Buzz
Từ khi còn nhỏ đến khi trưởng thành, chúng ta thường được dạy rằng luôn phải trung thực và không nên nói dối. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy nhiều người đã hiểu sai về hành động này.
Nếu sử dụng một cách thông minh và linh hoạt, việc nói dối không chỉ giúp xây dựng mối quan hệ, mà còn củng cố lòng tin và hỗ trợ trong công việc. Theo Maurice Schweitzer, một giáo sư nổi tiếng về nghiên cứu hành vi giả dối và niềm tin tại trường kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, 'Chúng ta cần hướng dẫn con cái, học sinh và nhân viên biết khi nào nên nói dối và làm thế nào để nói dối'.
Thực tế, nghệ thuật nói dối có nhiều chiều sâu hơn chúng ta nghĩ. Dưới đây là 5 tình huống mà các chuyên gia khuyên bạn nên nói dối.
1. Khi bạn quan tâm và muốn giúp đỡ ai đó
Mặc dù có nhiều lời nói dối không tốt, nhưng loại tệ nhất trong đó là lời nói dối vì lợi ích cá nhân và gây tổn thương cho người khác. Ngược lại, nghiên cứu đã chứng minh rằng, những lời nói dối vì lợi ích của người khác thực sự có thể giúp xây dựng niềm tin giữa con người.
Emma E. Levine – một giáo sư dự bị trong lĩnh vực hành vi khoa học tại trường kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago – đã chia sẻ: “Điều quan trọng nhất với con người là lòng tốt, họ thường đánh giá người khác dựa trên hành động và ý định. Thực ra, họ quan trọng hơn về ý định của bạn hơn là việc bạn nói dối hay không”.
Nhớ rằng, không phải lúc nào lời nói dối cũng xấu xa. Nếu bạn nói với đối tác của mình rằng họ trông tuyệt vời để tăng thêm sự tự tin, đó là điều tốt, nhưng nếu bạn nói với họ chỉ vì muốn họ chuẩn bị nhanh chóng vì bạn đang bị trễ giờ; lúc đó, mục đích của việc nói dối đã thay đổi từ lòng nhân ái sang sự ích kỷ.
2. Khi không còn thời gian để thay đổi
Theo Levine, nếu đồng nghiệp của bạn hỏi về diện mạo của họ trước khi tham gia diễn thuyết hoặc hỏi bạn về nội dung bài phát biểu của họ trước khi lên bục, hãy nói dối. Thậm chí, nếu bạn thấy họ có vết bẩn trên quần áo hoặc cần chỉnh sửa bài phát biểu một chút, hãy suy nghĩ xem liệu họ có đủ thời gian để xử lý vấn đề ngay lúc đó hay không.
Nếu bạn biết rằng người đồng nghiệp không thể kịp thời cải thiện tình hình, việc nói dối sẽ là hữu ích nhất với họ, vì họ thật sự không còn thời gian để thay đổi gì. Ngược lại, nếu bạn thấy họ có thể xử lý vấn đề kịp thời, hãy trung thực với họ, Levine nói.
3. Khi đưa ra lời góp ý mang tính xây dựng
Khi đưa ra lời góp ý, việc trung thực là quan trọng. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng cần phải nói thẳng thắn như một 'tát vào mặt', như Schweitzer nói.
Thay vì chỉ trích một nhân viên kém vì làm việc kém chất lượng, hãy thử cách này: “Bạn đã bắt đầu không suôn sẻ lắm, nhưng nhớ rằng mọi khởi đầu đều khó khăn”. Sau đó, đề xuất những ý kiến mang tính xây dựng. Nhân viên sẽ tiếp nhận góp ý của bạn tích cực hơn, giúp cải thiện hiệu quả công việc cho doanh nghiệp.
4. Ngay trước một dịp đặc biệt
Khi phải chọn giữa sự thật và sự dối trá, bạn cần suy nghĩ không chỉ về tình hình mà còn về thời điểm.
Levine nói: “Một điều quan trọng nữa cần xem xét là liệu sự thật có ảnh hưởng đến việc họ làm công việc quan trọng hay không”. Ví dụ, nếu bạn biết một người bạn chuẩn bị cắt giảm nhân sự trước khi họ nghỉ phép để tổ chức đám cưới, liệu bạn có nên kể cho họ biết không? “Trong các tình huống như vậy, thường người ta giấu thông tin và nói sau”, Levine chia sẻ.
Thực tế, nếu ai đó chuẩn bị nghỉ phép để tổ chức đám cưới hoặc đi tuần trăng mật, họ cũng không sẽ tìm kiếm việc mới. Vì vậy, bất kể tình huống cụ thể là gì, hãy xem xét liệu việc tiết lộ sự thật tại một thời điểm cụ thể có thực sự có lợi cho người nghe không, hay chỉ gây phiền toái cho họ trong công việc quan trọng.
5. Khi bạn không quen biết người nghe một cách thân thiết
Trong những mối quan hệ không quá gần gũi, việc nói những lời nói dối nhỏ nhặt với ý đồ tốt thậm chí có thể hiệu quả hơn việc nói thật. Levine nói: “Trong các mối quan hệ cạnh tranh hoặc khi gặp gỡ lần đầu, việc nói thật là một sự mạo hiểm, vì nó có thể phá vỡ mối quan hệ và làm giảm lòng tin”. Lý do là vì cả hai bên vẫn chưa hiểu rõ ý đồ thực sự của đối phương, dễ nghi ngờ liệu họ đang bị đánh giá thấp hay không.
Tuy vậy, nếu bạn muốn truyền đạt phản hồi thẳng thắn cho người mà bạn không quá thân thiết, Levine đề xuất, hãy diễn đạt một cách khéo léo và chân thành, để họ hiểu rằng bạn đưa ra nhận xét với ý muốn tốt lành. Ngược lại, trong các mối quan hệ thân thiết, sự trung thực là yếu tố quan trọng, Levine nói. Việc chia sẻ sự thật với bạn bè không phải là điều gì đáng sợ như bạn nghĩ.
