Buzz
Một số công ty khai thác và các nhà giao dịch kim loại lớn nhất thế giới đang cảnh báo rằng, chỉ trong vài năm tới, sẽ xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn về đồng. Điều này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu, gây ra lạm phát do chi phí sản xuất tăng và làm chệch hướng mục tiêu về biến đổi khí hậu toàn cầu.
Đồng là kim loại được sử dụng trong mọi thứ từ chip máy tính, máy nướng bánh mì đến hệ thống điện và điều hoà không khí. Giá kim loại này đã giảm gần 1/3 kể từ tháng 3. Hiện tại, nhà đầu tư đang bán tháo hợp đồng giao dịch đồng, do lo ngại suy thoái kinh tế sẽ làm giảm nhu cầu với loại kim loại thường song hành với sự tăng trưởng.
Một số công ty khai thác và các nhà giao dịch kim loại lớn nhất thế giới đang cảnh báo rằng, chỉ trong vài năm tới, sẽ xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn về kim loại quan trọng nhất thế giới. Điều này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu, gây ra lạm phát do chi phí sản xuất tăng và làm chệch hướng mục tiêu về biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc giá đồng đi xuống và ít khoản đầu tư đổ vào kim loại này hơn đang khiến tình hình trở nên trầm trọng.
Lượng đồng tồn kho được các sàn giao dịch theo dõi đang ở mức gần thấp nhất trong lịch sử. Ngoài ra, biến động giá gần đây cho thấy sản lượng khai thác mới có thể sẽ thấp hơn nữa trong tương lai gần. Chỉ vài ngày trước, tập đoàn khai thác Newmont đã tạm hoãn kế hoạch khai thác 2 tỷ USD vàng và đồng ở Peru. Còn Freeport-McMoRan - nhà cung cấp đồng lớn nhất thế giới, cảnh báo mức giá đồng hiện “không đủ” để hỗ trợ các khoản đầu tư mới.
Giới chuyên gia hàng hoá cũng cảnh báo về khả năng giá đồng đi xuống trong nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm. Và diễn biến mới nhất của giá đồng có thể gây căng thẳng cho vấn đề nguồn cung trong tương lai.
Tại sao đồng có vai trò quan trọng?
Đồng là một kim loại quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Trên trung bình, mỗi chiếc ô tô sử dụng khoảng 30kg đồng và 181kg đồng được sử dụng trong xây dựng các ngôi nhà.
Đồng thường được sử dụng trong việc dẫn điện và đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy 'tương lai xanh' của thế giới. Mặc dù sự chú ý chủ yếu đổ vào lithium, nhưng quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch cũng phụ thuộc rất nhiều vào các nguyên liệu như niken, coban và thép.
Hàng triệu mét dây đồng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ thống điện toàn cầu và xây dựng các trang trại năng lượng mặt trời và gió. Thậm chí, xe điện cũng sử dụng một lượng lớn đồng gấp đôi so với xe chạy bằng xăng.
Mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu hụt là gì?
Theo một nghiên cứu được hỗ trợ bởi S&P Global, khi thế giới chuyển sang sử dụng năng lượng điện, mục tiêu giảm phát thải lên đến mức 0 sẽ kéo theo nhu cầu đồng tăng gấp đôi lên 50 triệu tấn/năm vào năm 2035.
Trong khi đó, nguồn cung từ việc khai thác đồng dự kiến đạt đỉnh vào năm 2024 do sự khan hiếm của các dự án mới và cạn kiệt nguồn cung hiện tại. Nghiên cứu cũng cho thấy, thế giới có thể thiếu hụt 10 triệu tấn đồng vào năm 2035. Goldman Sachs ước tính, các nhà khai thác cần phải chi khoảng 150 tỷ USD trong thập kỷ tới để giải quyết tình trạng thiếu hụt 8 triệu tấn đồng.
Theo nhóm Nghiên cứu Đồng Quốc tế, để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu hụt, hãy nhìn vào năm 2021 khi thế giới thâm hụt 441.000 tấn đồng, tương đương chưa đến 2% nhu cầu. Điều này đã đủ để đẩy giá tăng 25% trong năm đó. Trong tình huống xấu nhất, S&P 500 dự đoán tình trạng thiếu hụt vào năm 2035 sẽ tương đương khoảng 20% mức tiêu thụ.
Ảnh hưởng của giá đồng như thế nào?
Goldman Sachs dự báo giá đồng trên sàn London Metal Exchange (LME) có thể tăng gần gấp đôi lên mức trung bình 15.000 USD/tấn vào năm 2025. Đến ngày 21/9, giá đồng trên sàn LME là 7.690 USD/tấn.
Tất cả dự báo về nhu cầu được đưa ra dựa trên kịch bản rằng các chính phủ sẽ tiếp tục thúc đẩy mục tiêu giảm phát thải ròng đến 0. Tuy nhiên, nếu tình hình chính trị thay đổi, sẽ có một kịch bản khác đối với việc sử dụng kim loại.
S&P Global cho biết, khi đồng được sử dụng nhiều hơn trong quá trình chuyển đổi năng lượng, cơ hội tái chế sẽ được mở ra, chẳng hạn khi một số xe điện không còn sử dụng nữa. Dự báo, sản lượng đồng tái chế sẽ chiếm khoảng 22% thị trường đồng tinh chế vào năm 2035. Sung Choi - nhà phân tích tại BloombergNEF, cũng cho rằng nguồn cung đồng tái chế sẽ giúp bù đắp cho việc giảm sản lượng khai thác mỏ, đặc biệt khi giá đồng tăng cao.
Trong khi đó, BHP Group - nhà khai thác mỏ lớn nhất thế giới, dự đoán giá đồng sẽ trải qua những biến động do lo ngại về nhu cầu. Citigroup cũng dự đoán giá đồng sẽ giảm trong những tháng tới do suy thoái kinh tế, có thể giảm xuống mức 6.600 USD trong quý I/2023.
Ngoài ra, triển vọng về nhu cầu ở Trung Quốc - quốc gia tiêu thụ kim loại nhiều nhất thế giới, cũng sẽ là yếu tố quan trọng. Theo Timma Tanners - nhà phân tích tại Wolfe Research, nếu thị trường bất động sản của Trung Quốc vẫn đứng im, thì nhu cầu về đồng sẽ giảm.
Tuy nhiên, ngay cả khi có sự suy thoái kinh tế xảy ra, nhu cầu về đồng cũng khó có thể giảm, theo BloombergNEF. Điều này là do nhu cầu tương lai dự kiến sẽ tăng mạnh khi các chính phủ tập trung vào mục tiêu năng lượng sạch, giúp giá đồng ít bị ảnh hưởng bởi diễn biến kinh tế toàn cầu như trước kia.
Lý do gì khiến nguồn cung trở nên khan hiếm?
Hãy nhìn vào Chile, một quốc gia lâu nay đã là một trong những nhà sản xuất đồng lớn nhất thế giới. Doanh thu từ việc xuất khẩu đồng của Chile đang giảm do các khó khăn trong sản xuất.
Tại các khu mỏ đã được phát triển, chất lượng quặng đồng ngày càng giảm. Hơn nữa, số lượng dự án khai thác cũng giảm đi. Ở Peru và Chile - hai quốc gia chiếm hơn 1/3 sản lượng toàn cầu, một số dự án khai thác đã gặp khó khăn do sự bất ổn trong quy định khi các nhà lập pháp tìm kiếm lợi nhuận lớn hơn để giải quyết bất bình đẳng kinh tế. Lạm phát cũng làm tăng chi phí sản xuất - hiện cao hơn khoảng 30% so với năm 2018 ở mức khoảng 9.000 USD/tấn, theo Goldman.
Trong khi đó, việc khai thác và sử dụng đồng lại đối mặt với một mâu thuẫn. Đây là kim loại cần thiết cho 'tương lai xanh', nhưng việc xử lý chất thải từ nó lại gây ra các vấn đề 'ô nhiễm'. Do đó, việc phê duyệt các dự án khai thác cũng trở thành một quá trình khó khăn.
Ngoài ra, các nhà sản xuất cũng phải đối mặt với áp lực từ bảng cân đối kế toán và việc trả cổ tức cho cổ đông thay vì tập trung vào tăng trưởng. Jefferies Group nói: 'Việc sử dụng dòng tiền để trả vốn thay vì đầu tư vào các dự án mới là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng khan hiếm nguyên liệu thô mà thế giới cần để giảm lượng carbon.'
Nhưng ngay cả khi các nhà sản xuất thay đổi quan điểm và đầu tư vào các dự án mới, thì thời gian cần thiết để khai thác mỏ là lớn sẽ làm hạn chế triển vọng về nguồn cung một cách đáng kể trong thập kỷ tới.
Tham khảo Bloomberg
