Biểu tượng kim cương

Kim cương chử hay còn gọi là chày kim cương (tiếng Phạn: वज्र - vajra) là một trong những biểu tượng quan trọng trong Phật giáo và Ấn Độ giáo, đặc biệt đại diện cho Kim cương thừa. Trong tiếng Tây Tạng, nó được gọi là dorje (Wylie: rdo-rje, ZMPY: dojê), cũng là tên thường gặp ở Tây Tạng và Bhutan. Dorje thường được các lạt-ma Tây Tạng cầm ở tay phải trong các nghi lễ tôn giáo. Đây là một pháp khí biểu trưng cho sự cứng cáp của kim cương, có thể chặt đứt mọi vật thể khác mà không vật thể nào có thể làm tổn hại nó, đồng thời nó còn mang sức mạnh vô song của sấm sét. Vì vậy, nó thể hiện tinh thần kiên định và uy quyền tâm linh.

Cách sử dụng

Trong các nghi lễ Phật giáo Tantra, kim cương chử và kiền trùy là hai pháp khí phối hợp cùng nhau. Kim cương chử biểu thị yếu tố nam, trong khi kiền trùy đại diện cho yếu tố nữ (một số học giả cho rằng kim cương chử đại diện cho sinh thực khí nam, còn kiền trùy (chuông) là sinh thực khí nữ). Trên đỉnh của kiền trùy dùng trong nghi lễ Phật giáo Tantra thường gắn một kim cương chử đơn, có vai trò là cán chuông và được gọi là vajraghanta (chuông kim cương). Kim cương chử cũng thường được kết hợp với hoa sen, trong đó kim cương chử đại diện cho dương tính và tri thức, còn hoa sen biểu thị âm tính và lý trí.

Hình ảnh hai kim cương chử chéo nhau có thể tạo thành bố cục cơ bản của Mạn đà la, xác định bốn hướng của vũ trụ. Chúng cũng có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như vòng bảo vệ xung quanh trung tâm của Mạn đà la. Kim cương chử thường được đúc bằng đồng và mạ vàng. Mặc dù có nhiều loại kim cương chử, loại phổ biến nhất là kim cương chử ba ngạnh, tương tự như cây đinh ba ở Ấn Độ, biểu thị quyền lực. Đây cũng là vũ khí yêu thích của thần Indra trong các đền thờ Ấn giáo.

Phân loại

• Kim cương chử một mũi: loại này chỉ có một mũi nhọn ở tay cầm, biểu thị sự hòa hợp giữa thế giới vật chất và tinh thần. Trong các truyền thống Mật tông, loại này chỉ được các tu sĩ sơ cấp sử dụng và đại diện cho thực thể Duy nhất của Pháp.
• Kim cương chử hai mũi: biểu thị tính nhị nguyên của các hình tướng vật chất. Tuy nhiên, loại này ít khi được dùng hoặc thấy.
• Kim cương chử ba mũi: đây là loại phổ biến nhất, có ba mũi nhọn ở mỗi đầu, hoặc khum lại vào giữa hoặc hai mũi ngoài cong lại, còn mũi giữa thẳng. Ba mũi này tượng trưng cho Tam Bảo: Phật, Pháp, Tăng và Tam Mật: Ngữ, Ý, Hành. Loại này bao gồm luân hồi thiền trượng (Karmavajra), là hai thiền trượng kép với ba mũi xếp thành hình chữ thập, biểu thị diệu đế và tương ứng với Pháp luân, còn được gọi là visvavarna - vajra.
• Kim cương chử bốn mũi: ít gặp hơn, đại diện cho bốn sự kiện trọng đại trong cuộc đời của Đức Phật Cồ Đàm, bốn kỳ phổ độ Phật pháp và bốn Đại Phật.
• Kim cương chử năm mũi: tượng trưng cho năm loại trí minh, Ngũ trí Như Lai, và theo Louis Frédéric, còn đại diện cho năm nguyên tố.
• Kim cương chử chín mũi: hiếm thấy, chủ yếu ở Tây Tạng, có thể biểu thị Ngũ trí Như Lai (Jinas) và bốn vị Bồ Tát.

Chú thích

• Kiền trùy
• Nghệ thuật Tây Tạng
• Pháp luân
• Vòng cầu nguyện
• Xe Mani

Liên kết ngoài

• Triển lãm trực tuyến
• Giải thích về kim cương chử và chuông trên trang Web của chính phủ Tây Tạng Lưu trữ 2006-02-13 tại Wayback Machine
• Các phương tiện nghi lễ trong Phật giáo Tây Tạng: Biểu tượng đánh giá phẩm chất