Bình luận về đoạn thứ hai trong bài Nói Với Con

Đề bài: Bình luận đoạn thứ hai trong bài Nói Với Con

Phân tích đoạn hai trong bài Nói Với Con

I. Cấu trúc Phân tích đoạn hai bài Nói Với Con
 

1. Khai mạc

- Trình bày về bài thơ Nói Với Con: Một tác phẩm nói về tình cha con, truyền đạt tình cảm ân nghĩa, triết lý sống của cha dành cho con, đặc biệt là ở đoạn 2 'Người đồng mình thương lắm con ơi... Nghe con'.
 

2. Phần Chính

- Giới thiệu ý nghĩa sâu sắc của bài thơ
- Thảo luận về đoạn thứ hai: Lời dặn dò từ cha đến con trước những khó khăn trong cuộc sống.
- Phân tích đoạn thơ thứ hai:

+ Tiếng gọi 'người đồng mình': Là lời kêu gọi đến đồng bào, những người chung quê, sống chung trên mảnh đất yêu thương.
+ Ý nghĩa của khổ thơ 'Người đồng mình yêu lắm con ơi' => Từ 'yêu' đến 'thương': thể hiện lòng thương mến với đồng bào và tự hào về họ.
+ 'Cao .. lớn': Mô tả cuộc sống của những người dân ở miền núi, trong thung lũng, vẫn nuôi dưỡng những ước mơ và khát vọng lớn.
+ Người cha khuyến khích đứa con học tập những phẩm chất cao quý từ 'người đồng mình': 'Dù gặp khó khăn ... đều là những điều đáng học hỏi'.

=> Đây là những phẩm chất tốt đẹp, đáng tự hào của đồng bào quê hương, và cha muốn con học hỏi, phát triển theo những giá trị ấy.

+ Những khó khăn như 'đá gập ghềnh', 'thung nghèo đói', ... : Miêu tả cuộc sống đầy khó khăn của người dân miền núi giữa vùng núi hùng vĩ.
+ Hướng dẫn 'Không chê': Đặ emphasized về tư duy tích cực, khuyến khích con phải thích nghi mạnh mẽ với cuộc sống, vươn lên trước những khó khăn.
+ So sánh cuộc sống 'Sống như ...ghềnh': Gợi mở cho con về sự mạnh mẽ trong cuộc sống và tự hào về tâm hồn và ý chí của người dân miền núi sống giữa thiên nhiên rừng núi.
=> Lời khuyên chân thành, ẩn sau đó là niềm tự hào về lòng can đảm, tinh thần bất khuất của 'người đồng mình'. Nhấn mạnh 'người đồng mình' luôn trung thành với quê hương dù khó khăn.

+ Khen ngợi phẩm chất của 'người đồng mình': 'Người đồng mình dù ...đâu con': Sự đối lập giữa bề ngoài và tâm hồn bên trong - niềm khao khát, ước mơ vươn xa.
+ Tự hào về công trình bảo vệ và xây dựng quê hương: 'Người đồng mình ... phong tục': 'Đục đá' - công việc đòi hỏi kiên nhẫn.

=> 'Người đồng mình' theo đời nối tiếp nhau 'khen ngợi vùng quê', thể hiện ý thức bảo vệ quê hương trước mọi khó khăn, đối mặt với kẻ thù xâm lược.

+ Lời dặn dò con trước khi lên đường 'Con ơi ... Nghe con': Bàn tay cha gửi gắm niềm tự hào dân tộc, là những phẩm chất, đức tính của quê hương và niềm tin rằng con sẽ mạnh mẽ, tiếp bước truyền thống cha ông.
- Thơ giản dị, chân thành, giọng điệu miền núi tinh tế nhưng chứa đựng biểu tượng yêu thương.

3. Tổng kết

Đặt lại vấn đề một cách sâu sắc.

II. Bài viết mẫu Bình giảng đoạn hai bài Nói với con

Tình cha con là một đề tài luôn đặc sắc trong thơ ca. Không chỉ tình mẫu tử, mà tình phụ tử cũng là nguồn cảm hứng thiêng liêng của cuộc sống. 'Nói với con' của Y Phương không chỉ là một tác phẩm nói về tình phụ tử mà còn là tiếng lòng chân thành của cha gửi gắm lời khuyên dạy cho con, chứa đựng những bài học sâu sắc về cuộc sống và những triết lý quý báu mà cha muốn truyền đạt cho con.

Bài thơ 'Nói với con' gồm hai khổ thơ, khổ đầu tả về tình yêu thương của gia đình dành cho con khi còn nhỏ, còn khổ thứ hai là lời khuyên dạy về những phẩm chất quan trọng trong cuộc sống và là lời dặn dò trước những khó khăn của đời. Khổ thứ hai chính là trái tim của bài thơ, truyền đạt những cảm xúc chân thành nhất từ những con người vùng núi Tây Bắc Việt Nam.

'Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
...
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con'

Khổ thơ đầu, Y Phương mô tả một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp với rừng, hoa, và tiếng hát, cùng cộng đồng người dân sống hòa mình trong yên bình. Họ được gọi là 'người đồng mình' - một cụm từ thân thương, quen thuộc. Quê hương và đồng bào là những yếu tố quan trọng, tốt đẹp nhất giúp con người trưởng thành và phát triển. Chính vì lẽ đó, ở khổ thứ hai, Y Phương khai mạc bằng lời gọi con bằng cụm từ đầy ý nghĩa 'người đồng mình':

'Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn'

Đó là một lời kêu gọi con đầy ngọt ngào và thiết tha. 'Người đồng mình' là bản con chung, những người cùng chia sẻ nguồn gốc từ mẹ u Cơ, bao gồm người Kinh, Tày, Nùng, ... Mặc dù có tên gọi khác nhau, nhưng chúng ta đều có nguồn gốc chung từ vùng nước Cao Bằng, Bắc Cạn, nơi mà 'gạo trắng nước trong'. Tác giả sử dụng cách gọi này để thể hiện sự thân thiện đối với những người cùng quê hương. So với lời gọi 'người đồng mình yêu lắm con ơi' ở khổ trước, lời gọi 'người đồng mình thương lắm con ơi' ở đây là sự thể hiện của tình cảm sâu sắc hơn. Từ 'yêu' chuyển thành 'thương', tăng cường bội số tình cảm, thể hiện sự quý mến con người và lòng tự hào về 'người đồng mình'.

'Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn'

Có thể thấy, Y Phương sử dụng nghệ thuật ẩn dụ và tả thực một cách tinh tế trong hai câu thơ này. Về mặt tả thực, người dân Tày miền núi thường sinh sống ở những vùng cao, thung lũng sâu. Mặc dù cuộc sống nơi đây khó khăn, nhưng họ vẫn kiên cường giữ vững đất đai, bản làng, và quyết không rời xa tổ tiên. 'Người đồng mình' luôn không chịu khuất phục trước khó khăn, thách thức, thậm chí càng khó khăn họ càng mạnh mẽ, lòng chí càng trở nên bền vững. Đây là những phẩm chất mà người cha muốn con học hỏi từ những người dân miền núi.

Tư duy của người miền núi rất giản dị, với họ, không có gì cao quý bằng núi, không gì rộng lớn bằng 'thung'. Họ đã lựa chọn những hình ảnh quen thuộc này để thể hiện chí khí và ước mơ của mình. Với Y Phương, cách sắp xếp từ 'cao' đến 'xa' biểu thị rằng càng khó khăn, càng là thách thức lớn thì càng phải vượt qua. Cuộc sống của 'người đồng mình' có nhiều gian khó, nhiều 'nỗi buồn', nhưng họ vẫn giữ trong lòng 'chí lớn', luôn mơ ước cho một tương lai tươi sáng, phồn thịnh cho dân tộc.

Từ khao khát ước mơ đó, người cha nhẹ nhàng nhắc nhở đứa con, hãy sống và ghi chép những phẩm chất cao quý của dân tộc quê hương ta:

'Dù bước chân trên đỉnh đá gập ghềnh
Hay chìm đầu trong thung nghèo đói
Sống như dòng suối như sông
Thác xuống ghềnh không e dè
Không ngần ngại mỏi mệt'

Người dân miền núi luôn lựa chọn những đỉnh núi cao, thung lũng sâu để xây dựng bản làng của họ. Cuộc sống hàng ngày của họ có thể là trên đỉnh núi đá gập ghềnh, thách thức và khắc nghiệt, hoặc ở dưới thung sâu, hoặc bên cạnh những con suối, dòng sông. Dù ở đâu, họ đều thích nghi, tồn tại và vươn lên bằng ý chí và nghị lực của mình. Người cha muốn con học những phẩm chất đó, sống mạnh mẽ ở mọi nơi, không chùn bước trước khó khăn. Y Phương liệt kê các khó khăn như 'đá gập ghềnh', 'thung nghèo đói', 'thác xuống ghềnh', ... để thể hiện cuộc sống khó khăn, gian khổ của những dân tộc giữa đại ngàn. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng 'không chê', tức là chấp nhận và hài lòng với khó khăn để có thể vươn lên mạnh mẽ. Điều này nhấn mạnh sự nhắc nhở của người cha.

Tiếp theo là so sánh 'sống như sông như suối'. Một là để nhắc nhở con phải sống mạnh mẽ trước mọi khó khăn, hai là để tả lên vẻ đẹp tâm hồn, ý chí mạnh mẽ của những người con núi rừng Tây Bắc. Sống giữa khó khăn của đại ngàn, họ vẫn luôn tràn đầy sinh lực, sức sống, với tâm hồn sắt đá, cuồn cuộn như dòng suối, dòng sông.

Lối diễn đạt của nhà thơ vô cùng giản dị, như một câu chuyện nhẹ nhàng và lời khuyên chân thành dành cho đứa con yêu dấu. Tuy nhiên, nó chứa đựng niềm tự hào vô tận về phẩm chất và ý chí của 'người đồng mình'. Người cha luôn khẳng định rằng, dù 'người đồng mình' phải đối mặt với cuộc sống khó khăn, gian nan, họ vẫn luôn mạnh mẽ, thủy chung với quê hương, vượt qua mọi khó khăn để nổi bật trong cuộc sống. Ông nhắc nhở đứa con hãy tự hào về truyền thống của quê hương và giữ gìn những đức tính quý giá.

Không chỉ nhấn mạnh đức tính cao quý của 'người đồng mình', người cha còn khen ngợi phẩm chất đặc biệt của họ bằng những từ:

'Người đồng mình thô sơ da thịt
Không ai nhỏ bé cả con ạ'

Y Phương tạo ra sự tương phản đẹp đẽ giữa hình thức bề ngoài 'thô sơ da thịt' và sức mạnh tinh thần to lớn bên trong. Mặc dù họ không đẹp về hình thức, nhưng bên trong họ luôn ẩn chứa một sức mạnh tinh thần lớn lao, với khát vọng mãnh liệt đưa họ vươn lên cao lớn. Sức mạnh ấy làm nên bản chất của họ, khiến họ trở nên lớn lao và không thể nhỏ bé.

Y Phương viết những dòng thơ như một cuộc trò chuyện giữa người cha và đứa con, truyền đạt sự chân thành, giản dị, ân cần, nhưng không kém phần nghiêm túc. Ông nhắc nhở đứa con hãy sống đúng, rèn luyện những phẩm chất, đức tính của cha ông để vượt qua những khó khăn của cuộc đời.

'Người đồng mình', mặc dù 'thô sơ da thịt', nhưng trong họ tồn tại khát vọng xây dựng quê hương vững chắc:

'Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Quê hương vẫn giữ gìn phong tục'

Bằng chỉ một vài câu thơ, tác giả đã tóm gọn tinh thần tự hào của dân tộc, ý thức bảo vệ quê hương, cội nguồn và giữ gìn phong tục, truyền thống của tổ tiên. Hình ảnh người dân miền núi 'tự đục đá kê cao quê hương' thể hiện sự bền bỉ, kiên trì, và lòng yêu thương sâu sắc của họ đối với quê hương. Những con người 'thô sơ da thịt' ấy tạo nên vẻ đẹp văn hóa và phong tục độc đáo.

Hình ảnh của việc 'tự đục đá' còn gợi nhớ về những truyền thuyết hùng vĩ, như Sơn Tinh ném ngọn núi xuống biển, tượng trưng cho những anh hùng dũng cảm như Núp, Kim Đồng, ... tạo nên bản hùng ca cho dân tộc Việt Nam. Chi tiết này thể hiện sự tự hào của nhà thơ đối với dân tộc thân yêu.

Sau những lời khuyên bảo, thân thương, người cha dặn dò đứa con trước lúc 'lên đường':

'Con ơi, tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con'

'Con ơi' - tiếng gọi thân thương, ngọt ngào. Hành trang mà cha truyền cho đứa con là lòng tự hào về dân tộc, quê hương. Dù 'người đồng mình' chúng ta không đẹp về hình thức, nhưng chúng ta sẽ luôn ngẩng cao đầu, 'không bao giờ nhỏ bé được'.

Lời thơ của Y Phương đơn giản và chân thành, như giọng nói mộc mạc của người dân miền núi, thể hiện lòng tự hào và đức tính cao đẹp của dân tộc. Những lời răn dạy, khuyên bảo của người cha truyền đạt đạo lý 'uống nước nhớ nguồn' và tinh thần vượt khó.

"""""-HẾT"""""--

Nói với con là biểu hiện chân thành của người cha đối với con. Đồng thời, có thể tìm hiểu thêm về các bài văn lớp 9 khác như Phân tích bài thơ Nói với con, Cảm nhận về vẻ đẹp của người đồng mình trong bài thơ Nói với con, Cảm nhận về tình cha con trong bài thơ Nói với con, Cảm nhận của em về khổ đầu trong bài thơ Nói Với con.