Được sử dụng làm thảo dược hàng ngàn năm qua, nửa cân củ nhân sâm chất lượng cao đáng giá hàng trăm đô-la, và những người trồng kiên nhẫn có thể thu hoạch nhân sâm trồng theo 'mô hình hoang dã' với số lượng lớn. Phương pháp mô tả dưới đây yêu cầu phải trồng bảy năm mới có thể thu hoạch, nhưng sẽ cho ra nhân sâm chất lượng cao và ít nguy cơ cây lây lan bệnh cho cây. Ngoài ra bạn còn có thể trồng nhân sâm dưới bóng râm nhân tạo và chỉ mất bốn năm trồng, nhưng phương pháp này đòi hỏi nhiều nỗ lực, kinh phí cao hơn, và nhân sâm có chất lượng thấp hơn, cách này chỉ khả thi khi trồng với quy mô lớn.
Các bước
Chọn địa điểm trồng

Xây dựng Chiến lược Tiếp thị cho Sản phẩm Nhân sâm. Trước khi bắt đầu trồng nhân sâm, hãy tìm hiểu cách tiếp thị sản phẩm sau khi thu hoạch. Một lựa chọn là liên kết với một cơ sở trung gian có giấy phép uy tín tại địa phương. Bạn có thể thăm cơ sở của họ, mang theo sản phẩm của mình để kiểm tra và đàm phán giá cả. Nếu không hài lòng với giá, bạn có thể thử tìm những đối tác khác.
- Bạn cũng có thể lựa chọn từ danh sách các cơ sở trung gian được cấp phép trong khu vực. Có thể có một số cơ sở tại nơi bạn sinh sống để bạn tham khảo giá và chọn lựa sản phẩm tốt nhất.
- Nếu muốn tự tiếp thị và xuất khẩu sản phẩm, hãy xem xét việc xin giấy phép kinh doanh. Quy định có thể thay đổi tùy theo địa phương, vì vậy hãy nắm rõ các quy định tại nơi bạn sinh sống. Ít nhất, bạn sẽ cần điền đơn đăng ký và thanh toán phí.
- Một số người cũng bán sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử như eBay. Tuy nhiên, để làm điều này, bạn cần phải có giấy phép xuất khẩu.

Thành thạo Phương pháp Trồng Nhân sâm theo Mô hình Hoang dã. Phương pháp này mô phỏng môi trường tự nhiên của cây. Nhân sâm trồng theo cách này cần đến 8 năm để trưởng thành, với củ có giá trị cao hơn về màu sắc và hình dáng so với cách trồng thông thường. Bạn có thể thử thay đổi phương pháp một chút bằng cách sử dụng bóng râm nhân tạo hoặc xới đất, nhưng như vậy là bạn đang trồng nhân sâm trong rừng, chúng sẽ phát triển với hình dáng khác và giá trị thấp hơn.
- Phương pháp trồng nhân sâm thông thường sẽ trưởng thành sau 4 năm, nhưng đòi hỏi nhiều công sức, có nguy cơ lây bệnh cao, và chi phí khoảng 400 – 900 triệu đồng mỗi hecta. Hầu hết các nông dân trồng quy mô nhỏ lựa chọn phương pháp mô tả trong bài viết này, cho ra cây có giá trị hơn và chi phí xấp xỉ 60 triệu đồng cộng với công trồng. Cần lưu ý rằng đây chỉ là ước tính chi phí.

Tìm hiểu Môi trường Thích hợp. Nếu bạn muốn trồng nhân sâm theo 'Mô hình Hoang dã', bạn cần có mảnh đất trong môi trường tự nhiên. Nhân sâm phát triển tốt trong điều kiện khí hậu mát mẻ, ôn hòa với rừng cây gỗ cứng có lượng mưa hàng năm 500 – 1000 mm. Điều kiện môi trường này thường có ở vùng Tây Bắc, Trung Tây và Đông Bắc Hoa Kỳ, phía nam Canada và các vùng núi phía bắc Hoa Kỳ.
- Nếu bạn không chắc chắn liệu nhân sâm có phát triển được ở khu vực bạn sống hay không, bạn có thể tìm hiểu trên internet hoặc liên hệ với Ban Quản lý Môi trường Hoang dã địa phương.

Xin mọi Giấy phép và Chứng nhận về việc Trồng và Bán Nhân sâm. Quy định về trồng nhân sâm khác nhau ở các nước, nhưng bạn cần có giấy phép và chứng nhận, đặc biệt nếu bạn trồng nhân sâm với mục đích kinh doanh. Hãy tìm hiểu về quy định ở khu vực của bạn và liên hệ với văn phòng dịch vụ chi nhánh, Sở Nông nghiệp hoặc Sở Công thương địa phương để biết bạn cần những gì để có thể trồng nhân sâm hợp pháp. Bạn cũng nên có chứng nhận hữu cơ trước khi bắt đầu trồng. Phương pháp trồng theo 'Mô hình Hoang dã' được đề cập ở đây là phương pháp hữu cơ.
- 19 bang của Hoa Kỳ đã cho phép thu hoạch nhân sâm, trong đó 18 bang yêu cầu nhân sâm chỉ được thu hoạch sau ít nhất 5 năm tuổi với 3 lá, trong khi Illinois yêu cầu cây phải ít nhất 10 năm tuổi với 4 lá.

Chọn Vị trí Thích hợp. Nhân sâm phát triển tốt nhất ở vị trí có nhiều bóng râm (đặc biệt là ở sườn dốc hướng về phía bắc hoặc đông) của rừng cây gỗ cứng ẩm ướt, đặc biệt là những loại cây rụng lá có rễ sâu như bạch dương vàng, sồi, thích đường, hoàng dương. Rừng trưởng thành gồm cây gỗ cứng to với tán cây chặn ít nhất 75% ánh sáng mặt trời là nơi lý tưởng nhất. Cây bụi, tầm xuân và các loại cây bụi cao dày có thể cạnh tranh và hút hết chất dinh dưỡng cho nhân sâm.
- Cách tốt nhất để xác định nơi thích hợp là tìm kiếm nhân sâm mọc hoang dã.
- Vì nhân sâm hoang dã khá hiếm, bạn có thể biết được nơi thích hợp nếu có những 'cây bạn' như cỏ duyên linh, thiên ma, thiên nam tinh, khoai lang dại, mao lương hoa vàng, hoàng tinh, gừng dại hoặc dương xỉ lưỡi rắn. Tìm hình ảnh của những cây này trên internet và kiểm tra xem chúng mọc ở khu vực bạn sống, hoặc nhờ chuyên gia cây trồng ở địa phương giúp đỡ.
- Ngoài ra, bạn nên biết rằng việc trộm cắp nhân sâm là vấn đề khá nghiêm trọng: Hãy chắc chắn rằng vị trí bạn chọn khuất tầm nhìn từ khu dân cư và xa đường mòn hoặc đường đi.

Đánh Giá và Kiểm tra Đất. Đất nên có nhiều mùn và ẩm, có khả năng thoát nước nhanh chóng. Tránh những nơi có đầm lầy và đất sét cứng. Khi đã chọn được vị trí, bạn hãy lấy một vài mẫu đất trọng lượng như nhau xung quanh khu vực sẽ trồng và trộn chúng lại với nhau trong xô nhựa. Mang mẫu đất đi phân tích tại phòng thí nghiệm đất địa phương hoặc trường đại học. Kho dụng cụ làm vườn của bạn cần có dụng cụ kiểm tra độ pH trong đất, tuy nhiên, canxi và photpho sẽ khó đo được nếu bạn tự kiểm tra. Trong khi vẫn có một số tranh cãi về loại đất nào là tốt nhất, những yếu tố bạn nên tìm kiếm là: độ pH 4,5 – 5,5 (đất có độ axit), nồng độ canxi ở mức 350 g trên một mét vuông, nồng độ photpho ở mức 10 g trên một mét vuông.
- Đất có độ ẩm tốt sẽ không đặc hay dính vào tay khi bạn nắm chặt.
- Một số người trồng thích đất có pH trung tính hơn ở mức 6 và 7. Không may là vẫn chưa có đủ nghiên cứu chính xác xác định môi trường lý tưởng cho nhân sâm, nhưng cây thường phát triển tốt trong đất có độ pH ở mức 4 – 7.

Bón phân khi cần thiết. Nếu bạn đã tìm được vị trí lý tưởng ngoại trừ các chất hóa học trong đất, bạn có thể điều chỉnh độ pH hoặc tăng lượng photpho và canxi trên khu vực đất đó. Nếu bạn muốn kinh doanh nhân sâm trồng theo phong cách hoang dã thay vì sâm rừng thông thường, bạn cần tránh việc bón phân hoặc ít nhất chỉ bón phân trên mặt đất thay vì trộn vào đất. Độ pH của đất có thể được tăng bằng cách bón vôi (canxi cacbonat), và tăng nồng độ canxi mà không làm thay đổi độ pH bằng cách sử dụng thạch cao (canxi sulfat).
- Lưu ý rằng nhân sâm có thể phát triển ở những nơi có nồng độ canxi và photpho thấp hơn, nhưng cây có thể phát triển rễ nhỏ hoặc phát triển chậm hơn. Hãy xem xét khoảng cách giữa các cây để tránh cây cạnh tranh lẫn nhau về chất dinh dưỡng.
- Nhớ kiểm tra và điều chỉnh thành phần dinh dưỡng trong đất mỗi năm một lần.
Chuẩn bị hạt

Mua hoặc thu hoạch hạt nhân sâm. Hãy lưu ý rằng một số khu vực có luật cấm hoặc hạn chế việc hái nhân sâm hoang dã; vì vậy, trước khi tìm kiếm nhân sâm hoang dã, bạn nên tìm hiểu về điều này tại quốc gia hoặc khu vực của mình. Nếu bạn không được phép hái nhân sâm hợp pháp hoặc không thể tìm thấy nhân sâm hoang dã, có thể bạn sẽ cần mua hạt từ người trồng địa phương hoặc trên internet. Hạt 'xanh' sẽ rẻ hơn so với hạt đã ủ lạnh nhưng bạn sẽ phải mất vài tháng để chuẩn bị (sẽ được đề cập dưới đây).
- Hạt mềm, mốc, hoặc mất màu không thích hợp để trồng. Bạn có thể đổi trả lại cho người bán.
- Đặt hàng mua hạt trước tháng 7 hoặc tháng 8, và hạt sẽ được chuyển đến vào đầu mùa thu. Nếu chờ đến mùa thu, có thể bạn sẽ phải mua hạt chất lượng kém nhất.

Giữ ẩm cho hạt trước khi trồng. Giữ hạt đã ủ trong túi nhựa và để vào tủ lạnh. Sử dụng bình xịt nước phun lên hạt mỗi tuần cho đến khi sẵn sàng trồng. Nếu hạt bị khô, chúng sẽ chết.

Chuẩn bị hạt để nảy mầm nếu chưa phân tầng. Khi cây sâm ra hạt tự nhiên, hạt sẽ không nảy mầm vào năm sau. Để kích thích nảy mầm, hạt cần phải trải qua quá trình ủ trong một năm, quá trình này làm tách phần vỏ bọc quanh hạt và chuẩn bị cho quá trình nảy mầm. Hầu hết các hạt mua ở cửa hàng đã được ủ, nhưng nếu thu hoạch hạt tự nhiên hoặc mua hạt 'xanh', bạn sẽ cần tự thực hiện quá trình ủ hạt. Phụ thuộc vào số lượng hạt, bạn có thể thực hiện theo một trong những cách sau đây:
- Đặt một lượng nhỏ hạt vào túi lưới mỏng, sau đó buộc lại. Vào mùa thu, chôn túi xuống đất xốp, có bóng râm, sâu khoảng 10-13 cm. Phủ lên 10 cm lớp phủ. Đánh dấu vị trí cẩn thận và giữ cho hạt ẩm, nhưng không quá ẩm.
- Đặt một lượng lớn hạt vào hộp chứa đặc biệt để tránh ẩm và loài gặm nhấm. Làm một hộp gỗ với lưới che bên trên và dưới, sâu khoảng 20-30 cm nếu số lượng hạt đủ xếp thành nhiều lớp. Xếp một lớp hạt xen kẽ với một lớp cát trong hộp. Chôn hộp dưới đất sâu 3-5 cm. Phủ đất lên và đánh dấu vị trí. Tưới nước nếu đất khô.

Trồng mầm hạt vào mùa xuân. Nếu bạn đã chuẩn bị hạt, hãy kiểm tra xem chúng đã sẵn sàng để trồng chưa. Loại bỏ những hạt mềm, mốc, hoặc mất màu. Nếu hạt đã nảy mầm, hãy trồng ngay. Còn lại, hãy để hạt trong hộp và chôn lại, sau đó kiểm tra xem cát hoặc đất có còn ẩm không.

Gieo hạt vào mùa thu. Hầu hết hạt nên được gieo vào mùa thu, sau khi lá rụng nhưng trước khi đất bắt đầu lạnh. Hạt nhân sâm sẽ phát triển tốt nhất khi được gieo vào cuối thu hoặc đầu đông, và nên trồng khi đất ẩm, chẳng hạn sau một cơn mưa.

Ngâm hạt trong dung dịch tẩy và nước trước khi trồng. Nếu hạt không nảy mầm, hãy ngâm chúng trong hỗn hợp gồm 1 phần dung dịch tẩy và 9 phần nước. Để trong 10 phút để diệt bào tử nấm gây hại cho hạt nhân sâm. Những hạt nổi lên là hạt rỗng và chết nên phải loại bỏ. Sau đó rửa hạt còn lại trong nước sạch và đem ra khu vực trồng.
- Bạn cũng có thể xử lý hạt bằng thuốc diệt nấm, nhưng hãy đảm bảo an toàn cho hạt nhân sâm.
Gieo Hạt

Nhổ cỏ dại và dương xỉ xung quanh khu vực. Bạn không cần phải nhổ bỏ tất cả cây cỏ trong khu vực trồng nhân sâm, nhưng các bụi cây thấp có thể cạnh tranh với nhân sâm. Dương xỉ thường tạo ra một loại hóa chất có thể làm chết các cây gần đó, vì vậy hãy nhổ bỏ chúng hoặc tránh trồng nhân sâm gần những cây này.

Trồng hạt nhanh chóng bằng cách rải hạt. Để nhân sâm phát triển tự nhiên, bạn có thể rải hạt lên khu vực trồng. Lấy đi lá rụng trên đất, sau đó rải khoảng 65 -120 hạt trên một mét vuông.

Trồng hạt một cách kỹ lưỡng với số lượng nhỏ. Phương pháp trồng nhân sâm hoang dã không đòi hỏi nhiều dụng cụ, chỉ cần một vài dụng cụ làm vườn tiêu chuẩn. Cào bỏ lớp lá để lộ phần đất. Sử dụng cuốc làm luống chạy dọc theo sườn dốc, không chạy xuống chân dốc. Trồng nhân sâm như sau:
- Trồng hạt cách nhau 15 – 23 cm nếu bạn muốn cây phát triển tự nhiên, nhân sâm từ 7 tuổi trở lên. Khoảng cách rộng giúp giảm nguy cơ lây bệnh.
- Trồng cây cách nhau 3 cm nếu bạn muốn thu hoạch sớm hơn. Phương pháp này phổ biến hơn đối với nhân sâm trồng thông thường, nhưng yêu cầu chăm sóc kỹ lưỡng và tiêu diệt bệnh.

Phủ khu vực trồng bằng lá hoặc lớp đất. Phủ lại lớp lá đã cào ra. Lớp lá giúp giữ ẩm cho đất, rất quan trọng đối với nhân sâm. Lấp 3 – 5 cm lớp phủ, không quá dày để mầm nhân sâm có thể mọc qua. Nếu ở khu vực có mùa đông lạnh, bạn nên phủ 10 cm lớp lá vào mùa thu nhưng giảm dần vào mùa xuân.
- Không nên sử dụng lá sồi toàn bộ, chúng cứng và rộng làm cho mầm nhân sâm khó mọc qua. Bạn cần cắt vụn lá sồi nếu mua nhầm.

Đánh dấu vị trí trồng hoặc dùng thiết bị định vị GPS. Đảm bảo bạn có thể tìm lại khu vực trồng sau 7 năm chờ đợi cây trưởng thành. Dùng thiết bị GPS để xác định chính xác tọa độ của khu vực trồng, tránh để lộ dấu vết cho kẻ săn trộm. Nếu phải đánh dấu vị trí, hãy chắc chắn đánh dấu không quá lòe loẹt.
Chăm sóc và Thu hoạch

Bảo vệ khu vực trồng nhân sâm. Vì giá trị cao của nhân sâm, cần phải bảo vệ chỗ trồng khỏi kẻ săn trộm. Hàng rào có thể không ngăn được những người biết về sâm nhưng có thể giấu chỗ trồng. Bò, chó hay các con vật khác có thể giúp canh giữ, nhưng tránh cho trâu bò vào vườn.

Giảm số lượng cây mỗi năm. Nhân sâm mọc dày có thể lan bệnh hoặc cạnh tranh dinh dưỡng. Sau mỗi mùa sinh trưởng, chuyển cây sang chỗ khác sao cho còn 65 cây trên m², sau đó giảm xuống còn 11 – 22 cây mỗi m² sau 2 năm.
- Bạn cũng có thể trồng ở nơi khác mỗi năm để thu hoạch liên tục.

Nghiên cứu trước khi sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu. Trồng theo mô hình hoang dã giảm nguy cơ bệnh tật nhưng nên tìm hiểu kỹ về phân bón. Liên hệ với phòng môi trường để biết thêm thông tin.
- Sử dụng thuốc trừ sâu có thể làm mất giấy chứng nhận hữu cơ hoặc uy tín bán nhân sâm.

Chờ cây trưởng thành. Cần 7-10 năm cho cây trưởng thành với rễ lớn và có giá trị. Kiểm tra định kỳ để đất ẩm và phủ một lớp lá rụng mỏng.
- Nếu trồng nhiều cây, có thể thu hoạch sau 4 năm nhưng rễ không có giá trị cao.

Cây không mọc quanh năm. Thân cây chết vào mùa thu và mọc lại vào mùa xuân. Càng lớn dần hàng năm, rễ dưới đất cũng lớn lên theo.

Thu hoạch quả đỏ sau 3 năm. Khi cây trưởng thành, quả đỏ sẽ chứa hạt bên trong. Hái vào mùa thu để trồng hoặc bán, nhớ ủ như đã hướng dẫn.

Thu hoạch sau 7 năm. Cây đã trưởng thành trong khoảng 7 năm cho củ chất lượng. Kiểm tra luật địa phương về thời gian thu hoạch.

Đào cẩn thận. Dùng công cụ thích hợp để không làm tổn thương rễ. Lưu ý góc đào và không làm gãy rễ.
-
Lưu ý: cây mọc ở góc 45º, không thẳng xuống. Đào cẩn thận để không gãy rễ.

Rửa và phơi khô. Ngâm rễ trong nước mát, rồi rửa nhẹ và phơi khô trong phòng thoáng khí. Duy trì độ ẩm và lật rễ hàng ngày.
- Không cọ rễ quá mạnh để không làm giảm giá trị.
- Thời gian khô tùy thuộc vào kích thước của rễ.
- Phơi dưới ánh nắng trực tiếp để diệt khuẩn.
Lời khuyên
- Giữ khoảng cách phù hợp để ngăn chặn nấm và dịch bệnh. Một số cây bị bệnh nhưng không cả vườn. Mao lương hoa vàng có thể giảm sâu bệnh và dịch bệnh. Tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi dùng thuốc diệt nấm.
- Cây sẽ tự động ra quả hàng năm. Nếu muốn có vụ mùa liên tục, bạn có thể gieo hạt vào năm đầu hoặc năm thứ hai.
- Số lượng hươu nai không ảnh hưởng lớn đến vụ mùa. Sử dụng chó săn để bảo vệ vườn. Sử dụng bẫy và biện pháp hữu cơ nếu cần thiết.
Cảnh báo
- Cẩn thận khi mua hạt rẻ tiền. Hãy chắc chắn rằng nhà cung cấp tuân thủ quy trình và giá cả hợp lý.
- Trồng nhân sâm là một rủi ro. Hãy cân nhắc trước khi đầu tư. Luôn tuân thủ luật pháp về trồng và kinh doanh nhân sâm.
- Tránh sử dụng bạo lực khi đối đầu với kẻ săn trộm.