Buzz
Chủ đề: Bình luận về đoạn thơ: 'Ta đi, hồi tưởng những ngày... đậm đà lòng son' trong tác phẩm Việt Bắc
Mẫu văn bình luận Bình giảng đoạn thơ: 'Ta đi, hồi tưởng những ngày... đậm đà lòng son' trong tác phẩm Việt Bắc
Ví dụ: Phân tích đoạn thơ: 'Ta bước đi, nhớ những ngày... hồn nồng lòng son' trong tác phẩm Việt Bắc
Trên con đường về thủ đô
Đỏ bay trên tóc bạc Bác Hồ.
Sau hơn ba nghìn ngày khói lửa, thủ đô Hà Nội và miền Bắc hoàn toàn giải phóng (10/1954). Bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu ra đời trong bối cảnh lịch sử hùng vĩ và vinh quang. Là một tác phẩm trường ca với 150 câu thơ lục bát, bài thơ khen ngợi tình yêu thương với Việt Bắc, những kí ức sâu sắc và xúc động của những người cán bộ kháng chiến đối với Việt Bắc, với tất cả những tình cảm chân thành '15 năm ấy mặn nồng thiết tha'.
Phần mở đầu của bài thơ Việt Bắc bao gồm 20 câu thơ, là lời tiễn biệt của những người ở lại dành cho người trở về, của 'ta' dành cho 'mình'. Đoạn thơ 8 câu dưới đây (từ câu 9 đến câu 16) nằm trong phần mở đầu của bài thơ Việt Bắc:
Mình bước đi, hồi ức trong lòng
Lau chùi những ngày, mưa dầm lòng son...
Đoạn thơ đong đầy những kí ức về Việt Bắc, 'Đất nước Cách mạng tạo nên Cộng hòa', và 'ta' hỏi 'mình bước đi, có nhớ'. Hai nhân vật trữ tình, một là người ở lại, là đồng bào Việt Bắc, là cô gái Việt Bắc, đang nói lời tiễn đưa 'biết ơn tha thiết'. 'Mình' cũng là một nhân vật trữ tình mơ mộng, ước lệ, cùng với 'ta' tạo nên một bức tranh giao duyên, tiễn biệt, với người lính kháng chiến về hương xuôi, trong đó có nhà thơ. Mỗi cặp lục bát hồi tưởng một ký ức về Việt Bắc. Những chi tiết nghệ thuật vừa cụ thể, vừa mang ý nghĩa tượng trưng giàu sắc thái biểu cảm.
Câu lục trong đoạn thơ là những câu hỏi tu từ liên tục xuất hiện, như một lời nhắc nhở, một cách gợi mở ý thương: 'Mình bước đi, có nhớ những ngày'..., 'Mình trở về, có nhớ chiến khu'..., 'Mình về, rừng núi nhớ ai'..., 'Mình bước đi, có nhớ những ngôi nhà'... Điệp ngữ 'có nhớ' làm cho cảm xúc thơ lắng đọng, giọng thơ trở nên trìu mến bồn chồn, ngọt ngào sâu lắng. Hai từ 'mình bước đi' và 'mình trở về' được xen kẽ, hoán đổi, một cách diễn đạt sự biến đổi, sống động, có giá trị khơi gợi cảnh tiễn đưa nhiều bối rối, hình ảnh của người lính kháng chiến về hướng xa dần, nhưng vẫn giữ trong lòng âm nhạc và ký ức.
Các câu thơ bát trong đoạn thơ đều được tạo thành từ hai vế tiểu đối, mỗi vế chiều 4/4 cân xứng hài hòa. Những kí ức sâu sắc chứa đựng tình cảm ân tình ân nghĩa đối với những người ở lại, những người về được gợi lại, làm nảy sinh ra nhiều cảm xúc 'bâng khuâng trong lòng, bồn chồn bước đi''...
Mình ra đi, nhớ đến 'Mưa nguồn suối lũ // những mây hòa quyện cùng mù'. Bức tranh mưa rơi như răng nguồn, lũ cuồn tràn suối, mây mù khuất phủ núi rừng... là biểu tượng của khắc nghiệt thời tiết, của bản tính thiên nhiên ở Việt Bắc. Mưa, lũ, mây, mù còn đồng thời hiện hình ý nghĩa tượng trưng về những thách thức và gian khổ mà quân và dân ta phải đối mặt trong những thời kỳ gian khó nghẹn.
Mình quay về, ghi nhớ 'Miếng cơm chấm muối // mối thù nặng trên vai?' Tác giả Tố Hữu đã lựa chọn chi tiết cụ thể 'Miếng cơm chấm muối' để nói về trạng thái trừu tượng: sự khổ đau và sự thiếu thốn. 'Mối thù nặng vai' là hình ảnh cụ thể biểu đạt. Mối thù với quân xâm lược nặng trên đôi vai, luôn là điều nhắc nhở, khuyến khích tinh thần chiến đấu để giải phóng đất nước, đem lại tự do và hòa bình cho nhân dân. Không bao giờ quên 'mối thù nặng vai' ấy.
Hỏi núi rừng 'còn nhớ ai', cũng như là hỏi 'mình về, còn nhớ'. Nghệ thuật nhân hóa và sử dụng đại từ 'ai' khéo léo kể lên nhiều câu chuyện u buồn và sâu sắc.
Mình trở về, rừng núi còn nhớ ai
Trám bùi rụng dễ, măng mai để già
Trám bùi, măng mai là nguồn thức ăn bất tận của vùng núi Việt Bắc, dùng để nuôi sống quân đội chiến đấu trong những ngày đầy khó khăn. Hương vị núi rừng ấy là biểu tượng của tình yêu thương sâu sắc và lòng biết ơn. Những từ ngữ như 'để rụng', 'để già' mang đến cảm giác bùi ngùi, cô đơn và nỗi nhớ.
Kỉ niệm thứ tư, ta tự hỏi 'khi mình đi, liệu có nhớ không?'.
Mình đi, có nhớ những ngôi nhà
Nơi lá lau xám rơi đầy // Nơi trái tim tràn đầy lòng son
Hai dòng thơ đặc sắc với hình ảnh tượng trưng và sự tương phản. 'Những nhà' ở đây biểu thị cho mọi người, mọi dân tộc ở Việt Bắc. 'Lau xám' là biểu tượng của cảnh hoang vu hoang vắng trong núi rừng, thể hiện sự nghèo đói và thiếu thốn. Ngược lại, 'lòng son' là một hình ảnh đẹp, ca ngợi lòng trung hiếu và trung thành. Câu thơ 'lau xám, đậm đà lòng son' là một sáng tạo tuyệt vời, tôn vinh tâm huyết và lòng trung hiếu. Qua sự tương phản này, Tố Hữu tôn vinh những người Việt Bắc, dù nghèo đói nhưng giàu lòng yêu nước, đồng lòng với cách mạng và kháng chiến.
Chữ 'ta' và 'mình' hòa quyện trong bài Việt Bắc, tạo nên giai điệu trữ tình, thắm thiết và đậm đà tình dân tộc. Tố Hữu khéo léo sử dụng ngôn từ và biểu đạt tình cảm dân gian qua ca dao, dân ca, mang đến sự sáng tạo. Tình cảm cách mạng, kháng chiến, tình yêu Việt Bắc, và tình thương của những đôi lứa, của kẻ ở lại và người về được diễn đạt qua cặp từ 'mình-ta'.
Trong chín năm gian khó khăn chống Pháp, Tố Hữu đồng hành với đồng chí, đồng bào, và bộ đội ở Việt Bắc, trải qua những ngày hào hùng, vinh quang. Lời tiễn biệt sâu lắng, cảm xúc bồi hồi trong lòng kẻ ở lại. Đó là âm thanh của 'mình - ta', cũng chính là tiếng lòng của nhà thơ.
'Thơ là giọng nói của tâm hồn'. Việt Bắc là giọng nói của tâm hồn, của những người cán bộ kháng chiến, mang theo biết bao 'ân tình thủy chung'.
Chúng tôi đề xuất Bình giảng về đoạn thơ: 'Mình đi, có nhớ những ngày... đậm đà lòng son' trong bài Việt Bắc cho bài giảng kế tiếp. Hãy chuẩn bị cho phần Phân tích đoạn thơ: 'Ta về, mình có nhớ ta... Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung' trong bài Việt Bắc cùng với Việt Bắc hiện lên với đặc trưng đậm đà dân tộc trong nghệ thuật thơ Tố Hữu để hiểu sâu hơn về nội dung này.
Khám phá sâu hơn về phần Nghệ thuật diễn đạt suy nghĩ về vấn đề bạo lực học đường đang ngày càng diễn ra thường xuyên trong xã hội hiện nay để nâng cao hiểu biết trong môn Ngữ Văn lớp 12.
Ngoài việc hiểu nội dung đã học, hãy chuẩn bị cho bài giảng sắp tới với Phản ánh về hai đoạn trích từ bài thơ Việt Bắc và Tây Tiến để củng cố kiến thức Ngữ Văn 12.
