'Bộ tộc (Tribes) '- Chiến lược tiếp cận thị trường không chỉ là chiêu trò quảng cáo

 Tuy mới bắt đầu nghiên cứu về Tiếp thị cách đây vài năm (bởi tôi được đào tạo là Chuyên viên bán hàng chuyên nghiệp chứ không phải tiếp thị) thế nhưng không dưới 10 lần tôi đã vô tình được nghe những chuyên gia về tiếp thị nhắc đến Seth Godin.

Họ coi Seth Godin như một người thầy và trích dẫn rất nhiều những tư tưởng của ông. Sau khi gấp lại những trang cuối cùng của cuốn sách Bộ tộc, tôi cũng đã phải thừa nhận: “Seth Godin là doanh nhân xuất sắc nhất của thời đại thông tin” – đúng như tạp chí Business Week đã từng ca ngợi về ông.

Những ý tưởng và triết lý của ông thật sự sâu sắc, vượt qua cả thời gian và không gian. Chẳng cần phải nói, dù cuốn sách này đã xuất bản từ năm 2008 nhưng những lời khuyên của Godin vẫn không hề lỗi một chút nào và sẽ chắc chắn còn đúng trong nhiều năm tới. Không chỉ ở Mỹ mà tôi thấy đã có rất nhiều người ở Việt Nam đang truyền bá và tiếp thu những ý tưởng của ông. Có lẽ, dành bao nhiêu lời khen ngợi cho tài năng của Seth Godin cũng là dư.

Do đó, tư tưởng của ông thực sự đã vượt qua cả thời gian và không gian. Tôi cảm thấy rất tiếc nuối vì đã dành thời gian để đọc cuốn sách này quá muộn mà không phải là sớm hơn.

Cuốn sách có hình thức đẹp, chất lượng dịch tốt 

Trước khi đi sâu vào chi tiết nội dung cuốn sách, tôi muốn khen ngợi Alpha Books vì đã làm bìa cuốn sách này quá chất lượng. Bìa sách rất đẹp, khiến tôi nhầm lẫn rằng đây là một cuốn sách bìa cứng (hard cover) chứ không phải bìa mềm. Ngoài ra, bìa minh họa cuốn sách cũng được giữ nguyên bản, nên đã truyền đạt được tất cả ý tưởng nổi bật của tác giả.

Và cũng phải thừa nhận một điều, đúng là sách của bậc thầy Tiếp thị có khác – bìa bên ngoài rất đẹp và ấn tượng. Cuốn sách này thì khá mỏng thôi, chỉ khoảng 209 trang, áng chừng độ dày tầm 2cm, khổ giấy tiêu chuẩn, nên rất vừa tay khi mang vác hay nằm đọc.

Về chất lượng dịch thuật thì lúc đầu tôi hơi e dè một chút khi đọc cuốn sách này bản tiếng Việt. Bởi vì tôi biết nhiều dịch giả không am hiểu về tiếp thị, đặc biệt là tiếp thị kỹ thuật số nên nhiều từ họ dịch rất ngây ngô như là Google dịch (Nhiều lúc tôi còn tưởng họ là bậc thầy về Google Translate chứ không phải là dịch giả nữa). 

Tôi đã đọc khá nhiều cuốn sách vừa mới xuất bản đầu năm 2020, thì đến giữa năm đã có bản tiếng Việt. Kết quả là lần nào cũng thất vọng. Tôi đã tự rút ra được kinh nghiệm cho mình, đó là chỉ nên đọc bản tiếng Anh chứ với thời gian gấp gáp, những dịch giả khó có thể toàn tâm toàn ý và trau chuốt cho bản dịch của mình được.

Ơn giời là cuốn sách này không dạy ta bất cứ thủ thuật tiếp thị nào như: cách chạy quảng cáo Facebook hay cách đấu giá  từ khóa Google… nên không có quá nhiều thuật ngữ chuyên ngành. Do đó, bản dịch khá nuột nà. Seth Godin là bậc thầy về ngôn từ nhưng dịch giả cũng là người có vốn từ phong phú không kém mới có thể truyền đạt lại được hết dụng ý của tác giả.

Thật là bất ngờ với một cuốn sách như này.

Và đẹp cả về nội dung

Vậy thực sự cuốn sách này có gì thú vị để tôi phải dành những lời có cánh suốt từ đầu đến vậy?

Trước hết, tôi cần phải cảnh báo bạn: Nếu bạn nghĩ rằng đọc xong cuốn sách này, bạn sẽ trở thành bậc thầy về tiếp thị hoặc có thể bán được hàng nghìn đơn trên Facebook thì cuốn sách này không dành cho bạn đâu. Cuốn sách này cũng sẽ không chỉ cho bạn bất kỳ một cách “hack” nào để có hàng triệu lượt xem hay cách viết nội dung lan truyền...

Như tôi đã nói ở phía trên, cuốn sách này được xuất bản từ năm 2008, tức là lúc đó Facebook chỉ mới bắt đầu, nhưng cuốn sách vẫn được đánh giá cao cho đến tận bây giờ và trong tương lai nữa, vậy thì chắc chắn nó phải có điều gì khác biệt chứ không phải chỉ là dăm ba mẹo mực để chạy quảng cáo “cắn” tiền rồi đúng không nào?

Câu trả lời là cuốn sách Bộ tộc- Chiến lược tiếp cận thị trường sẽ tiết lộ cho bạn tư duy và kế hoạch của một huyền thoại doanh nhân trong thời đại thông tin.

Cuốn sách này sẽ chỉ cho bạn nhiều hơn là những mẹo mực để né tránh luật Google, Tiktok hay Facebook. Nếu bạn có thể “giác ngộ” được những chỉ dẫn của Seth Godin ở trong cuốn sách “Bộ tộc” này, thì bạn có thể sở hữu cả một “vương quốc” và bạn là vị “vua” cai trị chứ không phải là theo đuổi các nền tảng quảng cáo.

Trong cuốn sách này, Godin chỉ dành 1 vài trang rất ngắn để nói về tiếp thị. 95% nội dung còn lại, tác giả chia sẻ về cách để LÃNH ĐẠO những nhóm người. Những thành viên mà tác giả đã dùng một từ rất hay để miêu tả, đó là “bộ tộc”. 

Nếu nói đây là cuốn sách truyền cảm hứng về thuật lãnh đạo thì cũng không có gì sai cả.

Chỉ có điều, Godin không khuyến khích lãnh đạo những đám đông hàng ngàn người, thay vào đó, ông truyền cảm hứng để giúp bạn trở thành “những tộc trưởng của các bộ tộc”. 

“Đám đông và bộ tộc thì khác gì nhau?

Chúng khác nhau ở hai điều:

Đám đông là một bộ tộc không có người lãnh đạo

Đám đông là một bộ tộc không có sự giao tiếp

Hầu hết các tổ chức dành thời gian để làm tiếp thị với đám đông. Các tổ chức khôn ngoan thì tập hợp một bộ tộc”

Lúc đọc đến đoạn này, tôi bất giác nhớ đến một cuốn sách rất phổ biến của John Maxwell có tựa đề là: “Everyone communicates, few connect” (tên sách tiếng Việt là: “Mọi người đều giao tiếp, nhưng ít người kết nối”.

Trước đây, mục tiêu của tôi khi làm bất cứ điều gì cũng hướng đến “số lượng”. Tôi cố gắng làm mọi thứ để có được nhiều hơn.

Thực tế là tôi không tự dưng có suy nghĩ đó, mà chính là các “chuyên gia” tiếp thị đã ép buộc vào đầu tôi tư duy tương tự như:

• Nhiều bạn bè hơn trên Facebook cá nhân để có thêm tương tác
• Nhiều người theo dõi hơn trên Instagram để có uy tín hơn
• Nhiều thành viên hơn trong các nhóm đóng để tiếp cận nhiều người hơn
• Nhiều địa chỉ email hơn để có thể lọc phễu tốt hơn
• Nhiều tài khoản Zalo để kết bạn full tài khoản với nhiều người hơn.
• ….

Và còn nhiều thứ khác nữa để những “chú cừu non” như tôi lao vào tìm kiếm những công cụ “hack”, để vượt qua rào cản bảo mật, chống lại spam của Google, Facebook

Thế nhưng càng làm, tôi lại càng thấy điều đó hoàn toàn không mang lại bất kỳ kết quả nào cả. Tôi có đến cả ngàn địa chỉ email khách hàng, nhưng chỉ có khoảng vài chục người mở email của tôi mỗi khi tôi gửi. 

Những nhóm mà tôi quản lý có đến hàng ngàn thành viên nhưng cũng chỉ có một vài người là tương tác với các bài viết nào tôi đăng. Nếu như tôi cứ tiếp tục đi vào con đường “làm nhiều” để “được nhiều” đó thì vòng quay đó sẽ không bao giờ chấm dứt cả. 

Trên hết, tôi thực sự không cảm thấy có bất kỳ “giá trị” nào khi có trong tay những đám đông đó. Cái tôi thật sự cần là một nhóm người nhỏ, nhưng tôi có thể kết nối, giao tiếp và truyền cảm hứng, giúp họ đạt được những mục tiêu của họ đúng như tư tưởng của Seth Goain đã được truyền tải trong cuốn sách Bộ tộc- Chiến lược tiếp cận thị trường của ông.

Đọc đến đây, có thể một vài người sẽ nghĩ: “Thôi đi ông ơi, tiếp thị là trò chơi của những con số, hàng trăm ngàn người theo dõi còn chưa ra đơn, chưa bán được xu nào nữa là ông đòi nhóm nhỏ, có mà chết đói”. Tôi cũng đã từng nghĩ như vậy, cho đến khi đọc được cuốn sách này của Godin.

Vậy thì một “bộ tộc” cần bao nhiêu thành viên để có thể giúp bạn tồn tại và trên hết là phát triển?

Godin đã đưa ra một con số đáng kinh ngạc.

Ông đã mô tả thế giới của “1000 fan đích thực” từ Kevin Kelly trong một bài viết trên trang Technium.

Ông nói rằng: “1000 fan đích thực sẽ luôn quan tâm đến bạn và công việc của bạn, họ sẽ đi xa để mua sản phẩm của bạn, đưa bạn bè đến nghe bạn nói hoặc đầu tư một khoản nhỏ để ủng hộ bạn”. 

“Một nghệ sĩ chỉ cần 1000 fan đích thực. Đó là đủ” 

Rất nhiều tổ chức chỉ quan tâm đến con số thay vì những fan đích thực. Họ tập trung vào lượt tương tác, lượt truy cập hoặc chi phí quảng cáo mà không thực sự tạo ra mối quan hệ sâu sắc với những fan đích thực. 

Godin nói: “Thực sự chiến thắng là khi biến người hâm mộ thông thường thành người hâm mộ trung thành”.

Để thực hiện điều này không hề dễ dàng. Chúng ta đã bị tiếp xúc với rất nhiều ý tưởng từ các tập đoàn lớn, hệ thống giáo dục, và trường học. Họ dạy chúng ta phải tuân thủ, nghe theo và không phản đối. Godin gọi đó là những “kẻ chăn cừu”

Tôi thấy thú vị khi ông dũng cảm đưa ra những ý tưởng và quan điểm đi ngược lại đám đông như vậy. Vì lý do đó, tác giả đã dành nhiều công sức để “làm sạch tâm trí” của độc giả.

Ông chia sẻ nhiều kinh nghiệm để có thể thu thập các thành viên và hình thành một bộ tộc, cách để dẫn dắt và lãnh đạo bộ tộc và truyền cảm hứng để giúp chúng ta trở thành những nhà lãnh đạo bộ tộc của riêng mình. 

“Một nhóm người chỉ cần hai điều để trở thành một bộ tộc: mục tiêu chung và phương pháp truyền thông thống nhất”. “Tất cả chỉ cần ba bước: truyền động lực, kết nối và tạo ảnh hưởng”.

Dù cuốn sách khá mỏng nhưng như tôi đã nói ở phần đầu, bất kỳ lời khuyên nào của Godin trong sách cũng có thể viết thành những cuốn sách dày hàng trăm trang. (Và Godin có cả trăm lời khuyên quý giá như vậy trong cuốn sách này)

Hãy chuẩn bị một cây bút note còn nhiều mực vì bạn có thể muốn đánh dấu rất nhiều trang trong sách.

Tôi suýt quên nhắc đến một đặc điểm rất thú vị mà lần đầu tiên tôi thấy ở cuốn sách này.

Tôi có thói quen trước khi đọc bất kỳ cuốn sách nào là phải đọc mục lục để nắm sơ bộ về cấu trúc cũng như những ý chính mà tác giả sẽ trình bày trong vài giờ tới.

Với cuốn sách Những bộ lạc - Marketing thống lĩnh người dùng, sau khi đọc vài trang đầu, tôi nhận thấy có gì đó lạ lẫm. Tôi nhận ra rằng mình đã đọc khoảng 20 trang nhưng dường như vẫn chưa thấy phần mở đầu, cũng không biết chương mình đang đọc tên là gì. 

Tôi lật lại đầu sách để tìm mục lục nhưng không thấy. Lật ra phía sau cũng không có. Tôi tự hỏi: “Ủa sao lạ vậy? Cuốn sách này không có mục lục, thế thì làm sao biết được tác giả nói về những gì nhỉ?”

Vậy là tôi kệ, tiếp tục đọc. Đến khi gấp lại cuốn sách và nhìn đồng hồ, tôi mới hiểu tại sao Godin không viết mục lục cho cuốn sách này.

Cuốn sách nhỏ này như một cuộc trò chuyện thân tình mà Godin chia sẻ quan điểm về cách làm marketing bằng cả trái tim, cách giúp những “chú cừu non” có thêm sức mạnh, nguồn lực, khát khao để lãnh đạo “bộ lạc” của mình. Ông không chia thành mục lục vì các bạn sẽ nhanh chóng muốn tìm ra “đáp án” để làm điều đó.

Trong cuốn sách này ông kể hàng trăm câu chuyện. Có những chuyện dài vài trang, nhưng cũng có những chuyện chỉ vài dòng. Độc giả phải chú ý từng trang vì có rất nhiều “từ khóa” mà Godin lồng vào trong đó.

Như tôi đã nói ở phần đầu, đây không phải là cuốn sách “How to” dạy bạn từng bước từng bước phải làm gì. Đây là một buổi trò chuyện thân mật của Godin để khích lệ và chia sẻ tư tưởng của ông với những người thật sự quan tâm đến cách làm marketing “khác người” – có khả năng dẫn dắt và truyền cảm hứng đến các thành viên trong bộ lạc của mình. Và Godin là một thiên tài kể chuyện.

Một điều quan trọng nữa là độc giả có thể yên tâm áp dụng những chia sẻ này trong 5 năm, 10 năm hay thậm chí 20 năm tới vì đây hoàn toàn là những chiến lược của nhà lãnh đạo, không phải những thủ thuật nhỏ để giúp bạn tồn tại trên Google hay Tiktok.

Do đó, đây thực sự là một cuốn sách cần phải đọc đi đọc lại nhiều lần để thấm nhuần.

Mỗi khi bạn cảm thấy bế tắc trên con đường mình đã chọn, băn khoăn về những việc sẽ làm, hay đơn giản chỉ cần một lời động viên để sốc lại tinh thần, hãy mở cuốn sách này ra. Chắc chắn, bạn sẽ luôn tìm được câu trả lời cho bất kỳ vấn đề nào của mình.

Tôi xin mượn một câu trích dẫn của Godin để kết thúc bài review dài gần 3000 từ này, và cũng là lý do để tôi ngồi viết những dòng này vào lúc 2 giờ sáng: 

“Một con đường không bao giờ mang lại hiệu quả chính là con đường phổ biến nhất: Không làm gì cả. Dấn thân, rút lui, nhưng không được không làm gì”.

Hãy theo bước Seth Godin để trở thành người truyền cảm hứng, gắn kết và tạo ảnh hưởng cho “bộ lạc” của mình bạn nhé.

Hoàng Huynh – Mytour