Buzz
Đó là sự khác biệt giữa cá cược và việc chấp nhận rủi ro một cách có ý thức.
Đó là điểm khác biệt giữa đánh bạc và việc đối mặt với rủi ro một cách có chủ đích.
Như đã đề cập trước đó, việc chấp nhận rủi ro một cách ngẫu nhiên và kỳ vọng vào sự thành công không khác gì việc tung xúc xắc hoặc quay bánh xe may mắn - bạn không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra hoặc khi nào may mắn sẽ hết.
Tuy nhiên, với Bezos, anh ấy không chỉ chấp nhận rủi ro một cách có chủ ý mà còn chấp nhận rủi ro một cách không đúng đắn.
Dưới đây là một số ví dụ:
Amazon Marketplace: Ý tưởng đưa sản phẩm của đối thủ cạnh tranh lên nền tảng bán hàng duy nhất của Amazon có vẻ quá táo bạo với nhiều người. Nhưng Bezos vẫn đưa các đối thủ cạnh tranh lên trang web Amazon của mình.
Amazon Prime: Chi phí vận chuyển thường đắt đỏ và hầu như không ai muốn chi trả phí vận chuyển cho khách hàng. Nhưng Bezos lại miễn phí vận chuyển với gói dịch vụ có giá thấp.
Kindle: Nhiều người nghĩ rằng sách điện tử sẽ không được công chúng đón nhận vì họ đã quen với sách giấy truyền thống. Bezos đã tạo ra Kindle có thể chứa hàng ngàn cuốn sách và không chỉ được đọc như sách truyền thống mà còn tốt hơn với tính năng đánh dấu và đồng bộ hóa đa nền tảng.
Amazon Web Services (AWS): AWS được tạo ra để trở thành hệ thống vận hành nội bộ của Amazon. Bezos đã quyết định chia sẻ nền tảng độc quyền của mình với những nhà phát triển khác. Tại thời điểm đó, không ai ngoài Bezos cung cấp dịch vụ phần mềm, điều này đã giúp Amazon dẫn đầu thị trường.
Bezos đã làm những việc ngược lại? Chắc chắn. Vậy mọi thứ đều “thành công” ngay từ đầu? Tất nhiên là không.
Bezos không chấp nhận rủi ro một cách liều lĩnh – rủi ro liều lĩnh chắc chắn dẫn tới sự thất bại nhanh chóng. Anh ấy chấp nhận rủi ro một cách thận trọng và tinh tế, và tất cả đều xoay quanh cách anh ấy định nghĩa thành công.
Một số người có thể nghĩ rằng: “Chắc chắn rồi, Bezos có thể chấp nhận rủi ro – anh ấy là người giàu nhất thế giới kia mà”. Tuy nhiên, chấp nhận rủi ro một cách có chủ ý là một tư duy…, và nó không tùy thuộc vào việc bạn có bao nhiêu tiền.
Khi Bezos còn lái chiếc Honda Accord và khởi nghiệp bán sách trực tuyến trong khi hầu như không một ai sử dụng dịch vụ mạng, thì anh đã chấp nhận rủi ro một cách có chủ ý và thật sự đang đầu tư tiền của mình, tiền mượn từ bố mẹ, và tiền mượn từ bạn bè vào những rủi ro này. Đó là một vụ đầu tư thực thụ. Vâng, đó là một khoản đầu tư vào một doanh nghiệp, nhưng nó cũng là một khoản đầu tư vào một ý tưởng… ý tưởng thương mại trực tuyến. Và sau đó, giống như hầu hết các công ty mới thành lập, anh phải tiếp tục tái đầu tư vào ý tưởng của mình để phát triển và mở rộng quy mô.
Bezos không né tránh rủi ro bằng mọi giá; anh đầu tư vào rủi ro như là một chi phí kinh doanh. Anh thật sự nắm bắt rủi ro như là một cách để học hỏi và phát triển.
Khi công ty cất cánh, có một rủi ro rất lớn đối với Bezos khi anh đi ngược lại Phố Wall. Họ muốn đánh giá doanh nghiệp dựa trên lợi nhuận hàng quý, nhưng anh đã sử dụng sự tăng trưởng tổng thể của công ty (theo quỹ đạo) như là một bức tranh chính xác hơn về cách Amazon hoạt động trong dài hạn.
Ngày nay, Bezos tập trung vào tầm nhìn dài hạn đến nỗi anh giao phó hầu hết các hoạt động hàng ngày của Amazon cho nhóm của mình và dành nhiều thời gian để suy ngẫm câu hỏi Amazon là gì, anh muốn nó trở thành thế nào và anh muốn điều gì xảy đến tiếp theo.
Nhưng với Bezos, “tiếp theo” là những sự kiện sẽ diễn ra trong hai, ba năm tới. Gần đây, anh đã nói:
“Bạn bè chúc mừng tôi sau khi một báo cáo thu nhập hằng quý được công bố và nói: ‘Làm tốt lắm, một quý tuyệt vời’ và tôi sẽ đáp: ‘Cảm ơn, nhưng quý đó đã được an bài cách đây ba năm rồi’. Bây giờ tôi đang làm việc cho quý tiếp theo diễn ra vào năm 2021.”
- Cuộc phỏng vấn với Randall Lane năm 2018, tạp chí Forbes
Khi bạn định hướng cho tương lai, điều đó có nghĩa là bạn đang chấp nhận rủi ro một cách có chủ ý vì bạn không thể dự đoán được toàn bộ những gì sẽ xảy ra trong tương lai.
Và bây giờ, khi Amazon đã vượt qua mốc 100 tỷ đô-la, đây là lời Bezos đã nói:
“Khi công ty phát triển, mọi thứ phải mở rộng quy mô, kể cả quy mô của những thử nghiệm thất bại. Nếu quy mô của những thất bại không tăng lên, bạn sẽ không thể có những phát minh ở một quy mô có thể thực sự thú vị. Nếu Amazon thỉnh thoảng gặp phải những thất bại hàng tỷ đô-la, chúng tôi cũng đang thử nghiệm với quy mô phù hợp với tầm vóc hiện tại của công ty.”
“Tất nhiên, chúng tôi sẽ không thực hiện những thử nghiệm như vậy một cách bừa bãi, ngạo mạn. Chúng tôi sẽ cố gắng biến chúng thành những vụ đặt cược có khả năng thắng, nhưng không phải vụ đặt cược nào cuối cùng cũng sẽ thành công. Cách tiếp cận chấp nhận rủi ro ở quy mô lớn này là một phần của dịch vụ mà chúng tôi, như một công ty lớn, có thể cung cấp cho khách hàng của mình và cho cả xã hội. Điều đó là tin tốt cho các cổ đông, khi một vụ đặt cược lớn có thể bù đắp cho nhiều vụ thua cược.”
- Bezos (trích Thư gửi cổ đông năm 2018)
“Thỉnh thoảng có những thất bại hàng tỷ đô-la” là điều khó hiểu, thậm chí với tôi.
Nhưng, một lần nữa, đó là lý do Bezos được gọi là bậc thầy về rủi ro.
Làm sao Bezos phát triển tư duy về rủi ro và tăng trưởng?
Jeff Bezos không bắt đầu từ vị trí tỷ phú. Anh đã từ bỏ công việc có lương cao để theo đuổi ý tưởng kinh doanh trực tuyến mà nhiều người cho là điên rồ. Anh đã vay 300.000 đô-la từ bố mẹ để khởi động ý tưởng kinh doanh mới của mình. Bezos nói:
“Câu hỏi đầu tiên của cha tôi là ‘Internet là cái gì?. Ông không đặt cược vào công ty này hay ý tưởng này. Mà ông đặt cược vào con trai mình.”
- Diễn văn tại Đại học Lake Forest năm 1998
Bezos là một người tiết kiệm, đầy đam mê và sẵn sàng chấp nhận rủi ro để phát triển kinh doanh. Anh thông minh, quyết đoán và là một người “cuồng tín” với việc tập trung vào khách hàng.
Hai mươi năm sau đó, vào năm 2018, Forbes chính thức xác nhận Jeff Bezos là doanh nhân giàu nhất thế giới (điều này chính thức biến anh ấy thành một tỷ phú).
Nhưng Jeff Bezos cho biết anh ấy đã “trúng số”, không phải với việc trở thành người giàu nhất thế giới mà là có được một gia đình yêu thương luôn hỗ trợ anh ấy. Jackie Gise, một học sinh trung học 17 tuổi, sinh ra Bezos vào năm 1964 tại New Mexico và sau đó được cha dượng Miguel “Mike” Bezos, một kỹ sư dầu khí, nhận nuôi.
Từ khi mới bốn tuổi cho đến khi mười sáu tuổi, Bezos thường đi nghỉ hè cùng ông bà ngoại của mình tại một trang trại ở miền Nam Texas. Ông của Bezos, Lawrence Preston Gise, là một trong những nhân viên đầu tiên của DARPA (Cơ quan Các Dự án Nghiên cứu Nâng cao Quốc phòng), được thành lập bởi Bộ Quốc phòng sau khi Liên Xô phóng Sputnik vào vũ trụ. Đội này được hình thành với các nhà khoa học và kỹ sư hàng đầu, thông minh nhất.
Nhưng với Jeff Bezos, Preston Gise chỉ là “một ông nội giản dị”.
Bezos đã dành rất nhiều thời gian với ông của mình, một người mà Bezos đã miêu tả là:
“... luôn tôn trọng tôi ngay từ nhỏ. Và ông ấy sẵn sàng trò chuyện với tôi về công nghệ và vũ trụ suốt hàng giờ, cũng như mọi thứ tôi quan tâm.
Khi tôi bốn tuổi, ông ấy từng tạo ra cho tôi một ảo tưởng rằng tôi đang giúp ông quản lý trang trại. Mặc dù điều đó không thực sự xảy ra. Nhưng tôi tin vào điều đó.”
Bezos kể rằng anh đi dạo quanh trên một chiếc xe bán tải hoặc trên lưng ngựa và khi lớn lên, anh bắt đầu thực sự làm việc tại nông trại. Anh giúp ông mình sửa cối xay gió, dựng hàng rào, sửa máy móc nặng, thậm chí thực hiện một số thủ tục y tế như khâu vết thương cho một con bò bị sa dạ con (anh ấy vẫn đùa rằng “thậm chí một số con còn có thể sống sót!”).
“‘Một sự thật thú vị về cuộc sống ấy và về ông của tôi là ông luôn tự làm mọi thứ. Bạn biết đấy, ông không bao giờ gọi bác sĩ thú y mỗi khi có con vật nào đó bị bệnh, ông tự mình tìm ra nguyên nhân và xử lý,’ Bezos nói.
Tài năng tự giác và tinh thần lao động ‘có thể làm’ ấy được thừa hưởng từ ông của anh trong thời gian làm việc tại một nông trại rộng hơn 100 km2 gần Cotulla, Texas.”
- Phỏng vấn được thực hiện bởi Wyatt Bechtel, xuất bản trên tờ Drovers, năm 2019.
Tôi chỉ có thể tưởng tượng về những cuộc trò chuyện giữa Bezos và cha mình. Tôi tin rằng có nhiều cuộc trò chuyện về công việc đang được thực hiện tại DARPA. Tôi đoán rằng những cuộc trò chuyện này đã thúc đẩy thêm niềm đam mê và trí tưởng tượng của Bezos với những khả năng dài hạn mà việc bay vào không gian mang lại. Sự kết hợp giữa thời gian, chăm chỉ, sáng tạo và tình thương từ cha mẹ và ông bà đã là yếu tố quan trọng cho sự phát triển của một cậu bé trở thành một người đàn ông trẻ.
Bezos mới chỉ năm tuổi khi Neil Armstrong bước chân lên mặt trăng, và bảy tuổi khi sự “thất bại thành công” của Apollo 13 xảy ra. Có lẽ Bezos và cha mình đã có nhiều cuộc trò chuyện dài về tương lai của vũ trụ, và ý nghĩa của việc trở lại Mặt trăng và xa hơn.
Khi còn học tiểu học, Bezos đã tiếp xúc trực tiếp với máy tính. Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2001 với Academy of Achievement, Bezos chia sẻ:
“Có một công ty ở Houston đã cho trường nhỏ của chúng tôi mượn một máy tính xóa dài hạn. Và không một ai – không một giáo viên nào – biết cách vận hành chiếc máy tính này, không ai biết cả. Nhưng nhờ có cuốn sách hướng dẫn, tôi và một số học sinh khác đã ở lại sau giờ học để tự học cách lập trình nó.”
Một trong những khám phá đầu tiên của họ là chiếc máy tính với trò chơi kinh điển có tên là Star Trek. Từ đó, họ trở nên nghiện trò chơi này.
Ảnh hưởng của loạt phim Star Trek trên truyền hình và dòng phim điện ảnh không nhỏ. Chỉ cần yêu cầu Alexa: “Trà Earl Grey, nóng” (câu nói của Thuyền trưởng Jean-Luc Picard trong Star Trek: The Next Generation), bạn sẽ nhận được phản hồi là “những máy tái tạo trên con tàu này chưa được kích hoạt ”.
Gia đình Bezos đến Florida, nơi anh tốt nghiệp trung học tại Miami. Anh ấy đã phát biểu thay cho cả lớp trong lễ bế giảng. Không ngạc nhiên khi bài phát biểu đó liên quan đến vũ trụ. Bài phát biểu này lấy ý tưởng từ nhà vật lý Gerard O’Neill của Đại học Princeton, về việc tài nguyên trái đất có hạn, vì vậy chúng ta cần khám phá vũ trụ.
Bezos gợi ý rằng chúng ta nên xem Trái đất như một công viên quốc gia, nơi mọi người đến thăm vào những kỳ nghỉ. Bài phát biểu của học sinh này thu hút sự chú ý của một phóng viên từ Miami Herald, người đã viết một bài báo về nó.
Bezos theo học Đại học Princeton với ước mơ trở thành nhà vật lý. Anh chia sẻ trên Guardian rằng sự quan tâm của anh đến cơ học lượng tử đã thay đổi hướng nghiệp của anh. Sau cùng, anh tốt nghiệp với bằng cử nhân về khoa học máy tính và kỹ thuật điện. Anh giải thích:
“Một điều tuyệt vời mà Princeton đã dạy tôi là sự hiểu biết rằng tôi không đủ thông minh để trở thành nhà vật lý.”
Bezos di chuyển đến New York, nơi anh gặp gỡ và kết hôn với vợ, và làm một số công việc trong ngành tài chính và tại Phố Wall. Trong thời gian này, anh vẫn tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ về việc thành lập công ty của riêng mình.
Sau đây là mô tả của anh về giai đoạn đó trong bài phát biểu tại Đại học Lake Forest năm 1998, khi Amazon chỉ mới ba tuổi:
“Công ty bắt đầu từ mùa xuân năm 1994. Tôi phát hiện một sự thật kỳ diệu vào mùa xuân năm 1994; nhu cầu sử dụng web tăng 2300% mỗi năm. Tôi luôn nhớ rằng con người không thể hiểu được tăng trưởng theo cấp số nhân. Điều này không thường xuyên xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Nhưng không có gì có thể tăng trưởng nhanh chóng như vậy ngoài phòng thí nghiệm; điều đó là không thể.”
Và khi nhận ra điều này, tôi nói: ‘Được rồi, thì làm sao một kế hoạch kinh doanh sẽ phản ánh tốc độ tăng trưởng đó?’. Tôi tạo ra một danh sách gồm hai mươi sản phẩm khác nhau có thể bán trực tuyến. Tôi tìm kiếm sản phẩm tốt nhất.
Và tôi đã chọn sách, với nhiều lý do khác nhau. Nhưng một trong những lý do chính đó là vì sách là lĩnh vực có sản phẩm phong phú nhất so với bất kỳ danh mục sản phẩm nào khác. Trên thế giới có hơn ba triệu đầu sách được viết bằng đủ loại ngôn ngữ khác nhau. Sản phẩm mà tôi đặt ở vị trí thứ hai sau sách là âm nhạc, với khoảng 300.000 đĩa CD nhạc đang lưu hành.
Và khi có một danh mục sản phẩm khổng lồ như vậy, bạn có thể xây dựng một loại kinh doanh trực tuyến mà không thể xây dựng bằng bất kỳ cách nào khác. Các cửa hàng sách lớn nhất, siêu thị lớn nhất (thường được chuyển đổi từ các khu bowling hoặc rạp chiếu phim) chỉ có thể chứa tối đa khoảng 175.000 đầu sách. Số lượng cửa hàng lớn như vậy rất ít.
Trong danh mục trực tuyến của chúng tôi, chúng tôi có thể liệt kê hơn hai triệu rưỡi loại sách khác nhau và cung cấp khả năng tiếp cận những đầu sách này đến mọi người. Tôi muốn nhấn mạnh rằng khả năng thực hiện một điều gì đó trực tuyến mà bạn không thể thực hiện bằng bất kỳ phương tiện nào khác là vô cùng quan trọng.
Điều này liên quan đến nguyên tắc cơ bản trong việc xây dựng bất kỳ hình thức kinh doanh nào, đó là cung cấp giá trị cho khách hàng.
Đối với kinh doanh trực tuyến, đặc biệt là ba năm trước, ngay cả hiện tại và trong vài năm tới, việc cung cấp giá trị cho khách hàng là vô cùng quan trọng. Sử dụng web vẫn còn nhiều khó khăn. Chúng ta đã gặp phải nhiều trục trặc về mạng và trình duyệt. Ngoài ra, còn có nhiều vấn đề khác, trang web chậm hoặc tốc độ mạng chậm.
Do đó, nếu bạn muốn người tiêu dùng sử dụng một trang web trong thời đại này, bạn phải đáp ứng đủ những yêu cầu của công nghệ hiện đại này. Tôi tin rằng, sự đáp ứng đó phải thực sự đồng đều và xứng đáng; đây chính là điều mà bạn chỉ có thể thực hiện trực tuyến ngày nay, không có cách nào khác.
Đó chính là lý do tại sao danh mục sản phẩm của chúng tôi là một sự kết hợp hoàn hảo cho kinh doanh online. Không có phương tiện nào khác có thể chứa được hai triệu vài đầu sách như chúng tôi. Không cửa hàng sách truyền thống nào có thể làm điều đó. Không cách nào khác có thể hiện nó trên một danh sách sách in. Nếu bạn in danh mục sách tại Amazon.com, nó sẽ có kích thước tương đương với hơn bốn mươi cuốn danh bạ điện thoại của New York.”
Ông ta thuê một ngôi nhà với ga-ra, có kết nối internet; và vào tháng 7 năm 1994, Amazon.com ra đời, là bước đầu tiên để Bezos thực hiện ước mơ trở thành doanh nhân.
Con ngựa chạy nhanh
Ai cũng biết câu nói nổi tiếng của Henry Ford: “Nếu tôi hỏi mọi người họ muốn gì, họ sẽ chọn những con ngựa phi nhanh hơn”.
Và chúng ta đều biết kết quả. Ford không làm cho những con ngựa chạy nhanh hơn; thay vào đó, ông mang lại cái mới mẻ hơn – động cơ – trong những chiếc ô tô của mình. Giờ đây, không ai còn cưỡi ngựa nữa.
Tương tự như ngành công nghiệp ô tô thay thế cho ngựa, những thay đổi khác cũng xảy ra trong cách chúng ta suy nghĩ và kinh doanh. Công nghệ và sản phẩm mới không ngừng được phát triển – có những cái mà chúng ta không thể biết hết được (bạn có nhớ những “skunkwork” không?).
Tư duy phổ biến trước đây là “những con ngựa chạy nhanh hơn”. Nhưng Ford đã thử nghiệm và thiết kế một thứ mới (một chiếc xe hơi giá cả phải chăng), sản xuất nó (Model T), tăng tốc quá trình (dây chuyền lắp ráp), và mở rộng quy mô (sử dụng các đại lý địa phương). Kết quả là, hơn mười lăm triệu chiếc Model T đã được bán ra vào năm 1927. Đó là tư duy rủi ro và tăng trưởng.
Điều này làm nổi bật yếu tố quan trọng nhất trong rủi ro, tăng trưởng và thành công – yếu tố con người.
Với tư duy sáng tạo và đổi mới, những cá nhân bình thường đã ảnh hưởng đến toàn thế giới, như Henry Ford, Thomas Edison, Steve Jobs và J.K. Rowling. Còn nhiều người khác mà tôi có thể liệt kê ở đây.
Tuy nhiên, điều quan trọng là: Nếu biết áp dụng tư duy về rủi ro và tăng trưởng như Bezos và những người khác, tôi tin rằng chúng ta đều có khả năng thay đổi thế giới và đạt được những thành công lớn.
Đây là ý nghĩa cốt lõi của tư duy về rủi ro và tăng trưởng.
