tồn tại. Trước đây, khi máy ảnh sử dụng phim, loại này được sử dụng rộng rãi hơn, đặc biệt khi chưa có phần mềm xử lý ảnh như Photoshop. Tuy nhiên, hiện nay loại kính này ít được sử dụng hơn. Đây là các kính lọc thay đổi nhiệt độ màu ấm / lạnh, đổi màu hoặc bù màu để tăng cường màu sắc cho khung hình. Tất cả các hiệu ứng này bây giờ có thể thực hiện trong quá trình xử lý hậu kỳ bằng phần mềm, nên chỉ được sử dụng với anh em nhiếp ảnh chụp ảnh phim, không có hậu kỳ. Mọi người có thể tham khảo thêm thông tin.
Về kính lọc chụp cận cảnh (Close-Up)
Đây là loại kính lọc có hiệu ứng phóng đại được sử dụng như một giải pháp thay thế cho ống kính macro để chụp cận cảnh các vật thể nhỏ. Bạn có thể sử dụng một kính lọc hoặc kết hợp nhiều kính lọc lại với nhau để chụp với ống kính thông thường mà không cần phải sở hữu ống kính macro riêng. Tuy nhiên, các kính lọc này không thể mang lại khả năng phóng đại như ống kính macro chuyên dụng, và chất lượng hình ảnh cũng không thể sánh kịp. Chúng chỉ đơn giản là như các kính lúp giúp bạn chụp cận cảnh vật thể một cách dễ dàng hơn. Đây là một giải pháp kinh tế cho những nhu cầu chụp ảnh cận cảnh cơ bản.
Về kính lọc với hiệu ứng đặc biệt
Phổ biến nhất là kính lọc tia sao, giúp tạo thêm sự lấp lánh của các nguồn sáng như đèn đường, đèn Noel, một điểm sáng và có thể cả mặt trời … tạo ra từ hai, bốn, tám tia sáng. Loại này ngày nay cũng ít được sử dụng, vì hiệu ứng này có thể được tạo ra dễ dàng trong quá trình xử lý hậu kỳ ảnh. Tuy nhiên, tia sáng từ kính lọc mang lại là ít tự nhiên hơn, khác với hiệu ứng tia sáng được tạo ra khi khép khẩu nhỏ (f/11 - f/22) của đèn đường vào buổi tối, tạo ra hiệu ứng tia sáng tự nhiên theo số lá khẩu.
