Bí quyết Trồng và Duy trì Bonsai

Chọn loại cây. Bạn cần chọn loại cây phù hợp với môi trường và khí hậu nơi bạn sẽ trồng. Đảm bảo chọn các loại cây phổ biến trong vùng sống của bạn.

• Cây rụng lá như cây du Trung Quốc hay Nhật Bản, mộc lan, sồi và táo dại là lựa chọn tốt cho bonsai ngoài trời. Hãy chọn cây có thể phát triển đến kích thước tối đa trong vùng sống của bạn.
• Nếu bạn thích cây thường xanh, hãy chọn cây tùng, thông, vân sam hoặc tuyết tùng.
• Đối với bonsai trong nhà hoặc vùng khí hậu nóng, cân nhắc chọn cây nhiệt đới như cây ngọc bích, hồng tuyết và ô liu.

Quyết định về việc trồng cây từ hạt. Trồng bonsai từ hạt là một quá trình tốn nhiều thời gian nhưng lại thú vị. Bạn sẽ phải chờ đợi cây bắt đầu phát triển rễ và mạnh mẽ trước khi bắt đầu tỉa và uốn dáng cây. Thời gian này có thể kéo dài đến 5 năm tùy thuộc vào loại cây. Mặc dù cần công sức và thời gian, nhưng nhiều người cho rằng đây là quyết định đáng giá vì giá trị kinh tế và kiểm soát cây trong suốt quá trình phát triển. Để trồng bonsai từ hạt, bạn cần thực hiện các bước sau:

• Mua hạt giống cây bonsai và ngâm hạt qua đêm. Sau đó, gieo hạt vào đất có thoát nước tốt và chất dinh dưỡng phù hợp với loại cây bạn chọn. Trồng cây vào chậu thông thường (khác với loại chậu gốm trang trí, thường chỉ được sử dụng khi cây đã được tạo dáng hoàn chỉnh và đạt đến độ trưởng thành).
• Cung cấp cho cây đủ nước và ánh sáng mặt trời phù hợp cũng như nhiệt độ ổn định, nhớ là phải phù hợp với loài cây.
• Chờ cho cây phát triển rễ và mạnh mẽ trước khi bắt đầu tỉa dáng cây.

Tìm cây bonsai sẵn có. Phương pháp này được đánh giá cao, bởi việc tìm cây bonsai trong thiên nhiên đòi hỏi nhiều kỹ năng và kiến thức. Nếu bạn muốn tìm một cây trong tự nhiên, hãy lưu ý các yếu tố sau:

• Chọn cây có thân cứng cáp nhưng vẫn non. Cây già thường khó chịu với việc trồng trong chậu.
• Chọn cây có bộ rễ phát triển đều hướng thay vì mọc vào nhau.
• Khi đào cây, hãy cố gắng bảo toàn cả bộ rễ bằng cách bứng một lượng đất lớn. Điều này giúp cây tránh sốc khi được chuyển vào chậu.
• Trồng cây trong chậu rộng và chăm sóc theo yêu cầu cụ thể của loài cây. Chờ khoảng một năm để rễ cây thích nghi với chậu trước khi bắt đầu tỉa dáng.

Chọn một cây bonsai đã được tạo dáng sẵn. Đây là cách dễ nhất để bắt đầu với nghệ thuật trồng bonsai nhưng cũng là cách tốn kém nhất. Nhiều thời gian và công sức đã được bỏ ra cho mỗi cây bonsai từ việc gieo hạt đến việc tỉa dáng, vì vậy chúng có giá cao. Bạn có thể tìm cây bonsai đã được tạo dáng từ các cửa hàng cây cảnh và trên internet.

• Nếu mua cây bonsai đã được tạo dáng cơ bản, hãy hỏi người bán về nhu cầu chăm sóc cụ thể của cây.
• Khi mang cây về nhà, hãy cho nó thích nghi với môi trường mới trong vài tuần trước khi bắt đầu tỉa dáng.

Chú ý đến các mùa trong năm. Tương tự như cây khác, bonsai cũng phản ứng với sự thay đổi của mùa. Nếu trồng ngoài trời, chúng sẽ phản ứng mạnh mẽ hơn với sự thay đổi của nhiệt độ, ánh sáng và mưa trong vùng. Một số vùng có bốn mùa rõ rệt, trong khi ở những nơi khác thì không. Dù vậy, bạn nên nắm rõ phản ứng của cây bonsai với mỗi mùa để có phương pháp chăm sóc phù hợp.

• Cây thường ngủ đông vào mùa đông, không phát triển nhiều và chỉ cần ít nước. Tránh cắt tỉa quá nhiều vào thời gian này, vì cây không thể bù lại lượng chất dinh dưỡng đã mất trước mùa xuân.
• Vào mùa xuân, cây bắt đầu sử dụng chất dinh dưỡng để phát triển mới. Đây cũng là thời gian thích hợp để thay chậu và bắt đầu cắt tỉa cây.
• Cây sẽ tiếp tục phát triển trong mùa hè và cần nhiều nước hơn. Đảm bảo cung cấp đủ nước cho cây trong thời gian này.
• Vào mùa thu, tốc độ phát triển của cây giảm và chúng bắt đầu tích trữ chất dinh dưỡng. Đây là thời gian lý tưởng để thực hiện cả hai công việc thay chậu và cắt tỉa cây.

Để cây bonsai tận hưởng sự dịu dàng của ánh nắng buổi sáng và chìm trong bóng tối dịu nhẹ vào buổi chiều.

Bảo vệ cây khỏi cảnh nhiệt độ cực đoan. Cho cây thở một hơi ngoài trời vào mùa hè và ôm ấp trong nhà khi đêm buông xuống. Trước mùa đông, tạo điều kiện cho cây quen dần với không khí trong nhà.

Hồi sinh cây bằng nước và dinh dưỡng. Dùng phân bón đặc biệt cho cây bonsai để nuôi dưỡng cây mau lớn. Giữ ẩm đất và tưới nước khi cần thiết, tuân theo từng mùa trong năm.

Lựa chọn phong cách cho cây. Có hàng tá kiểu dáng truyền thống để bạn lựa chọn cho cây bonsai của mình. Một số kiểu dáng giống như cây mọc tự nhiên, trong khi số khác lại mang phong cách độc đáo. Hãy chọn cho mình một kiểu dáng phù hợp nhất, với hàng loạt lựa chọn từ kiểu cây thẳng, cong đến kiểu xoắn ốc.

Tạo hình thân và cành cho cây. Việc tạo hình cho cây bonsai bao gồm việc uốn cong thân cây và các cành để hướng dẫn sự phát triển của cây. Sử dụng dây thép để giữ cho cây giữ được hình dáng như bạn mong muốn.

Cắt tỉa cây một cách thông minh. Sử dụng kéo nhỏ để cắt tỉa lá, chồi và các phần của cây một cách có chọn lựa, giúp cây phát triển theo hình dáng mà bạn mong muốn.

Chuyển cây vào chậu trưng bày. Khi cây bonsai đã đạt được dáng vẻ hoàn hảo, bạn có thể đặt cây vào chậu trưng bày để tạo hiệu ứng tốt nhất.

Thêm phụ kiện cho chậu cây. Một số phụ kiện nhỏ như đá, vỏ sò, và cây cỏ có thể được thêm vào để làm đẹp cho chậu cây bonsai.

Đặt cây bonsai lên giá trưng bày. Một cây bonsai đẹp xứng đáng được trưng bày như một tác phẩm nghệ thuật. Đặt cây gần cửa sổ để đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng. Tiếp tục chăm sóc cây và tác phẩm bonsai của bạn sẽ sống mãi mãi.

Cắt tỉa cây là cách để giữ cho cây có kích thước nhỏ. Điều này giúp cây vẫn phù hợp với chậu và không mọc quá lớn.