Bình luận đoạn văn: 'Khu dân cư giữa lòng đại bác... tới chân trời' trong Rừng Xà Nu

Đề bài: Bình luận đoạn văn: 'Khu dân cư giữa lòng đại bác... tới chân trời' trong Rừng Xà Nu

Bài văn mẫu Bình luận đoạn văn: 'Khu dân cư giữa lòng đại bác... tới chân trời' trong Rừng Xà Nu

Bài thực hiện

Khởi đầu tác phẩm Rừng Xà Nu, Nguyễn Trung Thành viết: 'Khu dân cư giữa đại bác... gà gáy'. Đây là cách giới thiệu ngược, ông đã đưa sự kiện giới thiệu trước khi hé lộ tên và vị trí của ngôi làng đó, bằng lối văn bình thản nhưng gần gũi, thân thiện. Bình thản vì sự kiện bắn đại bác đã trở thành điều hàng ngày không thể thiếu như ăn cơm hay uống nước của người dân Xô Man. Gần gũi, thân thiện bởi mỗi người đều cảm nhận được nét chung, tình cảm chung trong những năm đầy khó khăn khi chúng ta bắt gặp những làng trong 'tầm đại bác' và bắn thành thói quen như ở Xô Man không ít nơi trên đất nước Việt Nam này.

Đồng nhưng không hòa, làng Xô Man vẫn giữ những đặc điểm độc đáo. Tự hào và kiêu hãnh trước 'ngọn đồi xà nu bên dòng nước lớn' đã tạo ra sự đặc biệt đó.

Chắc chắn do tính chất 'độc đáo', 'mới mẻ', 'nổi bật', có tính biểu tượng, tổng quát cao đối với các dân tộc Tây Nguyên, nên Nguyễn Trung Thành đã mô tả Rừng Xà Nu với sự sống động, gan góc như một hồn thể sống.

Sức mạnh hủy diệt của chiến tranh là rõ nét trên mỗi cây xà nu 'toàn bộ rừng xà nu hàng ngàn cây, không có cây nào không bị tổn thương. Có cây bị cắt đứt ngang nửa thân, đổ vùi như cơn bão, vết thương nơi đó nhựa rỉ ra đầy ắp, thơm phức, long lanh dưới ánh nắng hè gay gắt, sau đó dần dần đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn'. Chỉ với ba câu văn, ta có thể hình dung trước mắt cảnh tượng mỗi lần 'chúng ta bị bắn'. Nhưng vẻ đẹp và tính gợi cảm của mỗi câu văn không chỉ là sự mô tả về một tình huống tàn khốc, mà còn là bức tranh về niềm vui và nỗi đau, nụ cười tươi sáng hay giọt nước mắt đắng cay. Những tổn thương của cây xà nu không chỉ là biểu tượng cho tội ác của kẻ thù, không chỉ là mất mát hoàn toàn. Nguyễn Trung Thành mô tả xà nu không chỉ là cây thông thường mà ở góc độ khác, nó giống như con người, con người Tây Nguyên dũng mãnh, gan góc, đầy lòng can đảm. Xà nu đứng thẳng vươn cao, dám đối mặt với 'đạn đại bác', có phẩm chất 'thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt'. Tác giả không chỉ mô tả một cây, ông mô tả cả một rừng cây. Có lẽ một chi tiết nhỏ đó chứa đựng một lời hứa lớn. Đó là sự tổng quát cao cấp của hình tượng rừng xà nu đa dạng, toàn diện và hơi chung chung nhưng không vô nghĩa, đặc biệt không hề nhạt nhòa, tầm nhìn sâu sắc. Nó giống như con người: bị thương và chết, nhựa chảy ra 'dần dần đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn'. Điều này không phải là một so sánh đơn giản, mà có lẽ ở tiềm thức của nghệ sĩ, cây xà nu không chỉ là một vật thể vô tri vô giác, nó thực sự là một sinh thể, là một con người. Điều này có lẽ không dễ giải thích trong văn chương, chỉ có thể cảm nhận bằng cảm xúc, đôi khi khá khó tin, thậm chí không có sự 'trùng khớp giữa mô tả và thực tế' nhưng tài năng của Nguyễn Trung Thành là ông đã tạo ra được 'ảo tưởng giống như thật' (Focdine) của sự vật được phản ánh. Ông truyền đạt sự xúc động từ trái tim chủ quan của nghệ sĩ đến mỗi người đọc là người thụ động, khiến chúng ta không chỉ yêu mà còn tin vào sức sống và vẻ đẹp thực sự 'người' tiềm ẩn trong mỗi cây xà nu dường như quen thuộc, bình dị. Sức sống mãnh liệt của cây xà nu nằm ẩn sau sự liên tục 'cùng một cây xà nu mới đổ gục, đã qua bốn năm cây con mọc lên, cành xanh tươi như những chiếc mũi tên nghiêng về phía bầu trời'. Đúng như Nguyễn Trung Thành nói: 'Trong rừng ít có loại cây phát triển mạnh mẽ như vậy', sức sống và sự kế thừa của cây rừng xà nu không khỏi gây ấn tượng, dường như có điều gì đó sôi sục, đầy kinh ngạc... ta liên tưởng đến một câu thơ của Tố Hữu:

Lớp cha lớp con, thân này thân kia,
Đã thành đồng chí, chung một lời quán triệt.

Có thể Nguyễn Trung Thành cũng không viết về sự kế thừa mạnh mẽ của cây rừng xà nu? Có lẽ đằng sau sức sống và sự 'sinh sôi nảy nở mạnh mẽ như vậy', còn là sức sống tiềm ẩn khác của con người Tây Nguyên, của dân làng Xô Man trong cuộc chiến tranh. Họ cũng gan góc như cây xà nu với 'hình nhọn mũi lên lao thẳng lên bầu trời'. Sức mạnh của ngòi bút của Nguyễn Trung Thành nằm ở chỗ ông đã hiểu rõ đặc điểm đó, mô tả tinh tế và tài tình sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên Tây Nguyên, khiến ta thấy sự tương thích sau mỗi cây xà nu là lòng can đảm, sức sống mạnh mẽ và nụ cười tươi sáng của dân làng Xô Man. Sự hòa nhập đó đã tạo ra sức kích thích cũng như sự sống tươi tắn của mỗi từ ngữ mà Nguyễn Trung Thành đã sử dụng. Dù có thể ông không mô tả về sự tiếp nối mạnh mẽ của cây rừng xà nu, phía sau sức sống và 'sinh sôi nảy nở mạnh mẽ như vậy', có lẽ còn một sức sống tiềm ẩn khác của con người Tây Nguyên, của dân làng Xô Man trong thời kỳ chiến tranh. Họ cũng mạnh mẽ như cây xà nu với 'hình nhọn mũi lên lao thẳng lên bầu trời'. Mạnh mẽ và đầy đủ là sức mạnh của Nguyễn Trung Thành khi ông hiểu biết về đặc điểm đó, mô tả sự hòa hợp tuyệt vời giữa con người và thiên nhiên Tây Nguyên, khiến ta cảm nhận được sự hoà quyện sau mỗi cây xà nu là lòng gan góc, sức sống mãnh liệt và nụ cười tươi tắn của dân làng Xô Man. Sự hoà nhập đó đã tạo nên sức sống cũng như sự sống động của mỗi từ ngữ mà Nguyễn Trung Thành đã sử dụng.

Đúng là một sức mạnh và kỳ diệu tuyệt vời! Câu văn chính là bức tranh sống động, thể hiện đẳng cấp và sự mong đợi tuyệt vời của cây xà nu. Nhà văn không miêu tả mặt trái đến mức khó tin rằng tất cả các loại cây dưới tầm đại bác vẫn sống, mạnh mẽ và vươn lên một cách kỳ diệu. Tuy nhiên, 'quyền lực của nhà văn không chỉ nằm ở việc miêu tả điều xấu xa, kinh sợ và thấp hèn. Điểm thanh lọc vẫn là những điều cao cả, tốt đẹp và trung thành' (Nguyễn Khải). Nguyễn Trung Thành mô tả sự chết như là một phần không thể tránh khỏi của cuộc sống, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh, nhưng thậm chí khi cây chết, cái còn lại vẫn là một chỗ nhựa thơm 'long lanh nắng gay gắt', và đặc biệt là những cây vẫn phục hồi, sống sót và phát triển. Hơn bao giờ hết, chúng ta hiểu giá trị của sự sống và sức mạnh của nó khi nó được thúc đẩy, khi nó được 'đốt cháy để tỏa sáng' (Raxun Gamzatop), trở thành ý nghĩa trong cộng đồng 'đưa ngực lớn của mình ra che chở cho làng'.

Cây xà nu là tuyệt vời như vậy, đẹp đẽ và tự hào. 'Ngực lớn' của nó không chỉ thể hiện sức tráng kiện, dũng mãnh của loại cây đang phát triển trong sự mạnh mẽ của cộng đồng như cả dân làng Xô Man, mà còn thể hiện một chút thật sự, đủ để làm say lòng người, và niềm tin mạnh mẽ vào sức mạnh bản thân.

Cái tuyệt vời và nổi bật trong đoạn văn là nhà văn đã nhìn thấy rừng xà nu như một sinh thể hòa mình vào cuộc sống năng động của con người Tây Nguyên nói chung và dân làng Xô-man nói riêng. Kết thúc đoạn văn và cả tác phẩm là một câu nói đầy sức quyến rũ: 'Đứng trên đồi xà nu nhìn ra xa, đến tận chân trời cũng chỉ thấy những đồi xà nu liên tiếp'. Nhà văn Nguyễn Trung Thành không sử dụng câu nói này hai lần một cách ngẫu nhiên, ở đoạn này và ở đoạn kết cuộc tác phẩm. Rừng xà nu dường như đã phát triển đến đỉnh điểm sức sống, bao phủ mọi nẻo đường. Chúng ta như cảm nhận được cánh tay của rừng xà nu đang ôm lấy làng Xô-man vào lòng ngực lớn của mình, yêu thương, bảo vệ và che chở. Sức mạnh của khu rừng, của làng Xô -man và của một chút điều gì đó bí ẩn, hoang sơ, khao khát và tìm kiếm, với những người hiểu biết và lòng yêu thương cũng như lời đe dọa đối với kẻ thù xâm lược: 'Chừng nào chúng ta còn sống, đừng hòng xâm lược vào đây để phá hủy cuộc sống bình yên'.

Rừng xà nu là câu chuyện của cả một đời được kể trong một đêm, vì vậy những cảm xúc về cây xà nu chính là những trải nghiệm mãnh liệt nhất của nghệ sĩ 'được viết ra khi trái tim tràn ngập cảm xúc' (Tố Hữu). Theo lời tác giả kể, câu chuyện được viết trong hai liếng rưỡi nhưng lại ẩn chứa trong lòng nhiều năm. Ta nhận ra sâu sắc rằng đằng sau từng dòng chữ đó là trái tim đầy tình yêu thương, sự nhồi nén của người nghệ sĩ. Có lẽ ông đã dành rất nhiều tâm huyết để xây dựng hình ảnh đẹp đẽ, gợi cảm và tóm gọn sức chứa và khía cạnh rộng lớn. Đó xứng đáng là sản phẩm của thiên nhiên và con người Tây Nguyên mạnh mẽ, gan góc và quật cường. Thành công lớn ở đoạn văn là hình ảnh cây xà nu đã được mô tả sâu sắc và tinh tế, là nền tảng cho toàn bộ tác phẩm cũng như thông điệp mà nhà văn muốn truyền đạt. Mỗi cây xà nu không chỉ là một cây, mà còn là mỗi người dân Xô man. Ta nhìn thấy cụ Mết, Tnú, Dít, Heng và mỗi người dân khác tự hào, gan góc và bất khuất như 'Rừng xà nu'.

""""""KẾT THÚC""""""---

Sau khi tìm hiểu về bản chất hùng vĩ của cuộc kháng chiến chống Mĩ, nơi kẻ thù sử dụng bom đạn để huỷ diệt cả sự sống và tinh thần chiến đấu của nhân dân, cũng như sức mạnh vững mạnh của rừng xà nu hay chính là tinh thần bất khuất của những người dân tại làng Xô Man trước những thủ đoạn tàn bạo của đối phương. Để hiểu rõ hơn về điều này, bài viết Bình luận đoạn văn: 'Làng ở trong tầm đại bác... tới chân trời' trong Rừng xà-nu, đồng hành cùng các em không nên bỏ qua: Phân tích cảm xúc sử thi trong Rừng xà nu, Góc nhìn về vẻ đẹp anh hùng của nhân vật Tnú trong Rừng Xà Nu và nhân vật Việt trong Những đứa con trong gia đình, Đánh giá hình ảnh rừng xà nu, Cảm nhận về nhân vật Tnú trong tác phẩm ngắn Rừng xà nu.