Buzz
Phân tích đoạn thơ sau trong tác phẩm Tây Tiến của Quang Dũng: 'Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa... Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa'
Mẫu văn bình luận đoạn thơ trong bài Tây Tiến của Quang Dũng: 'Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa... Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa'
Bài viết
Quang Dũng, chiến sĩ và nhà thơ, từng cầm súng chống giặc và sáng tác thơ trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Năm 1948, tại Phù Lưu Chanh (Hà Tây), ông sáng tác bài thơ Tây Tiến, nói lên tình cảm nhớ về chiến trường miền Tây, nhớ những đồng đội thân yêu từng chung trận mạc. Bài thơ bắt đầu bằng lời nhắn gọi thiết tha, đong đầy nỗi lòng:
Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.
Mẫu thơ gồm 34 câu thất ngôn, được chia thành 4 đoạn, mỗi đoạn là một hồi tưởng về những kí ức sâu sắc. Đoạn thơ thứ hai với 8 câu mang đến vẻ đẹp như một bài hành nói về hai kỷ niệm: kỷ niệm về hội đuốc hoa và kỷ niệm về chiều sương ở Châu Mộc:
Hội đuốc hoa rực lên trong doanh trại
Em trong chiếc xiêm áo, tự bao giờ?
Khèn êm đều, nàng e ấp tình cảm
Nhạc về Viên Chăn, hồn thơ bay bổng
Người đi Châu Mộc, chiều sương phủ kín
Hồn lau nẻo bến bờ, có thấy không?
Dáng người trên độc mộc, có nhớ không?
Dòng nước lũ hoa đong đưa, kỷ niệm mãi.
Trong tác phẩm 'Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói - Mai Châu mùa thơm nếp xôi', Quang Dũng gợi lại hình ảnh ấm áp của 'hội đuốc hoa', nơi tình quân dân gắn bó thắm thiết:
Ánh lửa bừng sáng, hội đuốc hoa nở rực
Em xiêm áo, khèn lên man điệu ngọt ngào
Vùng Viên Chăn vang lên, hồn thơ như được xây dựng
Hội đuốc hoa rực lên, mê đắm và tràn ngập.
Đuốc hoa tỏa sáng trong bóng tối của phòng tân hôn. Như câu trong Truyện Kiều: 'Đuốc hoa chẳng thẹn với chàng mai xưa' (3096), Quang Dũng tạo ra 'hội đuốc hoa' để mô tả đêm liên hoan lửa trại giữa lính đoàn Tây Tiến và đồng bào bản mường. 'Bừng' không chỉ ánh lửa, mà còn âm thanh, tiếng cười, hát, khèn tưng bừng rộn rã trong hội đuốc hoa. Đêm đó có múa sạp, có múa xòe của cô gái Mường, cô gái Thái tham gia. 'Kìa' là niềm vui thích, tình tứ của lính trẻ Tây Tiến khi thấy các 'em', các 'nàng' đến với hội đuốc hoa, trong những bộ xiêm áo xinh đẹp. 'Nàng e ấp' là hình ảnh duyên dáng, tình cảm của thiếu nữ miền Tây. Ánh lửa, tiếng hát, tiếng khèn, màu sắc xiêm áo rực rỡ, tạo nên bức tranh hồn thơ của lính trẻ. Con người trẻ, xinh đẹp, đa tình; bút của thi nhân tài năng, lãng mạn. Hội đuốc hoa giúp mở ra cuộc sống tinh thần phong phú của đoàn binh Tây Tiến trên chiến trường miền Tây gian khổ.
Hồi tưởng về Châu Mộc, nơi của những bãi cỏ mênh mông, dãy núi Pha Luông cao 1880m và bản Pha Luông sầm uất của người Thái. Quang Dũng - chiến sĩ thi sĩ với tâm hồn phiêu lưu - khám phá vẻ đẹp kỳ thú của miền Châu Mộc. Qua năm tháng, cảnh đẹp và con người ấy đã trở thành mảnh tâm hồn của nhiều người:
Chiều sương ấy, người đi Châu Mộc
Cỏ hòa mình với hồn lau bên bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc?
Dòng nước lũ hoa đong đưa chảy mãi.
'Chiều sương ấy' là chiều thu 1947, sương trắng phủ mờ núi rừng chiến khu, tô điểm hồn người; hoài niệm trở nên mênh mang. Chữ 'ấy' câu trên vần với chữ 'thấy' dưới tạo nên một vần giàu âm điệu, như tiếng hỏi nhẹ 'có thấy' cất lên trong lòng. Hồn lau, biểu tượng của mùa thu, với hoa lau trắng cờ, lá lau xào xạc giữa gió thu 'nẻo bến bờ', nơi bờ sông, bờ suối. Tâm hồn thi sĩ Quang Dũng hòa mình vào vẻ đẹp cổ điển của tranh suối rừng miền đất lạ. Trong vần thơ Tây Tiến, nhấp nhô là những câu cổ thi tuyệt bút:
Sương đầu núi buổi chiều vương lên,
Nước lòng khe nẻo suối còn sâu...
(Ngâm phụ Chinh - Đoàn Thị Điểm)
Thuở xưa, các nhà thơ thường ví hồn của mùa thu là hồn lau:
Ngàn lau mỉm cười dưới ánh nắng
Hồn mùa thu về mãi không phai
Lòng hồn thu dệt những uẩn khúc
Ngàn lau rơi bên cạnh màu trắng tinh khôi.
(Thu và lau - Chế Lan Viên )
Đoạn hồi tưởng về chiều sương Châu Mộc tràn ngập cảm xúc, man mác và bâng khuâng khi nhớ đến cảnh đền và hình ảnh thuyền độc mộc. 'Có nhớ' hình bóng dáng người nữ chèo thuyền độc mộc trên dòng nước lũ? Hoài niệm về 'hoa đong đưa' liệu có phải là hoa rừng 'đong đưa' tươi thắm trên dòng nước lũ như Giáo sư Phan Cự Đệ đã mô tả? Hay đó là hình ảnh 'Hoa đong đưa' trên sông suối, như trong bài hát Sơn nữ ca của nhạc sĩ Trần Hoàn, Nụ cười sơn cước của nhạc sĩ Tô Hải? 'Tay lái ra hoa' mới có thể tạo ra bức tranh động đưa đẹp như vậy.
Những dòng hồi tưởng về cảnh sắc và cuộc sống ở suối rừng miền Tây, cao nguyên Châu Mộc, đều được thể hiện một cách tuyệt vời qua bút pháp tài năng và tâm hồn thơ lãng mạn của Quang Dũng. Trong thời kỳ núi rừng Tây Bắc hoang vu, là khu rừng thiêng nước độc, nhưng với tâm hồn lạc quan và yêu đời của một chiến sĩ, ông đã khám phá và truyền đạt vẻ đẹp thơ mộng, tươi tắn của cảnh đẹp tự nhiên và con người Tây Bắc.
Ký ức và kỉ niệm về chiến trường núi rừng miền Tây được lọc qua tâm hồn, gắn bó với cảnh vật và đồng đội, tạo nên những vần thơ sâu sắc, phản ánh một thời kỳ khó khăn nhưng cũng đẹp đẽ. Những dòng thơ có giá trị như làn hơi thở, là tấm gương sáng giữa cuộc chiến tranh miền Tây đầy cam go.
Bức tranh về chiều sương Châu Mộc và hội đuốc hoa như một tác phẩm sơn mài hòa quyện với vẻ đẹp cổ điển và lãng mạn, vừa mang tính thời đại vừa hiện đại, nó thật sự là một di sản nghệ thuật kỳ diệu, nơi máu lửa chiến tranh gặp gỡ với vẻ đẹp tâm hồn và tự nhiên.
Sau khi trình bày phần thơ sau trong tác phẩm Tây Tiến: 'Doanh trại bừng lên... hoa đong đưa', học viên có thể tiến vào đánh giá và phân tích đoạn thơ thứ hai trong Tây Tiến hoặc tham khảo đánh giá từ khía cạnh hoa trong Tây Tiến để củng cố hiểu biết của mình.
