Bí quyết nhận biết khi nên im lặng

Đặt lại một cái nhìn về ranh giới cá nhân. Bạn nên cân nhắc giới hạn thể chất, cảm xúc, và tinh thần của mình. Ranh giới thể chất bao gồm quyền riêng tư, không gian và cơ thể của bạn. Ví dụ, bạn sẵn sàng tham gia hoạt động nào – trong từng mối quan hệ của bạn với người khác (ôm, bắt tay, hôn, v.v) – hoặc trong hoạt động giải trí (đi bộ thay vì chạy bộ sau khi phẫu thuật đầu gối, hoặc nói có với trò trượt nước chứ không phải nhảy dù). Ranh giới về mặt cảm xúc là khi bạn thiết lập giới hạn giữa trách nhiệm với cảm xúc của chính mình và của người khác. Ranh giới tinh thần bao gồm suy nghĩ, giá trị, và quan điểm của bạn.

• Có lẽ viết ra suy nghĩ và cảm giác của mình về giới hạn cá nhân sẽ giúp ích cho bạn. Sau đó, bạn có thể đọc lại danh sách này trong tương lai để giúp bản thân đưa ra quyết định khó khăn.

Nhìn lại những lần hối hận vì đã đồng ý. Dành thời gian để ghi lại chúng hoặc xem xét lại những thời điểm khi bạn vượt quá giới hạn và cảm thấy không thoải mái. Hãy suy nghĩ về những người liên quan và tình huống đã xảy ra. Nhìn nhận sự kiện trong quá khứ như vậy sẽ giúp bạn đưa ra quyết định tốt hơn trong tương lai.

Chăm chỉ lắng nghe cảm giác của bản thân. Cảm giác sẽ giúp bạn hiểu rõ vị trí mà bạn cần thiết lập giới hạn. Hãy cẩn thận với mọi điều khiến bạn cảm thấy tức giận hoặc khó chịu. Đôi khi, sự tức giận cũng xuất phát từ việc vượt quá giới hạn cá nhân. Nếu tình huống hoặc sự tương tác cá nhân khiến bạn tức giận hoặc khó chịu một cách không hợp lý, hãy tự hỏi về nguyên nhân gây ra cảm xúc đó.

• Liệu bạn có cảm thấy như bạn đang bị lợi dụng hoặc không được đánh giá cao? Có phải phản ứng của bạn là do kỳ vọng từ người khác đối với bạn? Sự tức giận và không thoải mái có thể là dấu hiệu cho thấy bạn không thiết lập giới hạn như bạn cần.

Cho phép bản thân giữ vững giới hạn cá nhân. Nhiều người khi tìm hiểu về giới hạn cá nhân của họ để nhận biết khi nên từ chối, họ nhận ra rằng họ cảm thấy nghi ngờ, sợ hãi và cảm thấy có lỗi. Hãy nhớ rằng từ chối không phải là ích kỷ, và việc từ chối là cách để chăm sóc sức khỏe và sức khỏe tinh thần của bản thân.

Thực hành bài tập 'xây dựng giới hạn'. Điều này sẽ giúp bạn cảm nhận rõ giới hạn của mình – điều mà các chuyên gia coi là quan trọng nhất. Nhà tâm lý học đã phát triển các bài tập giúp bạn nhận biết giới hạn của mình để nhận ra khi nào bạn cần nói không.

• Chọn loại giới hạn mà bạn muốn khám phá – tinh thần, thể chất hoặc cảm xúc. Hãy tập trung vào điều này khi bạn thực hiện bài tập.
• Đóng mắt và hình dung rằng bạn đang đứng giữa một vòng tròn mà bạn đã vẽ xung quanh bản thân. Vòng tròn có thể lớn hoặc nhỏ tùy thuộc vào sở thích của bạn – hãy tạo ra một không gian làm cho bạn cảm thấy thoải mái nhất.
• Hãy tưởng tượng rằng vòng tròn của bạn biến thành một bức tường. Bạn có thể xây dựng bức tường ấy từ bất kỳ vật liệu nào bạn muốn – thủy tinh dày, xi măng xám, gạch hoặc vữa – chỉ cần đảm bảo rằng nó vững chắc.
• Bây giờ, hãy tưởng tượng rằng bạn có khả năng kiểm soát bức tường đó. Bạn có thể làm cho một lỗ nhỏ tạm thời để cho điều gì đó đi vào hoặc ra khỏi bức tường, bạn có thể mở cửa sổ nhỏ, hoặc loại bỏ một viên gạch từ bức tường để tạo ra một khe hở. Hãy suy nghĩ về việc kiểm soát bức tường của bạn và về việc trở nên an toàn và mạnh mẽ trong vòng tròn mà bạn đã tạo ra.
• Đứng trong bức tường khoảng một phút.
• Thực hiện bài tập này mỗi ngày.

Thực hành cách từ chối. Biết rõ khi nào cần nói không đòi hỏi thời gian và sự rèn luyện, và dần dần, bạn sẽ học được cách nhận biết tình huống khi cần từ chối. Hãy thực hiện việc từ chối một cách rõ ràng để đối phương không cảm thấy bối rối hoặc nghĩ rằng bạn sẽ thay đổi quyết định và đồng ý. Cung cấp một lý do ngắn gọn nhưng rõ ràng về việc từ chối, và hãy trung thực thay vì viện cớ.

• Đảm bảo bạn diễn đạt lòng tôn trọng khi từ chối – hãy cho người đó hoặc tổ chức biết rằng bạn đánh giá cao họ và công việc của họ nhưng bạn không thể thực hiện nhiệm vụ mà họ đề xuất.

Xác định những ưu tiên quan trọng nhất của bạn. Để có thể đưa ra quyết định chính xác về việc khi nên từ chối, bạn cần phải xác định những mục tiêu quan trọng nhất trong cuộc sống của mình. Để làm điều này, hãy dành thời gian để xem xét 10 yếu tố mà bạn cho là quan trọng nhất để làm cuộc sống của bạn trở nên hạnh phúc hơn. Đừng lo lắng về việc lựa chọn những điều bạn 'nên' chọn - hãy tập trung vào những yếu tố làm cho bạn cảm thấy hạnh phúc.

• Sau khi hoàn thành danh sách, hãy giữ nó.
• Vài ngày sau đó, viết ra một danh sách khác (không nhìn vào danh sách ban đầu). Giữ danh sách này.
• Lặp lại quá trình sau vài ngày.
• Xem lại cả ba danh sách và kết hợp chúng thành một. Ghi chú lại bất kỳ ý tưởng nào lặp lại và kết hợp các mục giống nhau.
• Xếp hạng ưu tiên của bạn.
• Sử dụng danh sách kết quả cuối cùng này như một nguồn lực để giúp bạn đưa ra quyết định bằng cách tự hỏi bản thân về cách mà các quyết định khác nhau sẽ ảnh hưởng đến ưu tiên của bạn.

Từ chối khi bạn quá bận rộn. Nếu bạn cảm thấy bị áp đặt, việc chấp nhận một nhiệm vụ khác sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực đối với công việc hiện tại, sức khỏe cả về thể chất và tinh thần, cũng như mối quan hệ của bạn. Bạn có thể bỏ qua các chi tiết nhỏ, bạn có thể bị ốm hoặc kiệt sức, hoặc mối quan hệ với bạn bè và gia đình của bạn có thể bị ảnh hưởng.

• Hãy nhớ rằng sức khỏe và sự khỏe mạnh của bạn quan trọng hơn việc hoàn thành một nhiệm vụ mới.

Thực tế về khả năng của bạn. Chuyên gia kinh doanh cho rằng con người thường quá lạc quan về khả năng hoàn thành công việc một cách nhanh chóng và hoàn hảo của mình. Hãy dành thời gian để đánh giá một cách trung thực xem liệu bạn có kỹ năng, khả năng và thời gian để thực hiện yêu cầu được giao cho bạn hay không. Đừng nói có mà kèm theo niềm tin rằng bạn có thể 'thay đổi quy tắc' sau này. Hãy rõ ràng và thành thật với bản thân và người khác từ lúc đầu để bạn có thể nhận biết khi nên từ chối - và thời điểm hoàn hảo để nói không.

Sử dụng thời gian để đưa ra quyết định chính xác. Nếu bạn không chắc chắn liệu việc đồng ý có phải là lựa chọn đúng đắn, hãy thành thật nói cho người đó biết rằng bạn cần thêm thời gian để suy nghĩ. Sau đó, dành thêm một chút thời gian - thậm chí vài ngày - để xem xét lại, nghiên cứu và tìm kiếm ý kiến.

Đặt ra danh sách ưu và nhược điểm về mục tiêu lâu dài của bạn. Ngồi xuống và viết ra danh sách - trên giấy, máy tính, hoặc thậm chí trên điện thoại - về lý do bạn cần nói có hoặc không với các cơ hội hiện tại. Làm điều này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định chính xác hơn, bởi vì bạn có thể nhận ra liệu cơ hội 'tuyệt vời' mà ban đầu bạn nghĩ là không thể bỏ lỡ có thực sự là như vậy không.

• Khi đọc lại danh sách, hãy suy nghĩ về mục tiêu lâu dài của bạn. Việc nói có bây giờ có giúp bạn tiến gần hơn đến mục tiêu của mình không?

Đánh giá 'chi phí cơ hội' khi nói không. Nếu cơ hội liên quan đến kinh doanh hoặc tài chính - từ việc trông trẻ cho khách hàng mới đến việc giao hàng tại nhà thay vì tự đi đến siêu thị - bạn cần tính toán 'chi phí cơ hội'.

• Bắt đầu bằng cách tính giá trị một giờ của bạn khi làm việc có trả lương.
• Đối với từng cơ hội, hãy tính toán chi phí để đưa ra quyết định xem có nên từ chối hay không.
• Ví dụ, nếu bạn nhận được 300,000 VND mỗi giờ làm việc, việc giao hàng tại nhà có giá 200,000 VND nhưng mất hai giờ. Nếu bạn phải chọn giữa việc làm việc trong hai giờ đó và tự đi đến siêu thị, có lẽ bạn sẽ chọn làm việc (kiếm được 600,000 VND) và trả 200,000 VND cho phí giao hàng.
• Chi phí cơ hội chỉ là một phần của quá trình ra quyết định. Nó sẽ giúp bạn hiểu rõ về khía cạnh tài chính của tình hình nhưng thường thì còn có nhiều yếu tố khác cần xem xét khi ra quyết định phức tạp.

Đánh giá xem bạn có đủ kỹ năng và năng lực để nói có. Nếu bạn nhận nhiệm vụ hoặc dự án mà bạn chưa sẵn sàng thực hiện, bạn sẽ gặp khó khăn trong quá trình làm việc đó. Bạn sẽ cảm thấy căng thẳng và kết quả có thể không đạt yêu cầu.

• Nếu bạn từ chối ngay bây giờ và chuẩn bị kỹ càng, bạn sẽ tự tin hơn khi nhận nhiệm vụ lần sau - biết rằng bạn đã sẵn sàng. Hoặc có thể dự án không phù hợp với bạn. Đừng tự đặt mình vào tình thế mà bạn sẽ chấp nhận thất bại.

Đánh giá xem việc nói có có làm mất cam kết bạn đã đặt ra không. Nếu bạn rất bận rộn, hãy xem xét xem bạn có đủ thời gian để hoàn thành nhiệm vụ mà người khác yêu cầu hay không. Ví dụ, nếu bạn là sinh viên và có nhiều cam kết, làm việc bán thời gian hoặc tình nguyện không phải là ý tưởng tốt nếu nó ảnh hưởng đến việc hoàn thành bài tập của bạn.

• Tương tự, nếu bạn điều hành doanh nghiệp riêng và việc nhận thêm khách hàng mới sẽ ảnh hưởng đến dự án hiện tại, hãy cân nhắc kỹ trước khi tiến hành. Bạn có đáng để đánh mất cả hai khách hàng chỉ vì dự án không được thực hiện một cách chuyên nghiệp không?

Tự đặt câu hỏi liệu yêu cầu đó có thực tế không. Đôi khi, người khác đề xuất một công việc mà họ cần sự giúp đỡ mà không biết rõ điều họ muốn hoặc không suy nghĩ về cách thức thích hợp để yêu cầu. Nếu bạn không chắc chắn liệu yêu cầu đó có phù hợp hay không - điều đó có thể xảy ra - hãy nghiên cứu để hiểu rõ hơn.

• Đừng đồng ý trừ khi bạn chắc chắn rằng bạn có thể thực hiện công việc theo cách mà họ yêu cầu.
• Đừng ngần ngại nói 'có lẽ' hoặc thảo luận về cách thiết thực để hoàn thành mục tiêu.

Xin lời khuyên. Nếu bạn không biết chắc liệu bạn nên từ chối hay không, hãy tìm ý kiến từ người cố vấn đáng tin cậy. Nếu bạn là sinh viên, đó có thể là giáo viên hoặc giáo sư của bạn. Bạn cũng có thể tham khảo ý kiến từ cha mẹ, bạn bè hoặc thành viên khác trong gia đình. Họ sẽ giúp bạn nhìn nhận vấn đề từ góc nhìn rộng hơn và thường mang đến quan điểm mới mẻ về tình hình phức tạp mà bạn đang đối mặt.

• Hiểu rõ giới hạn của mình và thiết lập ranh giới vững chắc nhưng linh hoạt không đồng nghĩa với việc bạn đang trừng phạt người khác. Bạn không từ chối vì muốn tổn thương họ. Duy trì giới hạn là để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho chính bản thân - để duy trì sức khỏe và an ninh cho bạn trong hiện tại và tương lai.
• Hãy quyết đoán, bình tĩnh, mạnh mẽ và lịch sự khi từ chối. Nếu ai đó không chấp nhận sự từ chối, hãy thông báo về hậu quả của hành động nếu họ xâm phạm ranh giới cá nhân của bạn.

• Hãy tin vào bản năng của bạn và luôn ưu tiên an toàn cá nhân khi đối mặt với các tình huống có thể đe dọa.