Chia sẻ từ Dược sĩ Nguyễn Thu Giang - Khoa Dược - Bệnh viện Quốc tế Mytour Times City

Sốt là phản ứng bình thường của cơ thể phòng chống vi khuẩn và virus. Khi trẻ sốt cao trên 38,5 °C, cha mẹ thường lo lắng, tìm cách hạ sốt hiệu quả. Bên cạnh những biện pháp vật lý như lau nhẹ, chườm ấm, thay đổi bỉm, quần áo, cha mẹ có thể sử dụng thuốc giảm sốt cho trẻ với nhiều dạng bào chế phù hợp với tình trạng sức khỏe của bé.

Hiện nay, trên thị trường có 3 loại thuốc phổ biến: dạng tiêm truyền tĩnh mạch, dạng uống và dạng đặt hậu môn.

• Hoạt chất thường sử dụng: Paracetamol hay còn gọi là Acetaminophen với các tên thương hiệu như Perfalgan, Paracetamol Kabi...1g/ 100ml
• Loại thuốc này thường chỉ sử dụng tại các cơ sở y tế, không nên tự y áp dụng ở nhà
• Ưu điểm của dạng này là tránh được sự phá hủy và mất mát thuốc ở đường tiêu hóa, giúp hấp thụ thuốc ổn định hơn. Thuốc có tác dụng nhanh, duy trì hiệu quả liên tục, đo lường liều lượng chính xác, đặc biệt thích hợp cho trẻ nhỏ, kiểm soát tốc độ đưa thuốc, phù hợp với người bệnh nặng, không uống được, hoặc không đặt hậu môn được.
• Nhược điểm: Yêu cầu điều kiện vô trùng nghiêm ngặt do độ an toàn thấp, có thể gây sốc, đau, áp xe, nhiễm trùng không chỉ ở vị trí tiêm mà còn có thể dẫn đến nhiễm trùng máu nếu kỹ thuật tiêm truyền không vô trùng. Việc sử dụng cần phải được thực hiện bởi chuyên gia y tế và không nên tự y áp dụng cho trẻ nhỏ. Ngoài ra, loại thuốc này thường có giá cao hơn so với các loại khác và cần kèm theo các vật tư như bơi, kim tiêm, dây truyền dịch.

• Hoạt chất thường sử dụng là Paracetamol (với các tên thương hiệu như Efferalgan, Hapacol, Panadol, Tylenol...) và Ibuprofen (với các biệt dược có trên thị trường như Brufen, Gofen, Sotstop...) hay viên kết hợp paracetamol với ibuprofen như Alaxan...
• Ưu điểm của dạng thuốc uống là cách sử dụng thuốc đơn giản, thuận tiện, dễ sử dụng. Nói chung, dạng này an toàn hơn so với đường tiêm với các dạng bào chế có sẵn và giá cả khá hợp lý.
• Nhược điểm: Hấp thu thuốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng sinh lý, cách sử dụng thuốc, các loại thuốc kèm theo, thức ăn, đồ uống sử dụng gần thời điểm uống thuốc... và thời gian có tác dụng lâu hơn so với đường tiêm.
• Dạng uống bao gồm viên uống (viên nén, viên nang, viên sủi bọt), gói bột và siro. Mỗi loại có ưu và nhược điểm cũng như lưu ý sử dụng riêng:

+ Dạng siro: hấp thu nhanh hơn so với viên, thường có mùi thơm và vị ngọt dễ uống, giảm kích ứng đường tiêu hóa và phù hợp cho trẻ nhỏ, nhưng khó bảo quản và vận chuyển, thời gian sử dụng sau khi mở nắp ngắn và một số sản phẩm cần bảo quản ở nhiệt độ mát trong tủ lạnh. Cha mẹ nên pha loãng với nước để trẻ dễ uống và tăng hiệu quả hấp thu thuốc. Dạng này cũng dễ chia liều hơn so với viên.

+ Dạng gói bột pha thành dung dịch hoặc hỗn dịch uống, viên sủi bọt: tương tự như dạng siro, dễ chia liều, dễ uống và dễ hấp thu, phù hợp với trẻ nhỏ không thể nuốt nguyên viên.

+ Dạng viên nén hoặc viên nang: dễ đóng gói, bảo quản và vận chuyển, nhưng trẻ nhỏ cần nghiền nhỏ hoặc chọc nang để lấy thuốc và lấy liều chính xác khó khăn. Dạng này chỉ phù hợp cho trẻ lớn, uống nguyên viên.

• Hoạt chất thường sử dụng là Paracetamol với các tên thương hiệu phổ biến như Efferalgan suppo với nhiều hàm lượng.
• Ưu điểm: Dạng thuốc này phù hợp với trẻ khó uống thuốc như trẻ nhỏ, hay nôn mửa, tắc ruột, mất ý thức... Ngoài ra, dạng này tránh mùi khó chịu, kích ứng đường tiêu hóa, và không bị ảnh hưởng bởi dịch vị và hệ men ở đường tiêu hóa.
• Nhược điểm: Hấp thu không đều, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tính chất của hoạt chất, tá dược, kỹ thuật sản xuất, sinh lý trực tràng... Các thuốc này khó bảo quản hơn so với các dạng khác, có thể tan chảy ở nhiệt độ từ 37 độ trở lên, thường được lưu trữ ở ngăn mát tủ lạnh, đặc biệt là trước khi sử dụng. Dạng này thường có giá cao hơn so với dạng uống. Không nên sử dụng dạng này cho trẻ đang có vấn đề về tiêu hóa, táo bón, tiêu chảy, hoặc các bệnh lý vùng trực tràng.

• Thuốc dành cho trẻ thường được tính theo cân nặng, cụ thể như sau:

+ Liều dùng của paracetamol là 10-15mg/kg/ lần, cách nhau 4-6 giờ, liều tối đa mỗi ngày không quá 75mg/kg và không vượt quá 4g/ ngày. Liều lượng áp dụng cho tất cả các hình thức và dạng sử dụng.

+ Liều dùng của ibuprofen là 4-10mg/kg/ lần, cách nhau 6-8 giờ, liều tối đa mỗi ngày không quá 40mg/kg và không vượt quá 2400mg/ ngày

• Thuốc giảm sốt có nhiều biệt dược chứa cùng hoạt chất, cần cẩn trọng để tránh quá liều và nguy cơ ngộ độc.

Nguồn tham khảo: Dược lâm sàng, Uptodate