Biểu hiện của viêm khớp mạn tính ở tuổi trẻ

1. Những điều cần biết về viêm khớp mạn tính ở thanh thiếu niên

Dấu hiệu của viêm khớp mạn tính ở người trẻ thanh thiếu niên thường xuất hiện trước tuổi 16, kéo dài ít nhất 3 tháng. Tuy nhiên, bệnh thường được ít quan tâm do quan niệm sai lầm rằng chỉ người cao tuổi mới mắc viêm khớp.

Tần suất cao nhất của viêm khớp mạn tính ở thanh thiếu niên thường là từ 6 - 7 tuổi và 12 - 15 tuổi. Nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được xác định rõ, nhưng 30 - 50% trường hợp liên quan đến yếu tố di truyền trong gia đình.

Ngay cả những người trẻ cũng có thể mắc phải viêm khớp mạn tính

Viêm khớp mạn tính ở thanh thiếu niên là một vấn đề nguy hiểm. Nếu không chẩn đoán và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến tổn thương nặng nề cho các khớp, thậm chí là tàn phế. Vì vậy, nếu phát hiện bất kỳ triệu chứng nào không bình thường như khớp đỏ, sưng, đau, cần phải đưa trẻ đến chuyên khoa khớp ngay lập tức để được kiểm tra.

Nếu viêm khớp mạn tính ở người trẻ khó phát hiện trong kiểm tra lâm sàng, có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Sử dụng phương pháp siêu âm;

• Tiến hành xét nghiệm dịch khớp bằng cách thủ công nếu nghi ngờ về nhiễm trùng;

• Thực hiện chụp X-quang: tuy nhiên, không nên áp dụng quá sớm vì có thể chưa phát hiện được các tổn thương như khuyết ổ khớp, hủy khớp, hẹp khe khớp,...;

• Sử dụng chụp cộng hưởng từ: chỉ đặc biệt cần thiết đối với những trường hợp có dấu hiệu của tràn dịch khớp khó xác định (khớp háng);

• Tiến hành xét nghiệm miễn dịch: để tìm kiếm dấu vết của kháng thể kháng nhân và yếu tố thấp.

Xác định loại trừ các bệnh lý khác có các biểu hiện tương tự như: viêm khớp do nhiễm trùng, viêm khớp cấp tính, tổn thương khớp do bệnh máu hoặc bệnh hệ thống,...

2. Cảnh báo các dấu hiệu của viêm khớp mạn tính ở người trẻ

Dấu hiệu của viêm khớp mạn tính ở người trẻ thanh thiếu niên thường được phân biệt dựa trên các thể khác nhau. Có tổng cộng 4 thể chính của viêm khớp mạn tính ở người trẻ đó là:

2.1. Thể bắt đầu cấp có các triệu chứng nội tạng

• Biểu hiện ở khớp: các khớp thường bị sưng to, nóng lên, tích nước, thường gặp ở các khớp như cổ chân, cổ tay, khuỷu và gối, ít gặp ở khớp háng và khớp ngón tay;

• Biểu hiện toàn thân: thường xuất hiện ở trẻ em từ 5 - 7 tuổi, các triệu chứng cấp tính bao gồm sốt cao kéo dài, mất cảm giác ngon miệng, mệt mỏi, hốc hác, xanh xao, suy nhược cơ thể;

• Biểu hiện bên ngoài khớp: thấy rõ trên da hoặc biểu hiện ở nội tạng:

• Xuất hiện ban đỏ ở các vị trí như lòng bàn tay, các chi, và vùng thân. Ban đỏ không gây ngứa, không đau, nổi lên trên da và thường biến mất sau vài giờ sau khi trẻ sốt cao;

• Vùng quanh khớp có thể nổi mụn dưới da, không đau, không cứng và sau một thời gian sẽ biến mất;

• Có thể xuất hiện hạch ở vùng bẹn hoặc nách, kích thước vừa phải và không đau;

• Có thể có các biến chứng như viêm phổi, viêm ngoài màng tim, viêm nội mạc bụng.

Khi mắc viêm khớp mạn tính, thanh thiếu niên thường rất dễ mệt mỏi, chán ăn và có các dấu hiệu không bình thường ở khớp

2.2. Thể đa khớp mạn tính

• Trẻ em nữ từ 8 - 12 tuổi thường gặp phải thể này;

• Biểu hiện ở khớp: thường bắt đầu với sưng, phù nề, và đau ở một khớp rồi lan ra những khớp khác đối xứng. Thường thấy ở cổ tay, cổ chân, khuỷu tay, và khớp gối;

• Cần chú ý đến các dấu hiệu đặc biệt tại 3 vị trí viêm sau:

• Viêm khớp thái dương hàm kéo dài: gây hạn chế phát triển hàm dưới, làm cho phần này lún vào bên trong, làm biến dạng cằm;

• Viêm khớp háng: làm trẻ mất khả năng di chuyển;

• Viêm đốt sống cổ: gây ra sự dính lại giữa các đốt sống.

• Biểu hiện nội tạng và toàn thân: trẻ thường có sốt nhẹ kéo dài, cảm thấy mệt mỏi, giảm cân, và có hạch bên trong cánh tay.

2.3. Viêm khớp thể cột sống

Thường gặp ở nam thanh thiếu niên từ 12 - 16 tuổi, xuất phát từ viêm khớp ở các khớp dưới như cổ chân, gối, và háng. Ban đầu, viêm khớp thường xuất hiện ở một bên cơ thể, sau đó lan rộng ra phía đối diện và sau một thời gian sẽ ảnh hưởng đến cột sống.

2.4. Thể viêm một hoặc một số khớp

• Thường gặp ở trẻ thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 8 - 10;

• Nếu trẻ bị viêm một khớp thì thường xảy ra ở khớp gối  với tỷ lệ 70%, viêm khớp cổ chân chiếm 15%, và các trường hợp khác là hiếm gặp;

• Mặc dù viêm khớp gây ra triệu chứng sưng đau nhưng trẻ vẫn có thể vận động và di chuyển được. Do tổn thương viêm kích thích phần sụn nối phát triển nên phần bị viêm sẽ kéo dài hơn.

3. Phương pháp điều trị viêm khớp mạn tính ở trẻ như thế nào?

Để điều trị viêm khớp mạn tính ở trẻ, đặc biệt là trong lứa tuổi thanh thiếu niên, cần phải sử dụng sự kết hợp của các chuyên gia khoa khớp chỉnh hình, phục hồi chức năng, chuyên khoa nhi và chuyên khoa dinh dưỡng để giúp phục hồi chức năng vận động và cải thiện chất lượng cuộc sống của trẻ.  

Dưới đây là các phương pháp điều trị viêm khớp mạn tính:

• Điều trị tại chỗ: tiêm thuốc trực tiếp vào khớp bằng Corticosteroid để giảm đau và cải thiện chức năng khớp. Khi triệu chứng giảm, tiếp tục sử dụng các loại thuốc điều trị cơ bản;

• Điều trị bằng thuốc toàn thân: bắt đầu với thuốc chống viêm không steroid cho trẻ em. Ngoài ra, kết hợp với thuốc điều trị cơ bản và methotrexate. Trong trường hợp viêm khớp kéo dài trên 6 tháng, cân nhắc sử dụng thêm thuốc sulfasalazine. Hiện nay, phương pháp điều trị sinh học với etanercept thông qua tiêm trực tiếp được sử dụng nếu trẻ không phản ứng với methotrexate, hoặc có thể kết hợp với methotrexate để điều trị viêm khớp;

• Điều trị ngoại khoa: thường được áp dụng đối với các trường hợp biến dạng khớp;

• Điều trị tâm lý: để đánh giá tác dụng phụ của thuốc và kiểm tra sự cải thiện về chức năng vận động của khớp, cũng như đánh giá sự phát triển và thay đổi tinh thần của trẻ do viêm khớp.

Khi có các dấu hiệu viêm khớp mạn tính ở người trẻ, việc điều trị bằng thuốc có thể là phương án phù hợp cho bệnh nhân.

Có những loại viêm khớp có tiên lượng tốt hơn so với viêm khớp đa khớp. Lý do là viêm khớp đa khớp thường có nguy cơ chuyển thành viêm khớp dạng thấp, một dạng bệnh thường gặp ở người trưởng thành, và viêm khớp thể cột sống.