Buzz
Rèn luyện kỷ luật giúp con hành xử đúng đắn, thay vì trừng phạt. Phương pháp rèn luyện kỷ luật phù hợp với độ tuổi của con. Khi rèn luyện kỷ luật cho con, hãy bắt đầu bằng việc lập ra những quy định dễ hiểu. Đảm bảo sự nhất quán và áp dụng nguyên tắc giúp trẻ thành công. Hãy luôn động viên và khen ngợi con khi làm điều tốt.
Các bước
Đặt ra quy định và duy trì sự nhất quán
Thiết lập nội quy gia đình. Hãy cho con biết sự khác biệt giữa hành vi phù hợp và không phù hợp. Đặt ra quy định gia đình để con biết mình cần làm gì và hậu quả của việc không tuân thủ. Quy định và hình phạt sẽ thay đổi theo độ tuổi và trình độ của con. Hãy linh hoạt điều chỉnh quy định khi con hiểu rõ hơn hoặc cần ranh giới mới.
Xây dựng lịch trình cho trẻ Giữ cho trẻ có lịch trình giúp họ cảm thấy an toàn và biết trước những gì sắp diễn ra. Nếu thấy trẻ không hợp tác vào cùng thời điểm mỗi ngày, hãy xây dựng lịch trình phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Giới thiệu hệ quả tất yếu cho trẻ Hãy để trẻ trải nghiệm hệ quả của hành động của mình. Đảm bảo rằng hệ quả là phù hợp và giúp trẻ rút ra bài học từ lỗi lầm của mình.
Luôn nhất quán trong việc áp dụng hình phạt Đảm bảo rằng trẻ biết bạn sẽ luôn áp dụng hình phạt mỗi khi cần thiết, và không thể lẩn tránh được. Điều này giúp trẻ hiểu rõ hành vi của mình có hậu quả.
Đặt ra mong đợi thiết thực Đừng đặt ra mong đợi quá cao hoặc quá thấp. Hãy hiểu rõ và tôn trọng đặc điểm riêng của từng đứa trẻ để có những mong đợi phù hợp.
Rèn luyện kỷ luật cho trẻ mới biết đi hoặc trẻ nhỏ
Kỹ năng chuyển hướng sự chú ý của trẻ. Trẻ ở độ tuổi 1, 2 hoặc 3 thường tạo ra nhiều tình huống rối bời khi mới học đi! Khi trẻ thực hiện hành động không phù hợp hoặc không muốn chia sẻ với trẻ khác, bạn có thể dẫn dắt con sang hoạt động khác. Hãy lưu ý khen ngợi khi con chấp nhận hoạt động thay thế.
- Tuy nhiên, nếu trẻ có hành vi gây nguy hiểm cho bản thân hoặc trẻ khác, hãy can thiệp ngay lập tức. An toàn luôn được ưu tiên hàng đầu.
Cung cấp cảnh báo cho trẻ. Trẻ nhỏ cần được nhắc nhở. Khi trẻ chuẩn bị làm điều không đúng hoặc hành xử không thích hợp, hãy cung cấp cảnh báo. Khi nghe thấy cảnh báo, con sẽ hiểu hậu quả của hành vi đó. Sử dụng cấu trúc “Nếu...thì” để con nhận ra hậu quả của mình.
- Ví dụ, bạn có thể nói “Đánh người là không đúng. Nếu con vẫn đánh, con sẽ bị phạt đứng/ngồi yên”.
Áp dụng biện pháp phạt đứng/ngồi yên. Đây là biện pháp thích hợp cho trẻ nhỏ và giúp trẻ trở lại trạng thái bình thường. Khi trẻ mất kiểm soát hoặc không nghe lời, cần áp dụng biện pháp phạt đứng/ngồi yên. Thường thì biện pháp này khá hiệu quả với trẻ nhỏ vì giúp trẻ bình tĩnh lại và có thời gian nghe nhận xét về hành vi của mình.
- Phụ huynh thường áp dụng thời gian phạt đứng/ngồi yên theo độ tuổi của con. Bạn cũng có thể cho con đứng/ngồi yên đến khi con bình thường trở lại.
Giải thích ngắn gọn và nhẹ nhàng. Con vẫn đang xây dựng từ vựng, nên hãy tránh nói quá dài dòng về hành vi và hình phạt của con. Nói ngắn gọn bằng vài từ mà trẻ hiểu được. Bạn cần nói cho con biết con đã làm sai điều gì và lý do con phải nhận hình phạt. Đồng thời, hãy hướng dẫn con làm thế nào trong tương lai.
- Ví dụ, bạn có thể nói “Vì con đánh An, nên con bị phạt đứng/ngồi yên. Chúng ta không được đánh người khác. Lần sau nếu con cảm thấy không vui, hãy đến với mẹ”.
Cho con một số lựa chọn cơ bản. Trẻ mới biết đi thích cảm giác được kiểm soát vì đang phát triển tính độc lập. Nếu con không làm theo yêu cầu vì không muốn, hãy cho con một số lựa chọn. Điều này giúp hạn chế suy nghĩ của con và kiểm soát những gì sẽ xảy ra tiếp theo.
- Ví dụ, bạn có thể để trẻ chọn quần áo hoặc nghe câu chuyện trước khi đi ngủ. Nếu con không muốn mang giày, hãy gợi ý con chọn giữa đôi giày màu xanh hoặc đỏ.
- Lựa chọn cũng có thể là mặc áo khoác hoặc bị phạt đứng/ngồi yên. Bạn có thể nói: “Đó là quyền lựa chọn của con. Con muốn làm gì?”
Đề xuất hành vi thay thế. Thay vì chỉ trích hành vi của con, hãy hướng dẫn con nên làm gì. Đôi khi trẻ không biết cách đúng làm, vì vậy cần được chỉ dẫn.
- Ví dụ, nếu con thường nghịch phá chú cún, bạn có thể nói “Hãy vuốt ve cún như này nhé con”.
Thực hiện việc rèn luyện kỷ luật cho trẻ tiểu học
Áp dụng hình phạt một cách công bằng. Dù con đã gặp hậu quả tự nhiên, bạn vẫn có thể áp dụng hình phạt một cách công bằng. Sự liên kết logic giữa hành vi và hình phạt giúp con hiểu rõ hơn về hậu quả của hành động.
- Ví dụ, nếu con nói dối về việc hoàn thành việc nhà, bạn có thể giao thêm việc nhà cho con.
Tập trung vào hành vi của con. Trẻ tiểu học đã đủ lớn để hiểu hành động của mình. Tận dụng cơ hội này để thể hiện sự thông cảm và giải thích cho con hiểu tại sao một số hành vi không phù hợp và tiêu cực.
- Ví dụ, nhiều trẻ tiểu học bắt đầu nói dối để thu hút sự chú ý hoặc vượt qua ranh giới. Nếu con bắt đầu nói dối, hãy giải thích cho con biết việc nói dối gây tổn thương cho người khác, khiến con trở thành người không đáng tin cậy và ảnh hưởng đến các mối quan hệ bạn bè.
Cho con có quyền lựa chọn trách nhiệm của mình. Trẻ tiểu học thích có lựa chọn để cảm nhận khả năng kiểm soát và từ đó hăng hái hoàn thành công việc. Nếu gặp khó khăn trong việc yêu cầu con làm việc nhà (hoặc bài tập), hãy thử hỏi xem con muốn chọn làm gì.
- Với việc nhà, bạn có thể đưa ra 6 lựa chọn cho con chọn 4 việc muốn làm.
- Một số phụ huynh thưởng quà hoặc tiền cho việc con làm thêm việc nhà. Nếu con muốn điều đó, hãy để con nỗ lực để đạt được bằng cách chọn việc nhà qua việc bốc thăm. Việc đòi hỏi nhiều công sức sẽ nhận được phần thưởng lớn hơn hoặc nhiều tiền hơn!
Hỗ trợ trẻ vượt qua khó khăn về trách nhiệm. Một số trẻ gặp khó khăn vì không hoàn thành trách nhiệm ở nhà hoặc trường học. Dù nguyên nhân có thể là do lười biếng, nhưng bạn có thể tạo điều kiện tốt nhất giúp trẻ thành công.
- Nếu con thường vật lộn với bài tập về nhà, bạn sẽ sắp xếp thời gian riêng cho con.
- Nếu con thường dậy muộn và không kịp giờ đi học, hãy lập kế hoạch để con có thể thong thả chuẩn bị vào buổi sáng. Bạn có thể yêu cầu con chuẩn bị sẵn tập vở và đồng phục vào tối hôm trước.
Khen ngợi khi con làm tốt. Khi con hoàn thành một việc gì đó tốt, hãy cho con biết bạn tự hào! Được khen ngợi và công nhận là rất quan trọng với trẻ.
- Ví dụ, bạn có thể nói “Mẹ biết con không thích dọn phòng, nhưng mẹ tự hào khi con đã làm. Bây giờ con có thể đi chơi với bạn”.
Thực hiện việc rèn luyện kỷ luật cho trẻ ở độ tuổi thiếu niên và thiếu niên
Tham gia vào việc thiết lập giới hạn cùng con. Lắng nghe góc nhìn của con về sự công bằng và hợp lý sẽ rất hữu ích. Khi con có vai trò trong việc đặt ra giới hạn và quy định hành vi của mình, con sẽ dễ dàng tuân thủ những gì đã được đề ra.
- Bạn có thể cho con biết bạn luôn sẵn lòng lắng nghe ý kiến về nội quy gia đình. Nếu con muốn thay đổi điều gì đó, hãy cho con cơ hội đưa ra lý lẽ hoặc giải pháp thay thế.
Thu hồi các đặc quyền. Khi con chống đối, bạn có thể thu hồi các đặc quyền như thời gian xem TV, sử dụng điện thoại hoặc máy tính. Con có thể nhận lại các đặc quyền này thông qua hành vi tích cực.
- Ví dụ, nếu con 13 tuổi chưa chịu tuân thủ, bạn có thể thu hồi điện thoại của con trong một ngày. Nếu con vẫn không tuân thủ khi hết hạn, bạn có thể thu hồi thêm một ngày nữa. Hãy cho con biết rằng con có thể nhận lại các đặc quyền khi có hành vi tích cực.
Yêu cầu con ngừng cãi lời và hành vi thiếu tôn trọng. Trẻ ở tuổi thiếu niên thường có xu hướng cãi lời cha mẹ. Hãy dạy con biết tôn trọng bạn dù có khác biệt ý kiến. Hãy cho con cơ hội thay đổi cách nói. Nếu không, bạn sẽ kết thúc cuộc trò chuyện.
- Hãy dạy con cách thể hiện sự tôn trọng và nói nhỏ tiếng khi ở nhà.
Chú ý đến ý kiến của con. Dù con cần tôn trọng bạn, nhưng bạn cũng cần tôn trọng con. Hãy lắng nghe khi con muốn nói với bạn. Có lẽ sau hành vi của con có lý do hay ngoại lệ nào đó, hãy lắng nghe con giải thích. Hãy cho con biết bạn quan tâm đến những gì con nói và cảm xúc của con.
- Ví dụ, bạn có thể nói: “Hôm qua con về muộn, bố muốn biết lí do”.
Thỏa thuận với con. Trẻ ở tuổi thiếu niên thường làm trái quy định hoặc nổi loạn. Nếu bạn đưa ra nhiều quy định cứng nhắc, hãy sẵn lòng đối mặt với việc quy định bị vi phạm. Hãy thỏa thuận với con để cả hai bên đều hài lòng.
- Ví dụ, nếu bạn muốn con cập nhật thông tin về việc đi đâu và với ai, bạn có thể đồng ý mua cho con điện thoại di động nhưng điều kiện là con sẽ sử dụng để liên lạc với bạn. Nếu không, bạn sẽ thu hồi điện thoại.
Lời khuyên
- Không đe dọa con. Khi tức giận với trẻ, bạn có thể nói những lời bạn sẽ hối hận sau này. Điều này làm mất uy tín của bạn và giảm hiệu quả của kỷ luật.
- Tránh áp dụng hình phạt nặng nề.
- Không đánh con. Sử dụng vũ lực không giải quyết vấn đề mà chỉ làm trẻ hiểu rằng vấn đề có thể giải quyết bằng vũ lực. Đồng thời, trẻ cũng học được cách gây hấn.
- Dành thời gian chăm sóc con. Nếu bạn nghĩ rằng trẻ làm quậy để thu hút sự chú ý, hãy dành thời gian riêng với con mỗi ngày, chỉ có bạn và con.
- Rèn kỷ luật cho trẻ mới biết đi là một chủ đề rộng lớn, đặc biệt là khi nó góp phần hình thành thói quen tốt cho quá trình rèn luyện kỷ luật khi trẻ lớn lên.
- Nếu trẻ có vấn đề khuyết tật, hãy không kỷ luật trẻ như với trẻ bình thường.
