Bitcoin không bị giới hạn ở quan điểm ban đầu nữa

Năm 2024 được dự báo là một trong những năm đặc biệt nhất đối với ngành công nghiệp tiền điện tử.

Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau sự kiện halving của Bitcoin được nhiều người mong đợi, giá Bitcoin giảm 11%. Ngoài quyết định phê duyệt quỹ Bitcoin ETF, năm nay thực sự là một năm khá khó khăn đối với ngành, với rất ít tiến triển bất chấp tất cả những gì đã được thực hiện trong thị trường gấu.

Tuy nhiên, rõ ràng vẫn chưa đến lúc công bố kết quả cuối cùng vào năm 2024. Chúng ta thậm chí còn chưa qua nửa năm và tác động của halving thường được thấy nhiều tháng sau các chu kỳ trước đó.

Biểu đồ giá BTC | Nguồn: Tradingview

Tuy nhiên, có vẻ như có một vấn đề quan trọng hơn đang nổi lên. Mặc dù Satoshi đã trình bày tầm nhìn về một loại tiền điện tử phi tập trung trong Whitepaper Bitcoin hơn 15 năm trước, nhưng tại sao đến nay tiền điện tử và Web3 vẫn chưa thực sự thực hiện được tầm nhìn này và điều gì cần thiết để thực hiện những lời hứa của các ngành công nghiệp?

Phiên bản tiền mặt tập trung có thực sự là mục tiêu cần đạt?

Gợi ý về việc tạo ra một loại tiền điện tử phi tập trung có thể được xem là một khái niệm mạnh mẽ vào năm 2008, nhưng nhìn lại, nó tương đương với việc khám phá ra ưu điểm chính của Internet là khả năng gửi email.

Thanh toán chỉ chiếm một phần nhỏ trong hệ thống tài chính toàn cầu. Với sự phát triển của hợp đồng thông minh, chúng ta đã thấy sự bùng nổ của những gì có thể được thực hiện với công nghệ sổ cái phi tập trung nhằm cung cấp một hệ thống tài chính toàn cầu hiệu quả, mở cửa và cạnh tranh hơn.

Trong mùa hè của DeFi năm 2020, các ứng dụng tài chính phi tập trung đã tìm ra các sản phẩm thích hợp với thị trường. Các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) như Uniswap đã tạo ra thị trường hoạt động liên tục 24/7 mà không cần sự can thiệp của các nhà tạo lập thị trường. Các giao thức vay có thế chấp như Aave đã mở ra khả năng cho người dùng tạo ra lợi nhuận từ các token của họ, đồng thời sử dụng chúng như đòn bẩy cho các hoạt động khác, bao gồm cả các sản phẩm truyền thống không thể thực hiện được như vay flash*.

Mặc dù động lực giảm sau đó chủ yếu là do vấn đề về khả năng mở rộng của Ethereum, nhưng vẫn có nhiều tiến triển nhanh chóng trong thị trường gấu. Đáng chú ý nhất có lẽ là sự phát triển của DeFi từ việc tương tác chủ yếu giữa người dùng và ứng dụng phi tập trung (dapp) sang tương tác giữa các dapp – một phát triển tương tự như của Web2, trong đó hầu hết các tương tác đều được điều khiển bằng API.

Bây giờ, vào năm 2024, các thuật ngữ như tài sản thực (RWA), cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung (DePIN) và nhận dạng kỹ thuật số đang bắt đầu thu hút sự chú ý. Mặc dù chúng có tên gọi mới hấp dẫn nhưng khiến nhiều người nhớ lại những ý tưởng đã xuất hiện trong thời kỳ ICO. Sự khác biệt là có những lợi ích kinh tế và thực tế rõ ràng đối với việc “token hóa mọi thứ” khi kết hợp với sự đổi mới của DeFi.

Phát triển này có thể coi là tiến triển trong tầm nhìn của Satoshi về tiền phi tập trung toàn cầu đối với các tài sản có thể lập trình phi tập trung toàn cầu. Nhưng nếu điều đó là đúng thì tại sao chúng ta vẫn chưa thấy sự tăng trưởng bùng nổ mà một cuộc cách mạng như vậy sẽ tạo ra?

Rào cản cho sự chấp nhận đại trà

Không thể phủ nhận rằng quyết định chấp thuận quỹ Bitcoin ETF gần đây đã đánh dấu sự gia nhập của Bitcoin vào hệ thống tài chính chính thống, khi ngày càng có nhiều vốn tổ chức đổ vào ngành. Các nhà đầu tư tổ chức hiện có thể tham gia vào tiền điện tử thông qua một thực thể được quản lý, cho phép những người thận trọng hơn tham gia vào một loại tài sản đang phát triển mạnh. Tuy nhiên, trong khi điều này tăng tính hợp pháp cho lĩnh vực tiền kỹ thuật số, nó cũng làm dấy lên mối lo ngại về vị thế của Bitcoin như một hệ thống tiền tệ thay thế và khả thi.

Đồng thời, khả năng giới hạn của blockchain Bitcoin trong việc thực hiện các giao dịch nhanh chóng và hiệu quả sẽ dần được phơi bày khi mạng lưới phát triển và mức độ sử dụng tăng lên. Proof-of-work (PoW) là rào cản lớn nhất của Bitcoin và chứng tỏ sự cần thiết của layer 1 mới. Quá trình này tiêu thụ lượng điện và năng lượng thủ công đáng kể, làm giảm tốc độ thực hiện giao dịch. Việc tiêu tốn nhiều năng lượng đặt ra mối lo ngại về tác động môi trường.

Ethereum lần đầu tiên cho thấy lời hứa sẽ khắc phục nhược điểm của Bitcoin thông qua việc sử dụng tiền điện tử có thể lập trình được thông qua hợp đồng thông minh. Tuy nhiên, bất chấp những mục tiêu tốt đẹp, Ethereum đã gặp thất bại ở hai mặt: 1) mạng cơ bản không thể mở rộng và 2) không phù hợp để trở thành ngôn ngữ lập trình.

Layer 2 được xây dựng như một biện pháp khắc phục khả năng mở rộng của Ethereum. Tuy nhiên, cuối cùng chúng chỉ đóng vai trò như một giải pháp hỗ trợ băng thông, tạo ra sự phân mảnh và lỗ hổng lớn hơn. Cần nhớ rằng phát triển ứng dụng DeFi đòi hỏi kiến thức kỹ thuật cực kỳ cao, vượt xa kiến thức kỹ thuật của nhà phát triển thông thường. Solidity được thiết kế đặc biệt cho hợp đồng thông minh của Ethereum, nổi tiếng khó để làm chủ. Những rào cản gia nhập này ngăn cản sự tăng trưởng và cạnh tranh giữa các dapp, điều cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho việc chấp nhận chính thống.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là mặc dù cộng đồng Ethereum có các nhà phát triển rất giỏi, bảo mật vẫn là một vấn đề dai dẳng, với hàng tỷ đô la thiệt hại do bị xâm phạm và lỗ hổng xuất hiện từ bên trong hệ sinh thái. Từ cuộc tấn công đầu tiên vào DAO trong năm 2016 đến hàng tỷ đô la mất mát hàng năm, Ethereum đã nhiều lần chứng minh rằng đây không phải là nền tảng phù hợp để các nhà phát triển xây dựng ứng dụng DeFi an toàn mà người dùng có thể tin tưởng.

Con đường phía trước

Việc mở rộng các mạng dựa trên ý tưởng của Bitcoin là bước tiến chứng tỏ mục tiêu trở thành hệ thống tiền tệ của dự án đang dần trở thành hiện thực.

Mặc dù Ethereum và layer 2 đang cố gắng giải quyết một số thách thức, nhưng họ lại đưa ra những thách thức mới. Solana đã ghi nhận những tiến bộ nhưng vẫn còn xa để trở thành một tầng tài sản toàn cầu.

Các mạng layer 1 thế hệ tiếp theo đang thách thức Bitcoin và Ethereum, cung cấp cho cả người dùng và nhà phát triển các công cụ cần thiết để xây dựng và sử dụng ứng dụng Web3 mạnh mẽ.

Có thể lập luận rằng tương lai mà Satoshi đã hình dung cho Bitcoin chỉ có thể đạt được khi Bitcoin không còn tồn tại.

Flash loan (khoản vay nhanh) là một dạng khoản vay đặc biệt trong lĩnh vực DeFi, cho phép người dùng vay tiền mà không cần tài sản thế chấp, nhưng phải trả lại trong cùng một giao dịch.

Theo Blockworks